Żupnik
Z Wikipedii
Żupnik (łac. zupparius salis) – w polskim górnictwie solnym i kruszcowym w XIII-XVIII w. urzędnik zarządzający rejonem górniczym w imieniu posiadacza zwierzchnich praw do górnictwa (regalia).
Urząd miał charakter czasowy, związany był z obowiązkami gospodarczymi i finansowymi. Urzędnik zarządzał królewskimi przedsiębiorstwami solnymi (żupami) oraz warzelniami soli. W przypadku górnictwa kruszców administrował terenem górniczym. Żupnicy działali zgodnie z prawem górniczym wprowadzonym przez Kazimierza Wielkiego w 1368. Urzędników mianował król, który jako jedyny miał prawo ich sądzić. Pierwszym żupnikiem żupy krakowskiej został w 1368 żydowski bankier Lewko.
Urząd nie był zbyt znaczący ze względu na niewielką ilość kopalń na terenie Polski. Działało wówczas wydobycie soli w Wieliczce i Bochni oraz kopalnie kruszcu w Zagłębiu Staropolskim na terenie Gór Świętokrzyskich oraz w Olkuszu.
Do obowiązków żupnika należało zarządzanie finansami kopalń, w tym opłacanie górników. Ponadto odpowiadał za zbyt kopalin, przy czym najważniejszą była sól, która stanowiła monopol państwowy. Aby założyć kopalnię, czy rozpocząć wydobycie z nowego szybu żupnik musiał uzyskać przywilej od króla.
W XVII wieku sejm podejmował uchwały dotyczące takich szczegółów działalności żupnika jak sposób dystrybucji soli, miejsce jej magazynowania, czy komu może ją sprzedawać.
[edytuj] Zobacz też
| Od bezrobocia się ubezpieczysz |
|
Rośnie zainteresowanie ubezpieczeniami na życie, zwłaszcza tymi, które oferują dodatkową ochronę w wypadku utraty pracy - czytamy w "Polska The Times".
|
| Polacy rzucili się do kupowania mieszkań |
|
Powraca koniunktura na rynku nieruchomości. Polacy chcą zdążyć z kupnem mieszkania przed zapowiadanym zaostrzeniem polityki kredytowej banków - pisze dziennik "Polska The Times".
|
| Zamożni biznesmeni inwestują w dzieła sztuki |
|
Obrazy, rzeźby i ryciny są jedną z najlepszych inwestycji na niepewne czasy. Przychód domów aukcyjnych wzrósł w ostatnich dniach o kilkadziesiąt procent - czytamy w "Dzienniku".
|
| Publicyści o kryzysie finansowym |
|
Publicyści, którzy gościli w Śniadaniu Prasowym Trójki, rozmawiali o kryzysie na rynkach finansowych.
|
| Na czasy kryzysu - trufle |
|
Kiedy ciężkie chwile przeżywają największe światowe rynki finansowe, doskonałym zdrowiem cieszą się giełdy trufli we Włoszech.
|