Z Wikipedii

Ten artykuł dotyczy 19 Dywizji Piechoty okresu II RP. Zobacz też: 19 Dywizja Piechoty - stronę ujednoznaczniającą.

Wilno - w tym mieście stacjonował sztab dywizji

19 Dywizja Piechoty (19 DP) – wielka jednostka piechoty Wojska Polskiego II RP.

W okresie II RP sztab 19 DP i jej oddziały stacjonowały m.in. w Wilnie.

[edytuj] Formowanie

W związku z reorganizacją Wojska Polskiego, w 1921 likwidowane Wojsko Litwy Środkowej wydzieliło z siebie dwie dywizje : 19. i 29 DP. W skład 19 DP weszły: 85 (wileński) pp, 86 (miński) pp z 1 D L-B oraz 77 (kowieński) pp z 2 D L-B

[edytuj] Działania zbrojne w wojnie obronnej 1939

19 Dywizja Piechoty pod dowództwem gen. bryg. Józefa Kwaciszewskiego wchodziła w skład północnego zgrupowania Armii "Prusy" gen. Stefana Dęba-Biernackiego.

5 września osłaniała Piotrków Trybunalski przed wojskami niemieckiej 10 Armii. Jej 86 Pułk Piechoty odparł tego dnia pierwsze ataki niemieckiej 1 DPanc., lecz pod wieczór pod dalszym naporem musiał wycofać się z Piotrkowa. Następnie dywizja cofała się na przeprawy na Wiśle.

Pod wieczór 7 września jej pododdziały - podobnie jak 13 DP i 29 DP - uległy panice, koncentrując się następnie w lesie brudzewickim i 8 września daleko jeszcze były od Wisły. Niezorganizowane oddziały dywizji ruszyły w stronę Radomia, ale na wieść, że jest on w rękach niemieckich, z powrotem skierowały się w kierunku Wisły. Przez rzekę przeprawiły się tylko nieliczne pododdziały bez broni ciężkiej w dniach 11-13 września. Tym samym dywizja jako zwarta wielka jednostka przestała istnieć.

Po przekroczeniu Wisły, na Lubelszczyźnie z jej ocalałych oddziałów utworzono 19 Brygadę Piechoty pod dowództwem płk. dypl. Jana Korkozowicza, która wzięła udział w bitwie pod Tomaszowem Lubelskim. Brygada formowała się w Dorohusku.

Ośrodek Zapasowy dywizji stacjonował w Lidzie. 17 września, na wieść o agresji sowieckiej zdemobilizowano w Lidzie liczący 4,5 tys. ludzi pułk ppłk. Zygmunta Blumskiego z OZ 19 DP. Z części żołnierzy utworzono 150 osobową "kompanię szturmową", która po zapadnięciu zmroku wyruszyła w kierunku Wilna. Następnie zmieniono kierunek marszu na Grodno. Kompania wzięła udział w obronie tego miasta a następnie w działaniach nad granicą litewską.

[edytuj] Ordre de Bataille i obsada personalna w kampanii wrześniowej

Planowane Ordre de Bataille i obsada personalna 19 DP w kampanii wrześniowej. W nawiasach podano nazwy jednostek mobilizujących oraz stanowiska służbowe oficerów dywizji zajmowane przed mobilizacją.

• Kwatera Główna 19 DP
  • Dowództwo
  • Sztab
• 77 Pułk Piechoty - ppłk dypl. August Nowosielski
• 85 Pułk Strzelców Wileńskich- ppłk dypl. Jan Kruk-Śmigla
• 86 Pułk Piechoty - ppłk Walenty Peszek
• 19 Pułk Artylerii Lekkiej – ppłk Leon Pilch
• 19 Dywizjon Artylerii Ciężkiej Typu "B" z plutonem taborów nr 19
• 19 Batalion Saperów
• Bateria Artylerii Przeciwlotniczej Motorowa Typu "A" Nr 19
• Kompania Telefoniczna 19 DP (Kompania Łączności 19 DP w Mołodecznie)
• Pluton Łączności Kwatery Głównej 19 DP (jw, z istniejącą w czasie pokoju stacją Hughes’a)
• Pluton Radio 19 DP (jw)
• Drużyna Parkowa Łączności 19 DP (jw)
• 2 Gołębnik Pocztowy (Mołodeczno) Samodzielnej Drużyny Gołębi Pocztowych Nr 15 w Wilnie
• Szwadron Kawalerii Dywizyjnej Nr 19
  • dowódca szwadronu – mjr Mieczysław Gawryłkiewicz
  • dowódca plutonu - ppor. Witold Pilecki
• Kompania Kolarzy Nr 32 (77 pp)
• Kompania Przeciwpancerna Nr 19
• Samodzielna Kompania Karabinów Maszynowych i Broni Towarzyszącej Nr 32
• Pluton Pieszy Żandarmerii Nr 19 (Pluton Żandarmerii Lida)
• służby

77 Pułk Piechoty

85 Pułk Strzelców Wileńskich

19 Pułk Artylerii Lekkiej

[edytuj] Obsada personalna dowództwa dywizji w latach 1919-1939

dowódcy dywizji:

• gen. bryg. Michał Tokarzewski-Karaszewicz 1924-1926
• gen. bryg. Tadeusz Kasprzycki do VII.1931
• gen. bryg. Józef Kwaciszewski 1936-1939

dowódcy piechoty dywizyjnej:

• płk dypl. Tadeusz Pełczyński I-IX.1939

II dowódcy piechoty dywizyjnej:

• płk art. Leopold Cehak od III.1932

szefowie sztabu:

• kpt. SG Władysław Chmura od I.1923 ^[1]
• ppłk dypl. Tadeusz Rudnicki do IX.1939

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• "Księga chwały piechoty": komitet redakcyjny pod przewodnictwem płk. dypl. Bolesława Prugara Ketlinga, Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona Warszawa 1992
• Tadeusz Jaruga: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 7, Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939 : organizacja, działania bojowe, uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad. Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1975.

[edytuj] Zobacz też

• 1 Dywizja Litewsko-Białoruska
• Garnizon Wilno

p • d • e

Piechota II RP

Centrum Wyszkolenia Piechoty • Departament Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych * Szkoła Podchorążych Piechoty

Dywizje piechoty: 1 • 2 • 3 • 4 • 5 • 6 • 7 • 8 • 9 • 10 • 11 • 12 • 13 • 14 • 15 • 16 • 17 • 18 • 19 • 20 • 21G • 22G • 23 • 24 • 25 • 26 • 27 • 28 • 29 • 30 • 1 DLB • 2 DLB • 1 DSP • 4 DSP • 5 DSP • DOchotn.

Rezerwowe dywizje piechoty: 33 • 35 • 36 • 38 • 39 • 41 • 44 • 45 • 48 • 50 • 55 • 60

Pułki piechoty: 1 • 2 • 3 • 4 • 5 • 6 • 7 • 8 • 9 • 10 • 11 • 12 • 13 • 14 • 15 • 16 • 17 • 18 • 19 • 20 • 21 • 22 • 23 • 24 • 25 • 26 • 27 • 28 • 29 • 30 • 31 • 32 • 33 • 34 • 35 • 36 • 37 • 38 • 39 • 40 • 41 • 42 • 43 • 44 • 45 • 46 • 47 • 48 • 49 • 50 • 51 • 52 • 53 • 54 • 55 • 56 • 57 • 58 • 59 • 60 • 61 • 62 • 63 • 64 • 65 • 66 • 67 • 68 • 69 • 70 • 71 • 72 • 73 • 74 • 75 • 76 • 77 • 78 • 79 • 80 • 81 • 82 • 83 • 84 • 85 • 86

Pułki strzelców podhalańskich: 1 psph • 2 psph • 3 psph • 4 psph • 5 psph • 6 psph Morskie pułki strzelców: 1 mps • 2 mps

Rezerwowe pułki piechoty: 93 • 94 • 95 • 96 • 97 • 98 • 114 • 115 • 116 • 133 • 134 • 135 • 144 • 145 • 146 • 154 • 155 • 156 • 159 • 163 • 164 • 165 • 178 • 179 • 180 • 182 • 183 • 184 • 201 • 202 • 203 • 204 • 205 • 206 • 207 • 208 • 209 • 216

Bataliony piechoty: bstoł. • 1 bs • 2 bs • 3 bs • 1 b.ckm • 2 b.ckm • bmor. • 1 mbs • 2 mbs

Zobacz też: Korpus Ochrony Pogranicza • Obrona Narodowa