Z Wikipedii

Ten artykuł dotyczy 2 Armii ludowego Wojska Polskiego z 1968. Zobacz też: 2 Armia – stronę ujednoznaczniającą.

2 Armia Wojska Polskiego
Historia
Państwo	Polska Rzeczpospolita Ludowa
Sformowanie	27 lipca 1968
Rozformowanie	2 listopada 1968
Dowódcy
Pierwszy	gen. bryg. Florian Siwicki
Działania zbrojne
operacja Dunaj
Organizacja
Dyslokacja	Świdnica, potem Hradec Králové (sztab)
Podporządkowanie	Grupa Wojsk Północ
Rodzaj wojsk	Wojska lądowe
Skład	patrz niżej

Czechosłowacja

2 Armia Wojska Polskiego (2 AWP)^[1] – związek operacyjny Sił Zbrojnych PRL, powołany ze składu Śląskiego Okręgu Wojskowego rozkazem ministra obrony narodowej gen. Wojciecha Jaruzelskiego z 27 lipca 1968 w celu interwencji militarnej w Czechosłowacji. Były to największe nieradzieckie siły w niej uczestniczące oraz jednocześnie jedyny polski związek armijny powstały po 1945 roku i ostatni jak do tej pory.

[edytuj] Geneza i zadania

W styczniu 1968 I sekretarzem Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Czechosłowacji (KSČ) został Alexander Dubček. Zapowiedział on liberalizację polityki (Czechosłowacka droga do socjalizmu) polegającą na zniesieniu cenzury, wprowadzeniu wielopartyjności i wolnych wyborów. Przez kierownictwo ZSRR oraz innych krajów socjalistycznych należących do Układu Warszawskiego działania te zostały uznane za "kontrrewolucję" i rozpoczęto przygotowania do interwencji militarnej w duchu późniejszej doktryny Breżniewa, czyli przeciwstawianiu się wszelkim próbom uniezależniania się od ZSRR.

W celu sprawdzenia wojsk przeprowadzono ćwiczenia pod kryptonimem Szumawa, a następnie Pochmurne lato '68, które pod koniec lipca miało przerodzić się w interwencję. Dlatego 27 lipca ze składu ŚOW (wzmocnionego posiłkami z POW) rozkazem ministra obrony narodowej wydzielono 2 AWP pod dowództwem gen. Floriana Siwickiego, tworzącą wraz z 1 Gwardyjską Armią Pancerną, 4 Armią Lotniczą i 11 Armią Gwardyjską Grupę Wojsk "Północ", operującą z terenu NRD i PRL. Miała ona za zadanie opanowanie północnych i zachodnich Czech (w tym rejonu Hradec Králové, odpowiedzialnego za 2 Armię), mimo iż naprzeciwko polskich jednostek stały siły dwukrotnie wyższe. Tymczasem wojska już od 29 lipca stały na pozycjach wyjściowych, a samo wkroczenie zaplanowano na godzinę 00.00 21 sierpnia, więc 4 godziny wcześniej rozdano żołnierzom amunicję.

[edytuj] Działania i okupacja

T-55 – czołg podstawowy polskich dywizji pancernych - symbol wojsk inwazyjnych

Jako pierwsze granicę w rejonie Lubawki i Ostrawy przeszły pododdziały 1. batalionu szturmowego, rozbrajając miejscową straż graniczną oraz otwierając drogę dla odpowiednio 11 DPanc. i 10 DPanc. (reszta wojsk znajdowała się w drugim rzucie lub odwodzie). Armia posuwała się dosyć wolno za sprawą blokad dróg i zdejmowaniem lub zmienianiem tablic z nazwami miejscowości przez negatywnie nastawioną miejscową ludność, niekiedy nawet powstawały barykady, usuwane dopiero po interwencjach władz cywilnych. Mimo tego do ranka 22 sierpnia obsadzono trójkąt Šumperk-Havlíčkův Brod-Ołomuniec. W zablokowanych garnizonach czechosłowackich utworzono specjalne komendy, gdyż nie zamierzano ich rozbrajać. Ponadto nie zamierzano do miast wprowadzać cięższego sprzętu. 23 sierpnia sztab armii przeniesiono do Hradec Králové. Następnie do 25 sierpnia mniejsze jednostki 2 Armii stopniowo blokowały kolejne garnizony w rejonie mającym znaleźć się pod polską kontrolą oraz likwidowały nielegalne drukarnie i stacje radiowe. Tego dnia do Czechosłowacji wkroczyła też 4 DZ, a do Kotliny Kłodzkiej przetransportowano 6 DPD, zwiększając liczący dotychczas 18500 żołnierzy kontyngent.

Przez następnych kilka miesięcy miała miejsce rotacja oddziałów okupacyjnych (m.in. przybyła 12 DZ), zaś na terenie Czechosłowacji następowała "normalizacja". 16 października rządy Czechosłowacji i Związku Radzieckiego podpisały umowę o stałym stacjonowaniu Armii Czerwonej na terytorium ČSSR, czym luzował siły reszty państw Układu Warszawskiego (Polski, Węgier i Bułgarii, gdyż Rumunia zachowała neutralność). W związku z tym gen. Jaruzelski 23 października wydał rozkaz wycofania wszystkich sił polskich do 11 listopada. Wcześniej, bo 2 listopada rozwiązano 2 Armię Wojska Polskiego^[2], zaś jej dowódca został w tym samym roku awansowany na generała dywizji.

W przeciwieństwie do wojsk radzieckich^[3] 2 Armia nie napotkała żadnego zbrojnego oporu. Jedyne cywilne ofiary interwencji to dwie osoby zabite i cztery ranne na skutek ataku pijanego żołnierza oraz kilku ranionych przez patrole. Wojskowe straty to dziesięciu żołnierzy, którzy zginęli z powodu niewłaściwego użycia broni, dwóch samobójców i dwóch rannych przez wspomnianego pijanego.

[edytuj] Dowództwo i skład

gen. Florian Siwicki

• dowódca – gen. bryg. Florian Siwicki
• szef sztabu - płk Tadeusz Bełczewski
• skład
  • 4 Dywizja Zmechanizowana
  • 6 Dywizja Powietrznodesantowa
  • 10 Dywizja Pancerna
  • 11 Dywizja Pancerna
  • 15 Pułk Wojsk Obrony Wewnętrznej
  • 66 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej
  • 10 Pułk Łączności
  • 6 Pułk Zabezpieczenia Stanowiska Dowodzenia
  • 49 Pułk Śmigłowców
  • 7 Pułk Radioelektroniczny Wojskowej Służby Wewnętrznej
  • 1 Batalion Szturmowy
  • 11 Batalion Rozpoznania Radioelektronicznego
  • 14 Batalion Radiotechniczny
  • batalion WSW
  • 62 Kompania Rozpoznania Specjalnego
  • 11 Eskadra Lotnictwa Łącznikowego

[edytuj] Łącznie

• ok. 30000 żołnierzy (pod koniec sierpnia)
• ok. 7000 pojazdów samochodowych
• 750 czołgów
• 592 transportery opancerzone

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• Kamiński Ł., Wokół Praskiej Wiosny: Polska i Czechosłowacja w 1968 roku, IPN 2004
  • Książka w wersji elektronicznej

p • d • e

Ludowe Wojsko Polskie

Rodowód: Związek Patriotów Polskich * PSZ w ZSRR (1943-1944) * Armia Ludowa Instytucje centralne: Naczelne Dowództwo (1944) * Sztab Główny ND * Główny Sztab Formowania * Szefostwo Mobilizacji i Uzupełnień * Główny Zarząd Polityczno-Wychowawczy * Główne Kwatermistrzostwo Formacje: Piechota na froncie wsch. * Broń pancerna na froncie wsch. * Artyleria na froncie wsch. Wojska Ochrony Pogranicza * Wojskowa Służba Wewnętrzna

Struktura organizacyjna: OdB 1 Korpusu PSZ w ZSRR * OdB WP wiosną 1945 * OdB WP w 1949 * OdB WP w okresie stalinizmu * OdB WP na przełomie lat 50/60 XX w. * OdB WP schyłku PRL

Działania bojowe: Bitwa pod Lenino * Przyczółek warecko-magnuszewski * Szarża pod Borujskiem * Bitwa o Kołobrzeg * GO Rzeszów * Akcja Wisła * GO Wisła * Operacja Dunaj

Stalinizm w wojsku: Główny Zarząd Informacji * Obława augustowska * Proces Tatar-Utnik-Nowicki * Proces generałów * Uroczysko Baran * Wojskowy Korpus Górniczy

Szkolnictwo wojskowe: ASG * WAP * WAT * WSOWOP * SOR * TOSWLot * COS WSW

Agenturalny Wywiad Operacyjny * Front Polski * Oddział II SG WP * Oficer polityczny * Viritim * Wojskowa Centrala Handlowa * Żołnierz Wolności

 

p • d • e

Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej (SZ RP)

Historia | Jednostki organizacyjne | Generałowie | Admirałowie Stopnie wojskowe | Sądownictwo wojskowe | Formacje wojskowe Wojska Lądowe | Siły Powietrzne | Marynarka Wojenna | Wojska Specjalne Ministerstwo Obrony Narodowej | Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Operacyjne | Inspektorat Wsparcia Sił Zbrojnych | Żandarmeria Wojskowa | Służba Kontrwywiadu Wojskowego | Służba Wywiadu Wojskowego | Dowództwo Garnizonu Warszawa | Uczelnie wojskowe

 

p • d • e

Formacje Wojska Polskiego na przestrzeni dziejów (OdeB)

Wojska Lądowe Polskie fronty | Polskie armie | Polskie korpusy | Polskie dywizje | Dywizja piechoty w 1920 | Dywizja piechoty w 1939 | Brygada kawalerii w 1939 | Pułk kawalerii w 1939 | Brygada ON w 1939 | Dywizja piechoty AP w ZSRR w 1941 | Brygada kawalerii LWP w 1944 | Dywizja Pancerna PSZ w 1944 | 1 Brygada Spadochronowa PSZ w 1944 | Dywizja piechoty PSZ w 1944 | Dywizja piechoty LWP w 1945 | 1 Korpus Pancerny LWP w 1945 | Dywizja Zmechanizowana LWP w latach 80 Siły Powietrzne Polskie dywizje | Polskie pułki lotnicze | Lotnictwo polskie w 1920 | Lotnictwo polskie w 1939 | Lotnictwo polskie we Francji | Lotnictwo polskie w Wielkiej Brytanii Marynarka Wojenna Flotylla okrętów | Brygada okrętów | Dywizjon okrętów | Grupa okrętów