Z Wikipedii

Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Należy w nim poprawić: zintegrować sekcje "Prawdopodobieństwo uderzenia w Ziemię" i "Historia szacunków", które dublują wiele informacji. Dokładniejsze informacje, co należy poprawić być może znajdziesz na stronie dyskusji tego artykułu. Po naprawieniu wszystkich błędów można usunąć tę wiadomość.

99942 Apophis - planetoida należąca do grupy Atona - planetoid, których okres obiegu SÅ‚oÅ„ca jest krótszy od roku i majÄ…cych pÅ‚aszczyznÄ™ orbity niewiele nachylonÄ… do pÅ‚aszczyzny orbity Ziemi (ang. Near-Earth asteroids (NEA)). Znana jest również pod wczeÅ›niejszÄ…, nazwÄ… katalogowÄ… jako 2004 MN₄.

[edytuj] Odkrycie

99942 Apophis

99942 Apophis została odkryta 19 czerwca 2004 roku, przez Roya Tuckera, Davida Tholena oraz Fabrizio Bernardiego w ramach fiansowanego przez NASA programu poszukiwania planetoid Uniwersytetu Hawajskiego, w Kitt Peak National Observatory w Arizonie.

18 grudnia obiekt został ponownie odnaleziony przez Gordona Garradda z Siding Spring w Australii, w ramach kolejnego finansowanego przez NASA programu poszukiwania NEA. Dalsze obserwacje przeprowadzone w ciągu kilku kolejnych dni z różnych miejsc na Ziemi pozwoliły Minor Planet Center powiązać ten obiekt z czerwcowym odkryciem.

Nazwa planetoidy pochodzi od Apophisa, bóstwa destrukcji i symbol ciemności w mitologii egipskiej.

[edytuj] Prawdopodobieństwo uderzenia w Ziemię

W grudniu 2004 roku planetoida wzbudziła szereg obaw, ze względu na to, że jej ad hoc wyznaczona orbita prowadziła na kurs kolizyjny z Ziemią w 2029 roku. Dodatkowe obserwacje umożliwiły jednak dokładniejsze wyznaczenie orbity i tym samym wykluczyły możliwość jej zderzenia z Ziemią lub Księżycem w 2029. Wcześniejsze obawy o możliwość zderzenia się z Ziemią w odleglejszej przyszłości zostały rozwiane w 2006 roku.

Najmniejsze zbliżenie do Ziemi nastąpi, według obecnych danych, w piątek 13 kwietnia 2029 roku. Obiekt osiągnie jasność 3,3 magnitudo i będzie widoczny gołym okiem w Europie, Afryce i zachodniej Azji. Będzie to pierwszy taki obiekt w znanej historii, który minie Ziemię w tak małej odległości. Naukowcy uważają, że planetoida tej wielkości mija naszą planetę w podobnej odległości średnio raz na 1500 lat.

Apophis jako pierwszy obiekt w historii otrzymał 4 stopień w 10 stopniowej skali ryzyka zderzenia Torino, oraz wartość 1,10 punkta w skali Torino. Skale te są używane przez naukowców do mierzenia stopnia ryzyka zderzenia planetoid z Ziemią. Obecnie ze względu na wykluczenie zderzenia z Ziemią w 2029 roku i niewielkie później, Apophis ma zero punktów w skali Torino^[1].

Apophis należy do planetoid z grupy Atona, których orbity zbliżone są do orbity ziemskiej. Obiega ona Słońce w ciągu 323 dni, zbliżając się dwukrotnie do orbity Ziemi w ciągu jednego obiegu. Na skutek zaburzenia orbity Apophisa podczas zbliżenia z Ziemią 13 kwietnia 2029 roku przejdzie on z grupy Atona do grupy Apollo^[2].

BazujÄ…c na obserwacjach jasnoÅ›ci i zakÅ‚adajÄ…c, że odbija ona Å›wiatÅ‚o w typowy sposób dla obiektów podobnej klasy, Å›rednica tej planetki zostaÅ‚a oszacowana na 390 metrów. Jej masa zostaÅ‚a okreÅ›lona na 7,9×10¹⁰ kg, przyjmujÄ…c typowÄ… dla planetek gÄ™stość 2,6 g/cm³. Szybkość w momencie hipotetycznego zderzenia z ZiemiÄ… wyniosÅ‚aby 12,59 km/s.

[edytuj] Prawdopodobne efekty zderzenia

NASA oszacowała, że uderzenie Apophisa wyzwoliłoby energię równoważną 1480 megaton trotylu. Dla porównania, największa eksplozja wywołana przez człowieka, bombą termojądrowa zwaną bombą Chruszczowa lub Car Bombą, zrzuconą próbnie w 1961 roku przez Związek Sowiecki na Nową Ziemię wyzwoliła około 50 megaton. Bomba atomowa Little Boy, która została zrzucona na Hiroszimę, wyzwoliła jedynie energię 0,013 megatony. Energia uderzeń, które odpowiedzialne są za powstanie wielkiego krateru meteorytowego lub katastrofę tunguską, szacowane są na 10-20 megaton. Erupcja wulkanu Krakatau w roku 1883, wyzwoliła energię porównywalną 200 megatonom trotylu.

Faktyczne efekty zderzenia zależałyby od budowy planetoidy, stopnia jej dezintegracji przez grawitację Ziemi i przelot przez atmosferę, miejsca zderzenia z powierzchnią Ziemi oraz kąta uderzenia. Skutki byłyby tragiczne na obszarze tysięcy kilometrów kwadratowych. Pomimo tego nie przewiduje się długotrwałych skutków w skali globalnej.

[edytuj] Historia szacunków

Grafika ilustrująca dlaczego początkowe obserwacje prowadziły do zwiększenia prawdopodobienstwa kolizji planetoidy z Ziemią, by ostatecznie gwałtownie zmaleć. Początkowo, ze względu na niewielką ilość obserwacji, przewidywania przyszłej trajektorii Apophisa były niedokładne, co zilustrowane jest największą elipsą. Wraz z napływem nowych informacji, trajektoria Apophisa była coraz dokładniej wyznaczana, co spowodowało początkowo wzrost prawdopodobieństwa kolizji (średnia elipsa), a następnie gwałtowny jego spadek (najmniejsza elipsa), gdy Ziemia znalazła się poza przewidywaną orbitą Apophisa.

Pierwotny raport NASA z 24 grudnia 2004 określał szansę zderzenia na "około 1 do 300", co było szeroko komentowane w mediach. Kolejne szacunki NASA ustaliły tą wartość na 1 do 233, co owocowało przyznaniem 2 stopnia w skali Torino. Tego samego dnia, bazując na wynikach 64 obserwacji, NASA określiła szanse zderzenia na 1 do 62 (1,6 procent), co przyczyniło się do podwyższenia oceny do 4 stopnia.

25 grudnia, po raz pierwszy ), prawdopodobieÅ„stwo zderzenia w dalszym ciÄ…gu byÅ‚o okreÅ›lane na 1 do 45 (2,2 procent), Å›rednica na 380 m, masa na 7,5×10¹⁰ kg.

27 grudnia, bazujÄ…c na 176 obserwacjach, prawdopodobieÅ„stwo wzrosÅ‚o i okreÅ›lane jest na 1 do 37 (2,7 procent); Å›rednica planetoidy szacowana jest na 390 m, a masa na 7,9×10¹⁰ kg.

W kwietniu 2008 roku w prasie pojawiły się informacje, że niemiecki trzynastolatek Nico Marquardt - biorąc pod uwagę fakt, że planetoida w czasie zbliżenia do Ziemi w 2029 roku może uderzyć jednego ze sztucznych satelitów Ziemi, co spowodowałoby zmianę jej orbity - odkrył, że prawdopodobieństwo, że Apophis uderzy w Ziemię w 2036 roku wynosi nie 1 do 45 000, lecz 1 do 450^[3]. Pomimo sprzecznych raportów w prasie, informacja ta została zdementowana przez NASA^[4].

Badacze NASA ogłosili, że prawdopodobieństwo kolizji planetoidy ze sztucznym satelitą w 2029 jest niezmiernie małe, ponieważ trajektoria Apophisa nie przechodzi przez strefę, w której znajdują się sztuczne satelity oraz zarówno Apophis jak i satelity są obiektami o niewielkim przekroju^[5]. Nawet gdyby takie zderzenie miało miejsce w 2029 roku zmieniłoby ono położenie Apophisa w 2036 roku zaledwie o kilkaset kilometrów^[5]. Tego typu efekt, nie miałby znaczącego efektu na obliczone prawdopodobieństwo uderzenia w 2036 roku, ponieważ już wcześniej uwzględniało ono niepewność położenia Apophisa w 2036 rzędu 30 milionów kilometrów^[5]. Naukowcy NASA obrazowo porównali ewentualny efekt zderzenia Apophisa ze sztucznym satelitą do zderzenia owada z szybą samochodu^[5].

Obecnie rozmiary planetoidy szacuje siÄ™ na 250 m, a masÄ™ na 2,1×10¹⁰ kg. PrawdopodobieÅ„stwo zderzenia z ZiemiÄ… jest oceniane na bliskie zeru.

[edytuj] Zobacz też

• Lista planetoid
• Planetoidy bliskie Ziemi

[edytuj] Bibliografia

• Giorgini et al. (2008) Predicting the Earth encounters of (99942) Apophis Icarus 193.

[edytuj] Linki zewnętrzne

• 99942 Apophis w bazie JPL
• Ocena ryzyka oraz dane orbit z NEODyS (jÄ™zyk angielski)
• Efekty uderzenia (jÄ™zyk angielski)

Przypisy