Z Wikipedii

AH-64 Apache
AH-64
Dane podstawowe
Państwo	Stany Zjednoczone
Producent	Boeing
Typ	Śmigłowiec szturmowy w układzie klasycznym
Konstrukcja	metalowa (duralowa z elementami z tytanu, stali, kompozytu), półskorupowa, podwozie stałe z kółkiem tylnym, hermetyzowana kabina
Załoga	2 – pierwszy pilot, drugi pilot/strzelec (CPG)
Dane techniczne
Napęd	2 silniki turbowałowe T700-GE-701
Moc	1265 kW
Wymiary
Rozpiętość	4,9 m (skrzydła)
Åšrednica wirnika	14,63 m
Długość	17,7 m
Długość kadłuba	14,68 m
Wysokość	3,87 m
Powierzchnia nośna	168,11 m²
Masa
WÅ‚asna	5165 kg
Użyteczna	8006 kg
Startowa	9525 kg
Zapas paliwa	1422 l
OsiÄ…gi
Prędkość maksymalna	365 km/h
Prędkość przelotowa	280 km/h
Prędkość wznoszenia	12,7 m/s
Pułap	6400 m
Promień działania	482 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
Działka: M230 30mm działko automatyczne, 1200 pocisków Rakiety: Hellfire/Hellfire II, Hydra 70, FFAR (oraz Stinger, Starstreak, Sidewinder/Sidearm proponowane)
Użytkownicy
Rzuty
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

AH-64 Apache jest podstawowym śmigłowcem szturmowym w armii USA, wyspecjalizowanym w niszczeniu czołgów. Został opracowany przez firmę Hughes Helicopters, przejętą później przez McDonnell Douglas. Obecnie produkowany jest w należących do Boeinga zakładach McDonnell Douglas. Jego poprzednikiem był śmigłowiec szturmowy AH-1 Cobra.

[edytuj] Historia

W 1972 r. armia USA ogłosiła przetarg na Advanced Attack Helicopter (zaawansowany helikopter szturmowy). Swoje propozycje zgłosiło 5 firm, a do finału zakwalifikowano Toolco Aircraft Division koncernu Hughes Aircraft (później Hughes Helicopters) Model 97/YAH-64 i Bell Helicopter Textron Model 409/YAH-63. W 1976 wybrano projekt Hughesa. Pierwszy lot prototypu odbył się 30 września 1975 r. Kontrakt na produkcję podpisano dopiero w 1982, a rok później w zakładach Hughes Helicopters w Mesa (Arizona) wyprodukowano pierwszy seryjny egzemplarz. W 1984 Hughes Helicopters został zakupiony przez McDonnell Douglas za kwotę 500 milionów dolarów i producentem śmigłowca stał się McDonnell Douglas Helicopters. W 1996 r. McDonnell Douglas połączył się z Boeingiem, co zaowocowało powstaniem Boeing Helicopters.

W US Army używane są dwa główne modele AH-64: AH-64A i AH-64D. Wersje B i C były także wyprodukowane jednak nigdy nie weszły do służby. Powstało wiele wersji eksportowych. Jedyną wersją produkowaną poza USA jest brytyjski Westland WAH-64 – licencyjna wersja AH-64D z kilkoma ulepszeniami.

[edytuj] Budowa

Apache został zaprojektowany jako bardzo wytrzymała maszyna zdolna do działań na pierwszej linii frontu w każdych warunkach pogodowych, w dzień i w nocy. Kabina załogi jest opancerzona. Obaj członkowie siedzą w tzw. kevlarowej wannie. Dzięki nowoczesnej aparaturze nawigacyjnej (w szczególności dzięki użyciu kamer na podczerwień) i awionice śmigłowiec może latać nawet przy całkowitym braku widoczności. Odczyty przyrządów pomiarowych podawane są na wyświetlaczu zintegrowanym z hełmem pilota (rzutnik monookularowy przy hełmie). Naprowadzanie wieżyczki działka dokonywane jest poprzez obrót głowy pilota dzięki optycznemu monitorowaniu ruchów hełmu. Podczas projektowania Apache opracowano wiele nowatorskich rozwiązań. Jednym z nich jest jego wirnik skonstruowany z warstw włókien szklanych. Helikopter może kontynuować lot nawet z wielokrotnie przestrzelonymi łopatami.

Systemy zakłócania radaru oraz układy wabików cieplnych chronią śmigłowiec przed zestrzeleniem przez rakiety przeciwlotnicze naprowadzane na podczerwień oraz radarowo. Komputery do nawigacji w trudnym terenie oraz wykorzystanie sygnałów GPS pozwalają Apache'owi na przekradanie się wąskimi dolinami oraz odnajdywanie ukrytych celów bojowych. Połączenie tego wszystkiego powoduje, że AH-64 jest jednym z najlepszych śmigłowców tego typu na świecie. W trakcie walki współpracuje ze śmigłowcami obserwacyjnymi OH-58D Kiowa Warrior Scout.

Konstruktorzy podczas tworzenia AH-64 za cel nadrzędny obrali wysoką przeżywalność konstrukcji na polu walki. Osiągnęli to przede wszystkim dzięki:

• bardzo dobrym osiÄ…gom
• wyrafinowanej elektronice i wyposażeniu rozpoznawczemu (wieżyczka systemu TADS/PNVS oraz radar w wersji Longbow)
• zastosowaniu opancerzenia
• odizolowania silników od siebie (jeden od drugiego sÄ… rozdzielone przekÅ‚adniÄ… głównÄ… wirnika)
• zastosowaniu bardzo wytrzymaÅ‚ych materiałów w konstrukcji wirników
• wdrożeniu technologii, dziÄ™ki którym wyciek paliwa lub oleju silnikowego obniża możliwoÅ›ci bojowe w niewielkim stopniu (przez okreÅ›lony krótki czas).

W przypadku wykrycia i trafienia śmigłowca, zdolność przetrwania zależy od odporności na ogień obrony przeciwlotniczej. Wszystkie węzłowe elementy konstrukcji, mające znaczenie dla bezpieczeństwa lotu, są odporne na trafienia pociskami 12,7 mm. W razie zestrzelenia lub awaryjnego lądowania konstrukcja śmigłowca zapewnia załodze teoretyczne stuprocentowe bezpieczeństwo przy prędkości zderzenia z ziemią 12,8 m/s (46 km/h). Elementami absorbującymi energię uderzenia są: podwozie, wyłamywane do tyłu działko i odpowiednia konstrukcja kadłuba.

[edytuj] Wykorzystanie bojowe

[edytuj] Stany Zjednoczone

Apache swój chrzest bojowy odbył w 1989 r. w Panamie podczas operacji Just Cause.

Największe triumfy święciły Apache podczas I wojny w Zatoce Perskiej w roku 1991. Spora część sił pancernych Iraku została zniszczona przez ataki tych śmigłowców.

AH-64 w Iraku, 2004

Kolejny atak na Irak nie wiązał się z koniecznością niszczenia wielkich zgrupowań czołgów. Apache biorące udział w II wojnie w Zatoce Perskiej zostały użyte do walki z piechotą. Podczas wykonywania zadań zdecydowanie odmiennych od przewidzianych podczas projektowania konstrukcji, okazały się podatne na uszkodzenia zadawane przez siły naziemne przeciwnika w pewnych warunkach terenowych. Nawet 80% AH-64 operujących w górach zostało ciężko uszkodzonych od nieprzyjacielskiego ognia. Podobnie w miastach – iracka piechota była zdolna do uszkadzania śmigłowców (np. przy pomocy wielkokalibrowych karabinów maszynowych, działek 23 mm, a nawet granatników przeciwpancernych RPG-7), czasami zmuszając maszyny do awaryjnego lądowania. Falę krytyki wobec sposobu wykorzystania AH-64 wywołało zdarzenie z 21 marca 2003, kiedy 32 lub 35 Apache z 11. Pułku wpadło w iracką zasadzkę ogniową koło Karbali, na skutek czego jeden został zestrzelony, a większość uszkodzonych. Następujące zmiany taktyki przyniosły minimalizację strat, a z kolei udział AH-64 okazał się istotny dla osłony konwojów lądowych oraz osłony lotnisk.

AH-64 zastosowano przez krótki okres czasu również na Bałkanach, gdzie wspierał wojska ONZ. Został jednak szybko wycofany, gdyż charakterystyka terenu sprawiała, iż łatwo można było śmigłowiec zestrzelić przy użyciu np. granatników RPG-7.

[edytuj] Izrael

Izraelskie Siły powietrzne używają AH-64 jako zaawansowaną technicznie platformę do wykonywania precyzyjnych ataków z użyciem rakiet kierowanych, przeciwko różnorodnym celom. Podczas wojny z Libanem w latach 90. dokonywały ataków na placówki Hezbollahu, działając we wszelkich warunkach pogodowych, w dzień i w nocy. Podczas Intifady użyto je, z wykorzystaniem rakiet kierowanych, do zabicia przywódców Hamasu takich, jak Ahmed Jassin i Adnan al-Ghoul

[edytuj] Wielka Brytania

Za kwotę 2,5 miliarda funtów zostało zakupionych 67 AH-64 (w tym 59 WAH-64), by zastąpić wycofywane Westland Lynx. Są obecnie używane bojowo np. w Afganistanie

[edytuj] Cena i użytkownicy

Pierwotnie jeden egzemplarz AH-64A kosztował około 14,5 miliona dolarów amerykańskich. We wrześniu 2003, Grecja zamówiła 12 sztuk AH-64D wraz z uzbrojeniem za kwotę 657 milionów dolarów, co daje 56,25 miliona za sztukę. Singapur zakupił 20 AH-64D w dwóch partiach między 1999 i 2001. Pakistan rozważa zakup sześciu AH-64D do prowadzenia różnych zadań antyterrorystycznych.

Helikoptery Apache posiadają: Arabia Saudyjska, Bahrajn, Egipt, Grecja, Holandia, Izrael, Japonia, Jordania, Korea Południowa, Wielka Brytania, Zjednoczone Emiraty Arabskie. Od lat zakup rozważają Pakistan i Tajwan.

[edytuj] Wypadki

[edytuj] Polska

Podczas manewrów o kryptonimie Victory Strike II w październiku 2001 śmigłowiec AH-64 rozbił się na poligonie w Drawsku Pomorskim. Podczas awaryjnego lądowania zginął pilot Michael E. Reece. Przyczyną katastrofy była usterka techniczna.

[edytuj] Albania

27 kwietnia 1999, w pełni uzbrojony AH-64 rozbił się i eksplodował podczas lotu treningowego. Załoga odniosła niewielkie obrażenia.

5 maja 1999 dwóch pilotów zginęło w wypadku niedaleko lotniska w Tiranie. Przypuszczalnie przyczyną był wybuch zasobników z amunicją.

[edytuj] Porównywalne konstrukcje

• Eurocopter Tiger
• Mi-28

[edytuj] Ciekawostki

• W grach Grand Theft Auto: Vice City i Grand Theft Auto: San Andreas wystÄ™puje Hughes AH-64 Apache pod nazwÄ… Hunter (ang. myÅ›liwy).
• W 1990 roku nakrÄ™cono film "Fire Birds", w którym głównÄ… rolÄ™ zagraÅ‚y wÅ‚aÅ›nie Å›migÅ‚owce bojowe Apache. W doborowej obsadzie znaleźli siÄ™ tacy aktorzy jak Nicholas Cage, Tommy Lee Jones oraz Sean Young. W ostatnich scenach filmu pokazany jest karkoÅ‚omny dog-fight miÄ™dzy Apache a bardzo maÅ‚ym, zwrotnym, uzbrojonym po zÄ™by, Å›migÅ‚owcem OH-6 Cayuse/Loach (na potrzeby filmu nazwanym jako Scorpion). Apache walczy również ze szwedzkimi myÅ›liwcami Saab J35 Draken. W niewielu filmach można zobaczyć helikopter zwiadowczy Bell OH-58 Kiowa, który idealnie współdziaÅ‚a z Apache jako oczy, uszy i nos caÅ‚ej grupy uderzeniowej.

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Albania 05.05.1999 (en)
• Albania 27.04.1999 (en)