Autonomiczna Socjalistyczna Republika Radziecka
Z Wikipedii
Autonomiczna Socjalistyczna Republika Radziecka, ASRR - jednostka podziału polityczno-administracyjnego ZSRR, stanowiąca formę autonomii przyznawanej narodom, których liczebność była zbyt niska, by utworzyć republikę związkową.
Spis treści |
[edytuj] Lista Autonomicznych Socjalistycznych Republik Radzieckich
Związek Radziecki składał się z pewnej, zmieniającej się w czasie, liczby republik związkowych, w skład których mogły wchodzić republiki autonomiczne. Republiki te były zawsze częściami republik związkowych. W latach 1962 - 1990 ich lista wyglądała następująco:
- Baszkirska ASRR (od 1919 r.)
- Buriacka ASRR, poczÄ…tkowo jako Buriacko-Mongolska ASRR (od 1923 r.)
- Czeczeńsko-Inguska ASRR (1934 - 1944; w 1944 zlikwidowana; ponownie od 1957 r.)
- Czuwaska ASRR (od 1925 r.)
- Dagestańska ASRR (od 1921 r.)
- Jakucka ASRR (od 1922 r.)
- Kabardyjsko-Bałkarska ASRR (1936 - 1944; w 1944 przekształcona w Kabardyjską ASRR; ponownie od 1957 r.)
- Kałmucka ASRR (1935 - 1943, w 1943 zlikwidowana; ponownie od 1958 r.)
- Karelska ASRR (1923 - 1940; w 1940 przekształcona w Karelo-Fińską SRR; ponownie od 1956 r.)
- Komijska ASRR (od 1936 r.)
- Maryjska ASRR (od 1936 r.)
- Mordwińska ASRR (od 1934 r.)
- Północnoosetyjska ASRR (od 1936 r.)
- Tatarska ASRR (od 1921 r.)
- Tuwińska ASRR (od 1962 r.)
- Udmurcka ASRR (od 1934 r.)
W Uzbeckiej SRR (w latach 1932-36 w składzie Rosyjskiej FSRR):
- Karakałpacka ASRR (od 1932 r.)
- Abchaska ASRR (od 1931 r.)
- Adżarska ASRR (od 1921 r.)
- Nachiczewańska ASRR (od 1924 r.)
W latach 1962 - 1990 istniało 20 republik autonomicznych. W okresie poprzednim ich liczba była różna. Powodem zmiany ilości republik autonomicznych było tworzenie kolejnych republik lub ich likwidacja, poprzez zmianę ich statusu na republiki związkowe, lub też w wyniku wysiedlenia danego narodu.
I tak w czasie istnienia ZSRR poprzez przekształcenie republik autonomicznych powstały republiki związkowe: Turkmeńska SRR, Kazachska SRR, Karelo-Fińska SRR, Kirgiska SRR oraz częściowo Mołdawska SRR.
Kilka republik zlikwidowano, a ich ludność wysiedlono (m.in. ASRR Niemców Nadwołżańskich po wybuchu II wojny światowej, czy Krymską ASRR po wysiedleniu Tatarów). Niektóre zlikwidowane republiki zostały ponownie utworzone po śmierci Stalina (np. Czeczeńsko-Inguska ASRR, Kałmucka ASRR).
Jedynie jedna republika autonomiczna powstała poprzez zmianę statusu z republiki związkowej - Karelska ASRR w 1956 r. z przekształcenia Karelo-Fińską SRR, co było powrotem do stanu sprzed 1940 r.
[edytuj] Republiki powołane do życia w ostatnim roku istnienia ZSRR
Tuż przed rozwiązaniem ZSRR, na fali dążeń różnych narodów do uzyskania szerszej autonomii lub zgoła niepodległości (co ostatecznie doprowadziło do rozpadu Związku Radzieckiego), powołano do życia kilka kolejnych republik autonomicznych. Nastąpiło to w drodze poszerzenia autonomii i podniesienia rangi dotychczasowych obwodów autonomicznych Rosyjskiej FSRR oraz utworzenia rosyjskiej Krymskiej ASSR. Tak powstałe republiki istniały zaledwie kilka lub kilkanaście miesięcy, a następnie przekształcono je w inne twory polityczno-administracyjne (w Rosji w republiki, na Ukrainie w republikę autonomiczną). Zalicza się tutaj:
W składzie Rosyjskiej FSRR:
- Adygejska ASRR (od 1991 r.)
- Chakaska ASRR (od 1990 r.)
- Górno-Ałtajska ASRR (od 1990 r.)
- Karaczajo-Czerkieska ASRR (od 1991)
W składzie Ukraińskiej SRR:
- Krymska ASRR (od 1991 r.)
[edytuj] Republiki autonomiczne zlikwidowane przed rozpadem ZSRR:
W okresie przed 1957 r. na terenie ZSRR istniały także następujące republiki:
W składzie Rosyjskiej FSRR:
- Górska ASRR (1921 - 1924); w 1924 podzielona między kilka narodowych obwodów autonomicznych
- Kabardyjska ASRR (1944 - 1957); w 1957 r. przekształcona w Kabardyjsko-Bałkarską ASRR
- Kazachska ASRR, (1920 - 1936), do 1925 r. pod nazwą Kirgiska ASRR; w 1936 r. przekształcona w Kazachską SRR
- Kirgiska ASRR (1926 - 1936); w 1936 r. przekształcona w Kirgiską SRR
- Krymska ASRR (1921 - 1945); zlikwidowana
- Niemiecka Nadwołżańska ASRR (1918 - 1941); zlikwidowana
- Turkiestańska ASRR (1924 - 1924); w 1924 r. zlikwidowana; jej obszary weszły w skład nowo utworzonych: Uzbeckiej SRR, Turkmeńskiej SRR, oraz Rosyjskiej FSRR (Karakałpacki OA)
W składzie Ukraińskiej SRR:
- Mołdawska ASRR (1924 - 1940); w 1940 r. zlikwidowana; ok. połowy jej obszaru weszło w skład Mołdawskiej SRR, resztę wcielono do Ukraińskiej SRR
W składzie Uzbeckiej SRR:
- Tadżycka ASRR (1924 - 1929); w 1929 r. przekształcona w Tadżycką SRR
[edytuj] Cel powołania republik autonomicznych
W założeniu istnienie ASRR zapewnić miało poszczególnym, żyjącym w nich narodom swobodę narodową, co miało odróżniać system radziecki od polityki realizowanej przez carat. Jednak w sytuacji sowietyzacji, rusyfikacji i sowieckiego terroru założenia te nie mogły być zrealizowane. Dowodzi tego los Niemców Nadwołżańskich, Czeczenów i Kałmuków, których Stalin skazał na wysiedlenia i zagładę.
[edytuj] Obecny status dawnych ASRR
Obecnie w Rosji byłe ASRR stanowią republiki autonomiczne, przy czym dawna Czeczeńsko-Inguska ASRR podzieliła się na Czeczenię i Inguszetię.
Niektóre położone na obszarze Rosji byłe ASRR usiłowały wybić się niepodległość, podobnie jak republiki związkowe ZSRR, lecz nie pozwalał na to status ASRR. Władze centralne w Moskwie zwalczyły tendencje separatystyczne przyznając szeroką autonomię niektórym republikom, gdzie dążenia do niepodległości były szczególnie silne (np. Tatarstan, Jakucja). W przypadku Czeczenii zwalczanie tendencji separatystycznych odbyło się przy użyciu siły.
Władze Azerbejdżanu ostatecznie, mimo prób likwidacji, zachowały autonomię Nachiczewanu.
Władze Gruzji zniosły autonomię swoich byłych ASRR, jednak wchodzące w skład tego kraju republiki autonomiczne (Abchazja i Adżaria) sprzeciwiły się władzom w Tbilisi i proklamowały niepodległość, nieuznaną na arenie międzynarodowej. Po kilku latach faktycznej niezależności, na fali reform związanych z tzw. rewolucją róż Adżaria ponownie podporządkowała się władzom centralnym, te zaś przywróciły jej autonomię. Podobne zamiary Gruzja ma w stosunku do Abchazji, ta jednak na razie de facto jest niepodległym państwem.
Władze niepodległego Uzbekistanu zachowały autonomię Karakałpacji.
[edytuj] Zobacz też:
|
|||||||
| Świetlana przyszłość wideo online |
|
Amerykańscy internauci obejrzeli w listopadzie 2008 roku 12,7 mln materiałów wideo online, co oznacza 34 procentowy wzrost w porównaniu z tym samym okresem w roku ubiegłym.
|
| Koniec zabezpieczeń DRM |
|
Apple uznało, że najwyższy czas rozstać się z zabezpieczeniami DRM. Materiały audio i wideo dostępne w sklepie iTunes zostana pozbawione kłopotliwych zabezpieczeń.
|
| Microsoft bagatelizuje zagrożenie |
|
Microsoft zlekceważył zgłoszenie o luce zidentyfikowanej we wszystkich wersjach odtwarzacza Microsoft Windows Media Player.
|
| Aktualizacja programu pocztowego Mozilli |
|
Mozilla zaktualizowała swojego klienta poczty do wersji Thunderbird 2.0.0.19, łatając w ten sposób siedem luk, z których część została poprawiona również w zaktualizowanej przeglądarce Firefox 3.0.5.
|
| Policja będzie mogła włamywać się do komputerów |
|
Brytyjskie MSW zyskało nowe narzędzie. Policja i MI5 może włamywać się do komputerów osobistych bez konieczności posiadania nakazu.
|