Abbasydzi - Google

Abbasydzi

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Mapa świata w roku 820
Mapa świata w roku 820

Abbasydzi - jedna z dwóch największych (37 kalifów) sunnickich dynastii imperium muzułmańskiego, rządząca Kalifatem Bagdadu. Sięgnęła po władzę w 750, kiedy pokonała w bitwie poprzednio rządzących Umajjadów; przeżywała rozkwit przez dwa następne stulecia, potem z kolei znalazła się pod protektoratem Bujidów, a następnie Seldżuków, aż w końcu została unicestwiona przez Mongołów. W 1258 roku wódz mongolski Hulagu-chan zdobył Bagdad i był to faktyczny koniec znaczenia dynastii, chociaż Mamelucy utrzymywali jej potomków jako nieuznawanych przez inne państwa muzułmańskie kalifów jeszcze do roku 1517.

Spis treści

[edytuj] Rebelia przeciwko Umajjadom

Kalifowie Abbasydów swoje prawa do tytułu rościli na podstawie pochodzenia ich przodka, Abbasa ibn Abda al-Muttaliba (ok.565-ok.653), jednego z najmłodszych wujów proroka Mahometa. Legitymowali się jako prawowici potomkowie Proroka oraz negowali prawa Umajjadów, którzy byli potomkami Umajja, należącego do innego klanu niż Mahomet w strukturze plemienia Kurajszytów.

Abbasydzi również odcinali się od Umajjadów, atakując ich etykę materialistyczną, charakter moralny oraz - ogólnie - administrację. Popierali też niearabskich muzułmanów, zwanych mawali, którzy w imperium Umajjadów odgrywali rolę drugorzędnych mieszkańców, nie odpowiadających zbudowanemu na więziach pokrewieństwa modelowi społeczeństwa. Muhammad ibn 'Ali, prawnuk Abbasa, rozpoczął opozycyjną kampanię, której celem było przywrócenie władzy rodzinie Proroka.

W czasie rządów Marwana II ruch ten osiągnął punkt kulminacyjny w postaci rewolty Imama Ibrahima, czwartego potomka Abbasa, który, przy wsparciu prowincji Chorasan osiągnał znaczące powodzenie, ale został schwytany w 747 i zmarł w więzieniu (według niektórych podań, został zamordowany). Jego brat, Abdallah, znany jako Abu al-'Abbas as-Saffah, przejął zwierzchnictwo nad rebeliantami i po ogromnym zwycięstwie nad rzeką Większy Zab (750) ostatecznie pokonał Umajjadów i ogłosił się kalifem.

[edytuj] Zjednoczenie i schizma

Abbasydzi, w procesie obalania Umajjadów, polegali w znacznym stopniu na pomocy Persji. Następca Abu al'Abbasa, Mansur, przeniósł w 762 r. stolicę z Damaszku do Bagdadu i powitał niearabskich muzułmanów na swoim dworze. Pomogło to w integrowaniu arabskich i perskich kultur, jednak zraziło wielu arabskich zwolenników, szczególnie z prowincji Khorosan, którzy pomagali Abbasydom podczas wielu bitew przeciwko Umajjadom.

Te nieporozumienia poprowadziły do poważnych problemów. Umajjadzi, chwilowo bez potęgi, nie zostali zniszczeni. Odbudowali swój kraj w Hiszpanii w 756, ogłosili się kalifami, a na dodatek przyjęli kulturę mauretańską, która była radykalne odmienna od tej, która powstała ze złączenia arabskiej i perskiej pod rządami Abbasydów.

Abbasydzi znaleźli się również w konflikcie z szyitami, którzy wspierali ich w trakcie wojny z Umajjadami, mając na względzie pokrewieństwo Abbasydów z Mahometem. Gdy tylko potomkowie Abbasa znaleźli się przy władzy, zaczęli otwarcie popierać islam sunnicki i wypierać szyicki. Prowadziło to do wielu sporów, zwieńczonych powstaniem w Mekce w 786. Po krwawych walkach szyici zbiegli do Maghrebu i założyli tam państwo Idrysydów, a krótko później berberscy Kharici powołali niepodległe państwo w północnej Afryce w 801.

W tym samym czasie Abbasydom przyszło się mierzyć z problemami znacznie bliżej rodzimych terenów. Cesarstwo Bizantyjskie walczyło z nimi o władze nad Syrią i Anatolią, a Harun ar-Raszid (786-809) do tych problemów dodał konflikt z Barmakidami, rodem perskich wezyrów dostarczającym wcześniej kalifatowi fachowych administratorów.

[edytuj] Mamelucy

Mając do czynienia z takimi przeszkodami, Abbasydzi zdecydowali się na stworzenie armii lojalnej tylko kalifatowi, powołanej głównie z tureckich niewolników, zwanych Mamelukami, ale także ze Słowian i Berberów. Te wojska, ustanowione za rządów Al-Ma'muna (813-833) i jego brata Al-Mu'tasima (833-842) zapobiegły dalszemu rozpadowi imperium.

Z drugiej strony były również powodem całkowitego kresu rządów Abbasydów. Powołanie cudzoziemskiej armii oraz przeniesienie stolicy z Bagdadu do Samarry przez Al-Mu'tasima spowodowało rozłam między kalifatem i ludźmi, którymi kalifat chciał rządzić. Siła Mameluków rosła stopniowo, aż Al-Radi (934-941) został zmuszony do przekazania prawie wszystkich funkcji rządowych Mahomedowi bin Raikowi. W roku 945 szyiccy Bujidzi zdobyli władzę w Bagdadzie, rządząc środkowym Irakiem przez ponad sto lat, aż do momentu, kiedy zostali obaleni przez Turków Seldżuckich w roku 1055. W tym samym okresie rodzina Hamdanidów, inna dynastia szyicka, zawładnęła północnym Irakiem, prowadząc do niesłychanej ekspansji wpływów szyickich. Abbasydzi stali się marionetkowymi przywódcami.

[edytuj] Edukacja

Rządy Haruna ar-Raszida (786-809) i jego następców odznaczyły się jako lata ogromnego dorobku intelektualnego. Wielu średniowiecznych myślicieli i filozofów żyjących pod rządami muzułmanów, często będący ateistami lub heretykami, odgrywało znaczącą rolę w przekazywaniu greckich, hinduskich oraz innych przedislamskich źródeł wiedzy chrześcijańskiemu zachodowi (m.in. myśli Arystotelesa). Aleksandryjska matematyka, geometria i astrologia, nad którą pracowali swojego czasu jednostki jak Euklides lub Ptolemeusz, były ulepszane i rozszerzane przez uczonych muzułmańskich, takich jak matematyk Al-Chuwarizmi, od którego swoją nazwę wzięła algebra, filozof Al-Farabi, czy lekarz Al-Razi.

[edytuj] Koniec kalifatu

Hulagu-chan zdobył Bagdad 10 lutego 1258, mordując znaczną część mieszkańców. Al-Musta'sim, ostatni kalif z dynastii Abbasydów rządzący w Bagdadzie został wtedy stracony dziesięć dni później. Abbasydzi dalej starali się kierować sprawami religijnymi z Egiptu pod Mamelukami, ale dynastia w końcu wygasła wraz z Motawakkilem III, który zmarł w Konstantynopolu jako więzień Selima I.

[edytuj] Abbasydzi Kalifatu Bagdadzkiego 750 - 1258

Przejęli władzę po wymordowanej dynastii Umajjadów. Pierwszy z rodu Haszymidów, który został wybrany kalifem 8 listopada 749 roku i utworzył nową dynastię był Al-Abbas.

[edytuj] Abbasydzi Kalifatu Kairskiego 1261 - 1517

[edytuj] Zobacz też:


Mityng w Londynie: rekord Majewskiego, Chojecka bez minimum
W pierwszym dniu mityngu Super Grand Prix IAAF na stadionie Crystal Palace w Londynie przygotowujący się do występu w igrzyskach olimpijskich w Pekinie Tomasz Majewski (AZS AWF Warszawa) wynikiem 20,97 ustanowił rekord życiowy i zajął trzecie miejsce w konkursie pchnięcia kulą.
Obrońca Barcelony przechodzi do Ajaksu
Hiszpański obrońca Oleguer Presas będzie przez najbliższe trzy lata występował w Ajaksie Amsterdam. Holenderski klub zapłacił dotychczasowemu pracodawcy 28-letniego obrońcy, FC Barcelonie, trzy miliony euro.
11 bramek piłkarzy Wisły Kraków
Krakowska Wisła zamiast meczu ligowego z Ruchem Chorzów rozegrała sparing z Młodą Wisłą wygrywając 11:0.
Charlie Gjedde nowym żużlowcem Lotosu Gdańsk
Duńczyk Charlie Gjedde został w piątek żużlowcem pierwszoligowego Lotosu Gdańsk. Został wypożyczony z ZKŻ Zielona Góra, w barwach nowego klubu zaprezentuje się już w niedzielę podczas meczu Lotosu z GTŻ Grudziądz.
Bramkarz reprezentacji Anglii zmienił klub
Bramkarz reprezentacji Anglii Paul Robinson przeszedł z Tottenham Hotspur do Blackburn Rovers. Klub z Ewood Park zapłacił "Kogutom" za 28-letniego golkipera 3,5 miliona funtów.
Linki: Strona g³ówna