Abchazja
Z Wikipedii
| აფხაზეთი Абхазия Аҧсны Abchazja |
|||||
|
|||||
![]() |
|||||
| Język urzędowy | abchaski, rosyjski1 | ||||
| Stolica | Suchumi2 | ||||
| Głowa państwa | prezydent Siergiej Bagapsz³ | ||||
| Szef rządu | premier Aleksander Ankwab³ | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe |
8 600 km² 0% |
||||
| Liczba ludności (2000) • całkowita • gęstość zaludnienia |
250 000 29 osób/km² |
||||
| Jednostka monetarna | rubel rosyjski | ||||
| Jednostronna deklaracja niepodległości | od Gruzji4 23 lutego 1992 |
||||
| Strefa czasowa | UTC +3 | ||||
| 1Języki stosowane przez separatystyczny rząd. Wg konstytucji Gruzji języki urzędowe to gruziński i abchaski. 2Legalny rząd przebywa chwilowo w wiosce Czchałta w Górnej Abchazji. ³Władze separatystyczne nieuznawane przez Gruzję. Jako republika autonomiczna Gruzji posiada także legalne władze na wygnaniu (Temur Mżawia, Malchaz Akiszbaja) 4Brak uznania międzynarodowego, de jure Abchazja stanowi część Gruzji |
|||||
Abchazja, Abchaska Republika Autonomiczna (abchaskie: Аҧсны Apsny, gruz.: აფხაზეთი Apchazeti lub Abchazeti, ros.: Абха́зия Abchazija) – formalnie jest to republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji. Leży w północno-zachodniej Gruzji, w rejonie Kaukazu, zajmując powierzchnię 8 550 km². Zamieszkuje ją około 250 000 osób. Od 1992 roku Abchazja jest de facto niepodległym państwem, poza kontrolą władz centralnych Gruzji (z wyjątkiem Wąwozu Kodorskiego). Władzę sprawuje separatystyczny rząd wspierany militarnie, politycznie i gospodarczo przez Federację Rosyjską. Istnieje możliwość zmiany tej sytuacji w związku z transformacjami zachodzącymi w Gruzji po tzw. rewolucji róż i dążeniem do reintegracji terytorialnej Gruzji oraz - z drugiej strony - precedensem kosowskim - czyli uznaniem de jure faktycznej niepodległości Abchazji przez Rosję i inne państwa. Rząd abchaskiej republiki autonomicznej w składzie Gruzji rezyduje w Czchałcie w Górnej Abchazji.
Spis treści |
[edytuj] Ustrój polityczny
Organizacje międzynarodowe (ONZ, Rada Europy, Rada Unii Europejskiej itd.) uznają Abchazję za część składową Gruzji i namawiają obydwie strony do pokojowego rozwiązania konfliktu. Sam separatystyczny rząd Abchazji przyjmuje, że jest ona niepodległym państwem.
Tymczasem rosyjska Duma poszukuje prawnych środków które pozwoliłyby włączyć ten region do Federacji Rosyjskiej. Wspierają ją media rosyjskie, otwarcie popierające separatystyczny rząd. Podczas wojny domowej rosyjskie władze przyczyniły się w decydującym stopniu do przetrwania niezależnego państwa abchaskiego poprzez wsparcie militarne i finansowe. Dzisiaj Rosja wciąż posiada szerokie wpływy polityczne i wojskowe we władzach republiki, de facto będąc gwarantem jej istnienia. Stosunki dyplomatyczne z Abchazją utrzymują tylko 2 inne nieuznawane kraje: Naddniestrze i Górski Karabach.
Tuż po proklamowaniu niepodległego państwa przez Kosowo w lutym 2008, również sama Abchazja zechciała pójść w jego ślady i oderwać się od Gruzji. Prezydent Bagapsz zapowiedział, że skieruje wniosek do Rosji i innych państw Wspólnoty Niepodległych Państw o uznanie państwowości swojej republiki.
[edytuj] Geografia
Większą część terytorium zajmują południowe stoki głównego grzbietu Kaukazu (ważniejsze przełęcze: Kłuchorska i Maruchska) oraz jego odgałęzienia: na północnym zachodzie Góry Gagryjskie, w centrum Góry Bzypijskie i Góry Abchaskie, na południowym wschodzie Góry Kodorskie). Najwyższy szczyt Dombaj-Ulgen (4046 m n.p.m.). Niewielkie zasoby węgla kamiennego, rud cynku, ołowiu, miedzi, rtęci i barytu, surowców budowlanych. Liczne źródła mineralne (miejscowość Awdachara). Główne rzeki: Kodori, Bzyb, Gumista, Galidzga. Na wybrzeżu klimat podzwrotnikowy, wilgotny, w górach od 500 do 2000 m n.p.m. górski umiarkowany, powyżej 2000 m n.p.m. – górski chłodny. Średnia temperatura w styczniu od –2°C do 4–7°C, w lipcu 16–24°C, roczne opady 1300-2400 mm. Na wybrzeżu i pogórzu przeważają czerwonoziemy i żółtoziemy, wyżej gleby próchniczno-węglanowe, brunatne gleby leśne i gleby górskie. Pierwotna roślinność, chroniona w rezerwatach (Rica, Gumistyński, Pschuski, Picundyjsko-Miusserski) to do wys. 1000 m n.p.m. zrzucające na zimę lasy liściaste (buk, kasztan, dąb, grab) z podszytem z wiecznozielonych krzewów (laurowiśnia, rododendron, ostrokrzew, bukszpan) Lasy do dziś zajmują ponad 55% powierzchni. W lasach występują niedźwiedzie, dziki, jelenie, sarny, żubry. Z ptactwa bażanty.
Zobacz też: Geografia Abchazji.
[edytuj] Historia
Obszar zamieszkany już w paleolicie jeden z najwcześniejszych ośrodków rolnictwa i obróbki metali. W I tysiącleciu p.n.e. część starożytnego królestwa Kolchidy, skolonizowany przez Greków, 65 p.n.e. przejęty przez Rzymian, od IV wieku. pod wpływami Gruzji (część Lazyki), chrystianizacja (przez Bizancjum) na początku VI wieku, w IX i X wieku niepodległa Abchazja ze stolicą w Kutaisi, którego władca Leon II ogłosił się królem. Abchazja przeżywała rozkwit, rozszerzając panowanie na sąsiednie księstwa, m.in. Imeretię i Kartlię. Następnie przyłączona do Gruzji (po objęciu jej tronu 978 przez króla gruzińskiego Bagrata III). W XV-XIX wieku staje się księstwem zależnym od Turcji (islamizacja, głównie odłam sunnicki). W 1810 po zwycięskiej wojnie z Turcją Abchazję zajęła Rosja (formalnie rządził książę abchaski). W 1864 włączono Abchazję bezpośrednio do administracji rosyjskiej jako suchumski oddział wojskowy. Zniszczona podczas wojny rosyjsko-tureckiej 1877-1878. W 1917-1921 Abchazja wchodziła w skład niepodległej Gruzji.
Od 1921 po podboju przez Armię Czerwoną proklamowana jako Abchaska Socjalistyczna Republika Radziecka, włączona w tym samym roku do Gruzji. W 1931 r. pod nazwą Abchaska Autonomiczna Socjalistyczna Republika Radziecka została włączona dekretem Stalina do Gruzińskiej SRR. W lipcu 1992 Abchazja proklamowała niepodległość, co było przyczyną dwuletniej krwawej wojny z Gruzją. W 1994 podpisano w Moskwie porozumienie, rozszerzające zakres autonomii abchaskiej w ramach państwa gruzińskiego. Na jego mocy w Abchazji stacjonują Kolektywne Siły Pokojowe (złożone wyłącznie z żołnierzy rosyjskich).
[edytuj] Gospodarka
Obecnie ogólna sytuacja gospodarcza jest bardzo zła (90% bezrobotnych, nędza, głód, brak prądu, nie działa poczta, zamknięte są szkoły).[potrzebne źródło]
[edytuj] Rolnictwo
Uprawa winorośli, cytrusów, herbaty, drzewa tungowego i roślin olejkodajnych, hodowla, pszczelarstwo
[edytuj] Przemysł wydobywczy
Wydobycie węgla kamiennego, rud cynku, ołowiu, miedzi, rtęci i barytu.
[edytuj] Przemysł przetwórczy
Rozwinięty przemysł spożywczy (herbaciany, winiarski, tytoniowy).
[edytuj] Usługi
Ważny ośrodek turystyczny (liczne kąpieliska i uzdrowiska).
[edytuj] Komunikacja
Doliną Kodori biegnie Suchumska Droga Wojenna (ze Stawropola). Główny port morski i lotniczy w Suchumi.
[edytuj] Demografia
| Rok | Łącznie | Gruzini | Abchazowie | Rosjanie | Ormianie | Grecy |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1926 | 186 004 | 67 494 | 55 918 | 12 553 | 25 677 | 14 045 |
| 1939 | 311 885 | 91 967 | 56 197 | 60 201 | 49 705 | 34 621 |
| 1959 | 404 738 | 158 221 | 61 193 | 86 715 | 64 425 | 9 101 |
| 1970 | 486 959 | 199 596 | 77 276 | 92 889 | 74 850 | 13 114 |
| 1979 | 486 082 | 213 322 | 83 087 | 79 730 | 73 350 | 13 642 |
| 1989 | 525 061 | 239 872 | 93 267 | 74 913 | 76 541 | 14 664 |
| 2003 | 215 972 | 45 953 | 94 606 | 23 420 | 44 870 | 1 486 |
Większe miasta: Gagra, Tkwarczeli, Gudauta, Picunda.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Zdjęcia z Abchazji - krajobrazy, miejsca, wojska WNP, skutki wojny
- President of the Republic of Abkhazia. Official site (en, ru, ab, tr)
- Abkhazeti.ru O działaniach separatystów abchaskich przeprowadzanych we współpracy z rosyjskimi służbami specjalnymi
[edytuj] Zobacz też
Miasta: Gulripsz
| Autonomiczne republiki |
Abchazja • Adżaria |
|
| Regiony |
Dolna Kartlia • Guria • Imeretia • Kachetia • Wewnętrzna Kartlia • Mccheta-Mtianetia • Megrelia i Górna Swanetia • Racza-Leczchumi i Dolna Swanetia • Samcche-Dżawachetia |
|
| Miasta ze specjalnym statusem |
Tbilisi (stolica) |
| ME w klasie 29-er: Polacy nie obronili tytułu |
|
Brytyjczycy triumfowali w zakończonych w holenderskim Medemblik żeglarskich mistrzostwach Europy w klasie 29-er. Polska załoga Łukasz Przybytek (DKŻ Dobrzyń), Krzysztof Mongird (YK Stal Gdynia) zajęła ósme miejsce.
|
| Lubelskie szczypiornistki mistrzyniami Europy szkół wyższych |
|
Słuchaczki Wyższej Szkoły Społeczno-Przyrodniczej im. Wincentego Pola w Lublinie zostały mistrzyniami Europy szkół wyższych w piłce ręcznej.
|
| Tomasz Piszcz wygrał żużlowy turniej w Lublinie |
|
Tomasz Piszcz wygrał w Lublinie żużlowy turniej zaliczany do Pucharu MACEC (Stowarzyszenia Motocyklowego Krajów Europy Środkowej).
|
| MŚ w piłce nożne plażowej: zacięte półfinały |
|
Brazylia zagra z Włochami w finale rozgrywanych w Marsylii mistrzostw świata w piłce nożnej plażowej.
|
| MŚJ klasy 470: słaby wiatr przyniósł zmiany liderów |
|
Pierwszy dzień wyścigów finałowych mistrzostw świata juniorów w żeglarskiej klasie 470 przyniósł spore zmiany w klasyfikacji generalnej. Zarówno wśród kobiet jak i mężczyzn nastąpiły zmiany liderów.
|
