Adelajda
Z Wikipedii
Współrzędne: 34°55' S 138°36' E
| Adelajda | |||
|
|||
| Państwo |  Australia |
||
| Stan |  Australia Południowa |
||
| Burmistrz | Michael Harbison | ||
| Powierzchnia | 1826,9 km² | ||
| Położenie | 34° 55' S 138° 36' E |
||
| Ludność (2004) • liczba ludności • gęstość |
1 124 315 615 os./km² |
||
| Miasta partnerskie |  Christchurch (1972) George Town (1973) Himeji (1982) Austin (1983) |
||
|
Położenie na mapie Australii
  Adelajda
|
|||
| Strona internetowa | |||
Adelajda (ang. Adelaide) to miasto w Australii, stolica stanu Australia Południowa, położona jest nad rzeką Torrens, przy jej ujściu do Zatoki Świętego Wincentego, na półwyspie Florey, na wschód od Adelajdy leżą góry Mt Lofty Ranges. Piąte co do wielkości miasto w Australii.
Spis treści |
[edytuj] Klimat
Adelajda ma typowy klimat śródziemnomorski z łagodną, deszczową zimą i gorącym, suchym latem. Miasto to jest też najbardziej suchym spośród stolic stanów Australii. Przeciętne temperatury i opady:
- średnia maksymalna temperatura w styczniu: 28,8°C
- średnia minimalna temperatura w styczniu: 16,8°C
- średnia maksymalna temperatura w czerwcu: 15,3°C
- średnia minimalna temperatura w czerwcu: 7,4°C
- przeciętne roczne opady deszczu: 558,1 mm
- najwilgotniejszy miesiÄ…c: czerwiec, 83,1 mm
- najsuchszy miesiÄ…c: luty, 13,7 mm
Rekordowe temperatury i opady deszczu:
- najwyższa zanotowana temperatura: 44,3°C
- najniższa zanotowana temperatura: minus 0,4°C (31,3 F)
- najwilgotniejszy miesiÄ…c: czerwiec 174,6 mm
W 2008 w przez Adelajdę przeszła rekordowa fala upałów, przez piętnaście kolejnych dni od 3 marca do 17 marca 2008 temperatura maksymalna wynosiła ponad 35°C.
[edytuj] Historia
Pierwsi mieszkańcy terenów na których później powstała Adelajda to aborygeni z plemienia Kaurna którzy nazywali ten region "Tandanya" (kraina Czerwonego Kangura).
Brytyjscy osadnicy utworzyli prowincję pod nazwą "Australia Południowa" 28 grudnia 1836 r. (ten dzień jest obchodzony jako święto stanowe "Proclamation Day"). Miejsce na przyszłe miasto zostało wybrane przez pułkownika Williama Lighta, on także nakreślił pierwsze plany miasta. Jako centrum miasta Light wybrał wzgórze położone blisko brzegów rzeki Torrens (która stanowiła główne źródło wody dla nowopowstałego miasta). Pułkownik Light opracował także tzw. "Light's vision", urbanistyczny plan zabudowania miasta oparty na kwadracie o boku jednej mili otoczonym szerokim pasem parków i terenów zielonych z szerokimi ulicami i alejami przecinającymi się pod kątem prostym.
Adelajda została zaplanowana jako centrum dla nowopowstającej kolonii dla wolnych emigrantów z Europy (a nie jak w przypadku pozostałych stanów Australii dla zesłańców z Anglii), gwarantowano przyszłym osadnikom wolności religijne i obywatelskie. Z tych powodów w Południowej Australii osiedliło się wówczas wielu uchodźców z Niemiec (przypadkowym zbiegiem okoliczności słowo "adelaide" oznacza w języku niemieckim "szlachetne oblicze").
[edytuj] Kultura
Adelajda jej znana jako "miasto kościołów" (ang. "City of Churches") z powodu bardzo dużej ilości kościołów wielu wyznań znajdujących się w tym mieście, ale według popularnego powiedzenia, na każdy ze zbudowanych kościołów wybudowano przynajmniej jeden pub...
Od momentu swojego powstania Adelajda przyciągała emigrantów z wielu krajów, szczególnie Niemców uciekających wówczas przed prześladowaniami religijnymi we własnym kraju, przywieźli oni ze sobą pierwsze sadzonki winorośli i to oni założyli słynne winnice w Barossa Valley. Po II wojnie światowej do Południowej Australii i Adelajdy przyjechało dużo uchodźców z większości krajów europejskich, najwięcej z Włoch, Grecji, Holandii i Polski. Z okresu wojny wietnamskiej pochodzi pierwsza duża fala emigrantów z Azji. Ta unikalna, nawet jak na warunki australijskie, mieszanka kultur i tradycji ma odbicie przede wszystkim w bogatej i urozmaiconej kuchni wielu kafejek i restauracji w Adelajdzie (według nieoficjalnych danych Adelajda ma najwięcej restauracji na liczbę mieszkańców w Australii).
Dużą część obszarów dookoła Adelajdy zajmują winnice które włącznie ze słynną Barossa Valley są częstym celem wycieczek zarówno dla turystów jak i dla mieszkańców Adelajdy.
Życie kulturalne w Adelajdzie rozwinęło się w latach siedemdziesiątych za czasów premiera Dona Dunstana który jest uważany za ojca nowoczesnej Południowej Australii, zmienił on między innymi wiele przestarzałych i purytańskich przepisów jeszcze wtedy obowiązujących i Adelajda zaczęła być wtedy znana z wielu odbywających się tam różnego rodzaju festiwali (jednym z mott stanu jest "South Australia – The Festival State"). Do najbardziej znanych na świecie festiwali odbywających się w Adelajdzie zaliczają się "Barossa Music Festival", "Adelaide Festival of Arts", "Adelaide Film Festival", "Adelaide Fringe", a najbardziej znanym i popularnym jest Womad (World of Music and Dance) – największy w Australii festiwal muzyki "światowej" i etnicznej odbywający się w malowniczych parkach Ogrodu Botanicznego.
W latach 1985 do 1995 we wschodniej części miasta odbywały się kończące sezon Grand Prix Australii Formuły 1. Na czas wyścigu zamykano część ulic które były częściowo modyfikowane na potrzeby bolidów, a niemal całe miasto brało udział w trzydniowej zabawie. W 1996 roku w kontrowersyjny sposób wyścigi przeniesiono do Melbourne, a w ramach rekompensaty rząd Południowej Australii zorganizował wyścigi "Clipsal 500" w których biorą udział samochody "V8 Supercar" na torze wyścigowym podobnym do tego który był używany przez Formułę 1.
Adelajda jest domem dla dwóch drużyn futbolu australijskiego "Adelaide Crows" i "Port Adelaide Power". Sport w Adelajdzie, podobnie jak i w innych miastach Australii, jest brany bardzo poważnie i sukcesy drużyn południowoaustralijskich stanowią duży powód do dumy dla wszystkich mieszkańców Adelajdy (szczególnie jeżeli drużyna z Adelajdy wygrywa z drużyną z Melbourne – stolica Wiktorii jest odwiecznym rywalem Adelajdy). Inne popularne drużyny sportowe z Adelajdy to "Adelaide 36ers" (koszykówka męska), "Adelaide Lightning" (koszykówka kobieca), "Southern Redbacks" (krykiet) i wiele innych.
Znani na arenie międzynarodowej artyści, zespoły muzyczne i muzycy pochodzący z Adelajdy to między innymi reżyserzy Scott Hicks i Rolf de Heer, aktorzy Anthony LaPaglia i Jonathan LaPaglia, muzycy Jimmy Barnes, Guy Sebastian, John Farnham, zespoły The Mark of Cain i The Superjesus. Od 1999 roku w Adelajdzie mieszka pochodzący w Północnej Karoliny Ben Folds.
Inne słynne osoby pochodzące z Adelajdy to między innymi Alexander Downer (były minister do spraw zagranicznych w rządzie australijskim), Sir Mark Oliphant, fizyk i gubernator stanu, zwycięzcy Nagrody Nobla William Henry Bragg, jego syn William Lawrence Bragg i Howard Florey (uhonorowany za jego odkrycia związane z penicyliną. Z Adelajdy pochodzi także tenisista Lleyton Hewitt.
Adelajda była także domem dla jednego z antarktycznych pionierów Sir Dauglasa Mawsona i pierwszej kobiety, która została sędzią w Australii (a później pierwszą kobietą gubernatorem Południowej Australii) Dame Roma Mitchell.
[edytuj] Infrastruktura
W Adelajdzie mieszczą się trzy znaczące w Australii uniwersytety University of South Australia (UniSA), University of Adelaide i Flinders University. Całe miasto pokrywa rozległy system transportu publicznego, znanym jako "Adelaide Metro", do którego zalicza się unikalny O-bahn (specjalny tor autobusowy), a także historyczny tramwaj do nadmorskiej dzielnicy Glenelg.
Adelajda jest ważnym punktem na linii kolejowej "Indian Pacific" biegnącej od Perth do Sydney, a także początkiem nowo ukończonej linii kolejowej "The Ghan" ciągnącej się poprzez Alice Springs aż do Darwin. W Adelajdzie znajduje się także międzynarodowy port lotniczy.
[edytuj] Ekonomia
Adelajda jest ważnym w Australii centrum przemysłowym i naukowym. Znajdują się w niej między innymi fabryki samochodów Holden i Mitsubishi, a także duże centrum badawcze przemysłu zbrojeniowego "DSTO" ("Defence Science and Technology Organisation" – skąd pochodzi inny slogan Australii Południowej "SA – the Defence State"). Inne ważniejsze gałęzie przemysłowe to przemysł maszynowy, chemiczny, elektrotechniczny, winiarski i włókienniczy.
[edytuj] Polonia
W Adelajdzie i jej okolicach mieszka około 20 tysięcy osób polskiego pochodzenia[potrzebne źródło], większość z nich zgromadzonych jest wokół jednego z czterech głównych środowisk polonijnych - Dom Polski w Adelajdzie, Dom Kopernika, Millennium Club i Polonia Adelaide Sports Club. W Adelajdzie odbywa się corocznie największy na południowej półkuli[potrzebne źródło] festiwal kultury polskiej "Dozynki Festival", w 2007 odbył się na boisku należącemu do klubu Polonia Adelaide. W mieście działa również jeden z najstarszych amatorskich teatrów polonijnych na świecie Polski Teatr Stary w Adelaide, który działa nieprzerwanie od 1955 roku.
[edytuj] Miasta partnerskie
Adelajda ma kilka siostrzanych miast znajdujących się na całym świecie, są to:
- Christchurch,
Nowa Zelandia – 1972 - George Town,
Malezja – 1973 - Himeji,
Japonia – 1982 - Austin,
Stany Zjednoczone – 1983
[edytuj] Sport
Najpopularniejszym sportem w Adelajdzie jest futbol australijski. Dumą miasta są dwa kluby występujące w ogólnokrajowej lidze AFL:
- Adelaide Football Club, potocznie nazywani "Adelaide Crows"
- Port Adelaide Football Club, nazywani "Port Adelaide Power"
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Portal Adelajdy
- "SA Central" – portal rządu Południowej Australii
- Historia "planu Kingstona"
- Wikitravel: Adelajda
| Na GPW wzrosty w piÄ…tek, inwestorzy czekajÄ… na wynik sesji w USA |
|
W piątek indeksy warszawskiej GPW odrabiały straty z czwartku. Inwestorzy ignorowali niezbyt dobre dane gospodarcze, wierząc że na giełdach amerykańskich nastąpi odbicie. To właśnie przebieg dzisiejszej sesji w USA może zdecydować jaki będzie początek następnego tygodnia na warszawskiej giełdzie.
|
| General Motors rezygnuje z kilku firmowych odrzutowców |
|
Walcząc z kryzysem, który ciężko dotknął amerykańską branżę motoryzacyjną, General Motors postanowił pozbyć się kilku firmowych odrzutowców. Jest to także reakcja na ostrą krytykę ze świata polityki.
|
| USA: nowe eksmisje za długi hipoteczne dopiero po Bożym Narodzeniu |
|
Większość amerykańskich rodzin zagrożonych eksmisją wskutek niespłacenia długu hipotecznego będzie mogła zasiąść do świątecznego stołu jeszcze w swych domach, ponieważ dwie największe agencje gwarancyjne kredytów hipotecznych postanowiły zawiesić eksmisje. Wznowią je po Bożym Narodzeniu.
|
| Pawlak: globalna sytuacja nie musi oznaczać weryfikowania prognoz gospodarczych |
|
Globalna sytuacja na rynkach finansowych nie musi od razu oznaczać potrzeby weryfikowania prognoz gospodarczych - ocenia wicepremier i minister gospodarki Waldemar Pawlak.
|
| Memorandum dotyczące Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie kryteriów zaliczenia produktu leczniczego do poszczególnych kategorii dostępności |
|
Z uwagi na utratÄ™ dnia 2 listopada 2008 r. mocy obowiÄ…zujÄ…cej RozporzÄ…dzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 grudnia 2002 r. w sprawie kategorii dostÄ™pnoÅ›ci produktów leczniczych, zostaÅ‚o wydane na podstawie art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 6 wrzeÅ›nia 2001 r. - Prawo farmaceutyczne, RozporzÄ…dzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 listopada 2008 r. w sprawie kryteriów zaliczenia produktu leczniczego do poszczególnych kategorii dostÄ™pnoÅ›ci (zwane dalej „RozporzÄ…dzeniem”). RozporzÄ…dzenie obowiÄ…zuje od dnia 21...
|