Akcja (prawo) - Google

Akcja (prawo)

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Akcja - papier wartościowy łączący w sobie prawa o charakterze majątkowym i niemajątkowym, wynikające z uczestnictwa akcjonariusza w spółce akcyjnej. Także ogół praw i obowiązków akcjonariusza w spółce lub część kapitału akcyjnego.

Spis treści

[edytuj] Początki akcyjnych papierów wartościowych

Pierwszym podmiotem w historii, który wyemitował akcje była Holenderska Kompania Wschodnioindyjska (1602 r.). Wprowadzenie nowej formy inwestowania kapitału przyczyniło się do przyśpieszenia rozwoju gospodarczego. Akumulacja środków poprzez emisję akcji świetnie nadawała się do finansowania budowy okrętów i zakładania faktorii handlowych czyniąc przy okazji z Holandii prawdziwą potęgę handlową. Do tej pory jedynie państwo mogło przedsiębrać tak duże inwestycje jak wyprawy zamorskie ale dzięki spółkom akcyjnym przedsiębiorcy prywatni mogli połączyć swoje siły i korzystać z bogactw Nowego Świata.

[edytuj] Dokument akcji

Akcja powinna być sporządzona na piśmie (wyjątkiem są akcje spółek publicznych[1], które mają postać zdematerializowaną) i zawierać następujące dane:

  • firmÄ™, siedzibÄ™ i adres spółki,
  • oznaczenie sÄ…du rejestrowego i numer, pod którym spółka jest wpisana do rejestru,
  • datÄ™ zarejestrowania spółki i wystawienia akcji,
  • wartość nominalnÄ…, seriÄ™ i numer, rodzaj danej akcji i uprawnienia szczególne z akcji,
  • wysokość dokonanej wpÅ‚aty w przypadku akcji imiennych,
  • ograniczenia co do rozporzÄ…dzania akcjÄ…,
  • postanowienia statutu o zwiÄ…zanych z akcjÄ… obowiÄ…zkach wobec spółki,
  • podpis zarzÄ…du i pieczęć spółki; podpis może być mechanicznie odtwarzany.

Treść dokumentu akcji może zostać również poszerzona o dodatkowe dane przez postanowienia statutu. Akcja jest nieważna gdy brakuje w niej takich elementów jak: oznaczenie emitenta, sądu i numeru w Krajowym Rejestrze Sądowym, pod którym wpisana jest spółka, oznaczenie wartości nominalnej akcji, seria, numer, rodzaj akcji i przypisane uprawnienia szczególne, podpis zarządu i pieczęć spółki.

Akcje są emitowane przez spółkę. Pierwsza seria jest emitowana przy jej założeniu, natomiast następne wiążą się już z podwyższeniem kapitału zakładowego. Akcje o równej wartości nominalnej (nie niższej niż 1 grosz) składają się na kapitał spółki. Założyciele spółki dokonują wpłat na akcje w celu pokrycia kapitału spółki.

Oprócz wartości nominalnej istnieje także cena emisyjna (cena po której spółka zbywa akcje), która może być wyższa niż wartość nominalna akcji. Cena emisyjna jest głównie odzwierciedleniem popytu rynków finansowych na dany papier wartościowy. Różnica ze sprzedaży pomiędzy wartością nominalną a uzyskaną ceną emisyjną jest przeznaczana na kapitał zapasowy.

Akcje są niepodzielne. Mogą być wydawane w odcinkach zbiorowych obejmujących większą liczbę akcji. Akcje mogą być przedmiotem współwłasności, wtedy współuprawnieni z akcji wykonują swoje prawa w spółce przez wspólnego przedstawiciela, a za świadczenia związane z akcją odpowiadają solidarnie. Jeżeli współuprawnieni nie wskazali swojego przedstawiciela, oświadczenia spółki mogą być dokonywane wobec któregokolwiek z nich.

Prawa i obowiązki wynikające z akcji są jednakowe, przy czym statut spółki może przyznać niektórym akcjom dodatkowe prawa albo przypisać do nich określone obowiązki (tzw. akcje uprzywilejowane). Do powstania akcji dochodzi z chwilą wpisu spółki do rejestru lub rejestracji podwyższenia kapitału (i od tego momentu spółka może wydawać je akcjonariuszom).

[edytuj] Emisja akcji

[edytuj] Uregulowania kodeksu spółek handlowych

Należy wyróżnić dwa rodzaje emisji akcji:

  • emisja zaÅ‚ożycielska - wydawanie akcji przy tworzeniu nowej spółki, dla objÄ™cia akcji w tym przypadku jest wymagane zÅ‚ożenie przez zainteresowanego oÅ›wiadczenia w formie aktu notarialnego, w którym przyszÅ‚y akcjonariusz stwierdza, że wyraża zgodÄ™ na zawiÄ…zanie spółki i brzmienie statutu oraz na objÄ™cie akcji. Akt musi wymieniać osobÄ™ lub osoby obejmujÄ…ce akcje, liczbÄ™ i rodzaj akcji objÄ™tych przez każdÄ… z nich, wartość nominalnÄ…, cenÄ™ emisyjnÄ… akcji oraz terminy wpÅ‚at na akcje.
  • kolejne emisje - przy podwyższaniu kapitaÅ‚u zakÅ‚adowego. W tym przypadku przyszÅ‚y akcjonariusz (tzw. subskrybent) dokonuje zapisów na akcje na formularzu udostÄ™pnionym przez spółkÄ™. W zapisie powinny znaleźć siÄ™ informacje dotyczÄ…ce: wartoÅ›ci nominalnej akcji, oznaczenia emitenta (firma siedziba spółki, numer rejestru), wpÅ‚at na akcje, podpis i pieczęć spółki.

Jeżeli akcje mają być objęte za wkłady niepieniężne, akt powinien wymieniać osoby wnoszące wkład niepieniężny, przedmiot wkładu oraz liczbę i rodzaj objętych akcji (art. 313 k.s.h.). W przypadku podwyższenia kapitału przez spółkę i emisji nowych akcji, potencjalni akcjonariusze (subskrybenci) dokonują zapisów na akcje na formularzach przygotowanych przez spółkę. Formularze wypełniane są w dwóch egzemplarzach, z których jeden przeznaczony jest dla subskrybenta, drugi dla spółki. Zapis subskrypcji zainteresowany składa spółce albo osobie przez nią upoważnionej, w terminie podanym w ogłoszeniu, prospekcie albo w liście poleconym. Zapis na akcje powinien zawierać następujące elementy:

  • oznaczenie liczby i rodzajów subskrybowanych akcji,
  • wysokość wpÅ‚aty dokonanej na akcje,
  • zgodÄ™ subskrybenta na brzmienie statutu, jeżeli subskrybent nie jest akcjonariuszem spółki,
  • podpisy subskrybenta oraz spółki albo innego podmiotu upoważnionego do przyjmowania zapisów i wpÅ‚at na akcje,
  • adres podmiotu upoważnionego do przyjmowania zapisów i wpÅ‚at na akcje.

Oświadczenie subskrybenta nie zawierające wszystkich danych jest nieważne. Nieważne jest również oświadczenie złożone pod warunkiem albo z zastrzeżeniem terminu. Przydziału akcji dokonuje zarząd spółki w terminie dwóch tygodni od zamknięcia subskrypcji, zgodnie z zasadami podanymi w ogłoszeniu. Złożenie oświadczenia o objęciu akcji powoduje po stronie przyszłego akcjonariusza obowiązek pokrycia akcji na warunkach określonych przez spółkę. Obowiązek wniesienia pełnego wkładu na akcje jest podstawowym obowiązkiem akcjonariusza. Wpłat dokonuje się równomiernie na wszystkie akcje, za pośrednictwem domu maklerskiego albo na rachunek spółki prowadzony przez bank w Rzeczypospolitej Polskiej.

Niedokonanie przez akcjonariusza wpłaty na akcje może stanowić podstawę do pozbawienia akcjonariusza praw udziałowych przez unieważnienie akcji albo świadectw tymczasowych. O możliwości pozbawienia praw udziałowych spółka powinna uprzedzić zainteresowanych w ogłoszeniach o wpłatach.

Ze względu na adresata emisji akcji wyróżnia się:

  • subskrypcjÄ™ prywatnÄ…, polegajÄ…cÄ… na zÅ‚ożeniu przez spółkÄ™ oferty nabycia akcji caÅ‚ej emisji oznaczonemu adresatowi,
  • subskrypcjÄ™ zamkniÄ™tÄ… adresowanÄ… do akcjonariuszy, którym przysÅ‚uguje prawo poboru,
  • subskrypcjÄ™ otwartÄ…, polegajÄ…cÄ… na zaoferowaniu akcji w drodze ogÅ‚oszenia osobom, którym nie przysÅ‚uguje prawo poboru

[edytuj] Emisja publiczna akcji

Publicznym proponowaniem nabycia papierów wartościowych wg art. 3 ust. 1 "Ustawy o ofercie publicznej..." jest proponowanie nabycia papierów wartościowych w dowolnej formie i w dowolny sposób, jeżeli propozycja jest skierowana do co najmniej 100 osób lub do nieoznaczonego adresata. Publiczne proponowanie nabycia papierów wartościowych może być dokonywane wyłącznie w drodze oferty publicznej. Ofertą publiczną jest udostępnianie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co najmniej 100 osobom lub nieoznaczonemu adresatowi, w dowolnej formie i w dowolny sposób, informacji o papierach wartościowych i warunkach dotyczących ich nabycia, stanowiących dostateczną podstawę do podjęcia decyzji o odpłatnym nabyciu tych papierów wartościowych.

Oferta publiczna lub dopuszczenie papierów wartościowych do obrotu na rynku regulowanym wymaga sporządzenia prospektu emisyjnego, zatwierdzenia go przez Komisję Nadzoru Finansowego oraz udostępnienia go do publicznej wiadomości. Komisja może odmówić zatwierdzenia prospektu emisyjnego w przypadku, gdy nie odpowiada on pod względem formy lub treści wymogom określonym w przepisach prawa.

Po zatwierdzeniu prospektu emisyjnego emitent lub wprowadzający do obrotu przekazuje jego ostateczną wersję do Komisji oraz udostępnia prospekt emisyjny do publicznej wiadomości (np. przez ogłoszenie w gazecie czy w siedzibie giełdy papierów wartościowych). Emitent lub wprowadzający jest obowiązany udostępnić do publicznej wiadomości prospekt emisyjny w terminie umożliwiającym inwestorom zapoznanie się z jego treścią, nie później jednak niż w dniu rozpoczęcia subskrypcji lub sprzedaży papierów wartościowych nim objętych, jeżeli papiery wartościowe są przedmiotem oferty publicznej, albo w dniu dopuszczenia papierów do obrotu na rynku regulowanym, jeżeli papiery wartościowe nie były uprzednio przedmiotem oferty publicznej.

Akcje spółek dopuszczonych do obrotu publicznego mają postać zdematerializowaną (tzn. są zapisem elektronicznym na odpowiednich rachunkach prowadzonych przez domy maklerskie) przy czym KNF, na wniosek emitenta może udzielić zezwolenia na przywrócenie akcjom formy dokumentu.

[edytuj] Rodzaje akcji

Kodeks spółek handlowych rozróżnia następujące akcje:

  • imienne - z których uprawnienia przysÅ‚ugujÄ… osobie (fizycznej, prawnej) wskazanej w dokumencie akcji. Wobec spółki za akcjonariusza uważa siÄ™ osobÄ™ wpisanÄ… do ksiÄ™gi akcyjnej, z uwzglÄ™dnieniem przepisów o publicznym obrocie papierami wartoÅ›ciowymi. Wskazanie w dokumencie akcji konkretnej osoby bÄ™dzie skutkowaÅ‚o bez ograniczenia tylko wzglÄ™dem osób trzecich. W stosunku do spółki realizacja praw z akcji może mieć miejsce tylko przy zgodnoÅ›ci wpisu do ksiÄ™gi akcyjnej z oznaczeniem uprawnionego w dokumencie akcji. KsiÄ™ga akcyjna prowadzona jest przez zarzÄ…d spółki. Ujawnia siÄ™ w niej akcjonariuszy posiadajÄ…cych akcje imienne wraz z ich adresem (siedzibÄ…), wysokość dokonanych wpÅ‚at na akcje, wpisy o przeniesieniu akcji na innÄ… osobÄ™ wraz z datÄ… wpisu oraz ustanowienie na akcji ograniczonego prawa rzeczowego (zastawu lub użytkowania), a także prawa wykonywania gÅ‚osu przez zastawnika lub użytkownika, jeżeli zostaÅ‚o im przyznane;
  • na okaziciela - z których uprawnienia do wykonywania wynikajÄ…cych z nich praw przysÅ‚ugujÄ… każdemu posiadaczowi akcji. Dokumenty akcji na okaziciela nie mogÄ… być wydawane przed peÅ‚nÄ… wpÅ‚atÄ…. Spółka na dowód posiadania akcji i dokonywanych na nie wpÅ‚at wydaje imienne Å›wiadectwa tymczasowe, które wymagajÄ… wpisu do ksiÄ™gi akcyjnej, zakaz wydania akcji nie w peÅ‚ni opÅ‚aconych nie dotyczy akcji imiennych. WpÅ‚ata na akcje powinna być zaznaczona na Å›wiadectwie tymczasowym lub akcji imiennej. Akcjonariusz może żądać zamiany akcji na okaziciela na akcje imienne albo odwrotnie, jeżeli ustawa lub statut nie stanowi inaczej. Zakaz wymiany akcji imiennych na akcje na okaziciela dotyczy akcji nie w peÅ‚ni opÅ‚aconych, akcji pokrytych wkÅ‚adem niepieniężnym aż do chwili zatwierdzenia przez najbliższe zwyczajne zgromadzenie akcjonariuszy sprawozdania finansowego za rok obrotowy, w którym nastÄ…piÅ‚o pokrycie tych akcji, akcji uprzywilejowanych co do gÅ‚osu oraz akcji, do których przypisany jest obowiÄ…zek powtarzajÄ…cych siÄ™ Å›wiadczeÅ„ niepieniężnych. Niektóre spółki akcyjnych ze wzglÄ™du dziaÅ‚alność mogÄ… emitować z mocy prawa wyłącznie akcje imienne. Emisja przez spółkÄ™ wyłącznie akcji imiennych może także wynikać z postanowieÅ„ statutu spółki;
  • aportowe - akcje pokryte wkÅ‚adem niepieniężnym. Przedmiotem aportu nie może być prawo niezbywalne lub Å›wiadczenie pracy albo usÅ‚ug, zasad pokrycia akcji, czasowego ograniczenia obrotu oraz odpowiedzialnoÅ›ci akcjonariuszy wnoszÄ…cych wkÅ‚ad niepieniężny z tytuÅ‚u wad. Akcje obejmowane za wkÅ‚ady niepieniężne powinny być pokryte w caÅ‚oÅ›ci nie później niż przed upÅ‚ywem roku po zarejestrowaniu spółki, jeżeli cena po której obejmowane sÄ… akcje jest wyższa od wartoÅ›ci nominalnej, caÅ‚a nadwyżka powinna być opÅ‚acona przed zarejestrowaniem spółki. Przedmiot wkÅ‚adu niepieniężnego, osoby wnoszÄ…ce ten wkÅ‚ad oraz liczba i rodzaj obejmowanych przez nie akcji wymaga okreÅ›lenia w statucie spółki. Akcje aportowe pozostajÄ… imiennymi aż do zatwierdzenia przez najbliższe walne zgromadzenie sprawozdania finansowego za rok obrotowy, w którym nastÄ…piÅ‚o ich pokrycie. W ciÄ…gu tego okresu nie mogÄ… być zbyte i zastawione. W okresie tym akcje aportowe sÄ… zatrzymane przez spółkÄ™ na zabezpieczenie ewentualnych roszczeÅ„ o odszkodowanie z tytuÅ‚u niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiÄ…zaÅ„ do wniesienia wkÅ‚adów niepieniężnych. Roszczenia spółki o prawidÅ‚owe pokrycie akcji majÄ… pierwszeÅ„stwo przed innymi wierzytelnoÅ›ciami nieuprzywilejowanymi. Zasady zwiÄ…zane z imiennoÅ›ciÄ… akcji aportowych oraz zatrzymaniem ich przez spółkÄ™ na zabezpieczenie roszczeÅ„ nie majÄ… zastosowania do spółek publicznych;
  • gotówkowe - akcje pokryte w formie pieniężnej. WymagajÄ… one pokrycia co najmniej w jednej czwartej ich wartoÅ›ci nominalnej przed rejestracjÄ… spółki albo podwyższenia kapitaÅ‚u. Jeżeli cena, po jakiej obejmowane sÄ… akcje jest wyższa od wartoÅ›ci nominalnej, caÅ‚a nadwyżka powinna być uiszczona przed rejestracjÄ…. WpÅ‚aty na akcje dokonywane sÄ… bezpoÅ›rednio lub za poÅ›rednictwem domu maklerskiego, na rachunek spółki prowadzony przez bank. Akcja nie w peÅ‚ni opÅ‚acona musi być akcjÄ… imiennÄ…, chyba że zamiast akcji imiennych spółka wyda Å›wiadectwa tymczasowe;
  • uprzywilejowane - sÄ… one akcjami imiennymi. Uprzywilejowanie może dotyczyć zarówno praw majÄ…tkowych wynikajÄ…cych z akcji (dywidendy, udziaÅ‚u w podziale masy likwidacyjnej), jak i praw niemajÄ…tkowych (korporacyjnych - prawo gÅ‚osu)
  • nieme - to akcje, z których akcjonariuszowi nie przysÅ‚uguje prawo gÅ‚osu, w zamian za to posiadacz takiej akcji jest uprzywilejowany co do wysokoÅ›ci dywidendy (przy czym może to być wiÄ™cej niż poÅ‚owa dywidendy przypadajÄ…cej na akcje nieuprzywilejowane) oraz prawa pierwszeÅ„stwo wypÅ‚aty dywidendy;
  • do których przypisany jest obowiÄ…zek powtarzajÄ…cych siÄ™ Å›wiadczeÅ„ niepieniężnych;
  • zaÅ‚ożycielskie (imienne Å›wiadectwa zaÅ‚ożycielskie) - mogÄ… być wydawane w celu wynagrodzenia usÅ‚ug Å›wiadczonych przez zaÅ‚ożycieli spółki.

[edytuj] Prawa przysługujące z akcji

Prawa przysługujące akcjonariuszowi można podzielić na majątkowe i niemajątkowe (tzw. korporacyjne). Prawa te, co do zasady, są równe. Możliwe jest jednak, aby na podstawie statutu spółki niektórym akcjom przypisano uprawnienia w szerszym zakresie albo przypisano do nich określone obowiązki.

[edytuj] Prawa majÄ…tkowe

  • prawo do dywidendy (udziaÅ‚u w zysku spółki przeznaczonym do podziaÅ‚u miÄ™dzy akcjonariuszy). Ani statut, ani uchwaÅ‚a zgromadzenia akcjonariuszy nie może pozbawić akcjonariusza tego prawa;
  • prawo do udziaÅ‚u w podziale majÄ…tku spółki w przypadku jej likwidacji. Akcjonariusz nie może zostać pozbawiony tego prawa przez statut ani uchwałę.
  • prawo poboru akcji nowej emisji. Kodeks spółek handlowych przyznaje dotychczasowym akcjonariuszom spółki prawo do objÄ™cia akcji nowej emisji w przypadku podwyższenia kapitaÅ‚u przez spółkÄ™. Prawo to może być w interesie spółki ograniczone lub wyłączone.

[edytuj] Prawa korporacyjne (organizacyjne)

  • prawo gÅ‚osu (prawo to bÄ™dzie realizowane głównie przez uczestnictwo w zgromadzeniu akcjonariuszy). Kodeks spółek handlowych stanowi, że na jednÄ… akcjÄ™ nie może przypadać wiÄ™cej niż dwa gÅ‚osy (ograniczenie przy akcjach uprzywilejowanych). Prawo gÅ‚osu przysÅ‚uguje od dnia peÅ‚nego pokrycia akcji, chyba że statut stanowi inaczej. Statut spółki może ograniczyć prawo gÅ‚osu akcjonariusza majÄ…cego ponad jednÄ… piÄ…tÄ… ogółu gÅ‚osów w spółce. W sprawach dotyczÄ…cych odpowiedzialnoÅ›ci wspólnika wzglÄ™dem spółki, udzielenia wspólnikowi absolutorium w zwiÄ…zku z peÅ‚nieniem funkcji w organie spółki, zwolnienia z zobowiÄ…zania oraz sporu miÄ™dzy wspólnikiem a spółkÄ… akcjonariuszowi nie przysÅ‚uguje prawo gÅ‚osu;
  • bierne prawo gÅ‚osu - jest to możliwość sprawowania funkcji czÅ‚onka różnych organów spółki, np. zarzÄ…du czy rady nadzorczej;
  • prawo do uczestnictwa w walnym zgromadzeniu. Akcjonariusz nie może być pozbawiony tego prawa;
  • prawo zaskarżania uchwaÅ‚ walnego zgromadzenia. PrzysÅ‚uguje ono akcjonariuszowi w przypadku podjÄ™cia uchwaÅ‚y sprzecznej ze statutem bÄ…dź dobrymi obyczajami, godzÄ…cej w interes spółki albo majÄ…cej na celu pokrzywdzenie akcjonariusza oraz w przypadku uchwaÅ‚y sprzecznej z prawem. Ze skargÄ… może wystÄ…pić:
    • akcjonariusz, który gÅ‚osowaÅ‚ przeciwko uchwale, a po jej podjÄ™ciu zażądaÅ‚ zaprotokoÅ‚owania sprzeciwu (nie dotyczy to akcjonariusza akcji niemej),
    • akcjonariusz bezzasadnie niedopuszczony do udziaÅ‚u w walnym zgromadzeniu,
    • akcjonariusz, który nie byÅ‚ obecny na walnym zgromadzeniu, jeżeli walne zgromadzenie zostaÅ‚o wadliwie zwoÅ‚ane albo jeżeli na walnym zgromadzeniu zostaÅ‚a podjÄ™ta uchwaÅ‚a w sprawie nie objÄ™tej porzÄ…dkiem obrad;
  • prawo żądania udzielenia informacji na walnym zgromadzeniu i poza nim, nie później jednak niż w ciÄ…gu dwóch tygodni od jego zakoÅ„czenia;
  • prawo wystÄ…pienia z powództwem o naprawienie szkody wyrzÄ…dzonej spółce, jeżeli spółka nie wytoczy powództwa o naprawienie wyrzÄ…dzonej jej szkody w terminie roku od dnia ujawnienia czynu wyrzÄ…dzajÄ…cego szkodÄ™.

Na akcjonariuszu ciąży obowiązek dokonania pełnej wpłaty na akcje oraz jeżeli do akcji przypisany jest obowiązek powtarzających się świadczeń o charakterze niepieniężnym - realizacja tych świadczeń.

[edytuj] Obrót akcjami

Artykuł 337 § 1 k.s.h. mówi, że akcje są zbywalne. Statut spółki może ograniczyć rozporządzanie akcjami imiennymi w ten sposób, że do przeniesienia własności akcji będzie wymagana zgoda spółki, którą najczęściej wyraża zarząd albo obrót akcjami zostanie na podstawie umowy ograniczony na określony czas. Ograniczenie rozporządzania akcjami nie może być ustanowione na okres dłuższy niż lat pięć od dnia zawarcia umowy (winkulacja akcji). Dopuszczalne jest także zawarcie umowy ustanawiające prawo pierwokupu akcji lub ich ułamkowych części, jednakże ograniczenia rozporządzania akcjami wynikające z takich umów nie mogą trwać dłużej niż dziesięć lat od dnia zawarcia umowy.

Ograniczenie obrotu akcjami w stosunku do akcji aportowych wynika z mocy samego prawa. W przypadku akcji na okaziciela przeniesienie własności akcji dokonywane jest przez przeniesienie posiadania dokumentu akcji, a w przypadku akcji imiennych - przez pisemne oświadczenie zbywcy na dokumencie akcji lub w innym dokumencie i wręczenie dokumentu akcji nabywcy. Wobec spółki uważa się za akcjonariusza tylko tę osobę, która jest wpisana do księgi akcyjnej, lub posiadacza akcji na okaziciela. Akcje zdematerializowane przenosi się poprzez usunięcie wpisu na rachunku zbywcy i zapisanie w postaci elektronicznej liczby i rodzaju walorów na rachunku nabywcy.

Prawa majątkowe z akcji mogą być swobodnie przenoszone. Przeniesienie praw majątkowych z akcji wymaga formy pisemnej. Na akcji mogą być ustanowione ograniczone prawa rzeczowe - zastaw i użytkowanie. Prawa zastawnika lub użytkownika, jak również fakt przeniesienia praw majątkowych z akcji na inną niż akcjonariusz osobę, wymagają zgłoszenia spółce, w celu ujawnienia ich w księdze akcyjnej. Jeżeli statut spółki nie wprowadza w tym zakresie żadnych ograniczeń, umowa o ustanowienie zastawu lub użytkowania może przewidywać przeniesienie na zastawnika lub użytkownika prawa głosu.

[edytuj] Nabywanie przez spółkę własnych akcji

Spółka co do zasady nie może nabywać wyemitowanych przez nią akcji (akcje własne). Zakaz ten nie dotyczy:

  • nabycia akcji w celu zapobieżenia bezpoÅ›rednio zagrażajÄ…cej spółce poważnej szkodzie,
  • nabycia akcji, które majÄ… być zaoferowane do nabycia pracownikom lub osobom, które byÅ‚y zatrudnione w spółce lub spółce z niÄ… powiÄ…zanej przez okres co najmniej trzech lat,
  • nabycia akcji w drodze sukcesji uniwersalnej,
  • instytucji finansowej, która nabywa za wynagrodzeniem w peÅ‚ni pokryte akcje na cudzy rachunek celem ich dalszej odsprzedaży,
  • nabycia akcji w celu ich umorzenia,
  • nabycia w peÅ‚ni pokrytych akcji w drodze egzekucji celem zaspokojenia roszczeÅ„ spółki, których nie można zaspokoić w inny sposób z majÄ…tku akcjonariusza,
  • nabycia w peÅ‚ni pokrytych akcji nieodpÅ‚atnie,
  • instytucji finansowej, która nabywa akcje na wÅ‚asny rachunek celem ich dalszej odsprzedaży w granicach upoważnienia udzielonego przez walne zgromadzenie na okres nie dÅ‚uższy niż jeden rok; jednakże instytucja finansowa nie może posiadać akcji wÅ‚asnych nabytych na tej podstawie o łącznej wartoÅ›ci nominalnej przekraczajÄ…cej 5 % kapitaÅ‚u zakÅ‚adowego,
  • nabycia akcji w innych przypadkach przewidzianych w ustawie.

Spółka nie może obejmować własnych akcji. Zakaz ten dotyczy również obejmowania akcji spółki przez spółkę lub spółdzielnię zależną.

[edytuj] Inne rodzaje papierów wartościowych wydawanych przez spółki akcyjne

Spółka akcyjna, oprócz akcji, może wydawać inne papiery wartościowe. Należą do nich:

  • Å›wiadectwa tymczasowe wydawane na poÅ›wiadczenie dokonania częściowej wpÅ‚aty na akcje na okaziciela. Åšwiadectwo tymczasowe inkorporuje takie same prawa jak akcja. Z chwilÄ… dokonania peÅ‚nej wpÅ‚aty na akcje podlegajÄ… one wymianie na akcje na okaziciela (art. 335 k.s.h.)
  • Å›wiadectwa zaÅ‚ożycielskie dajÄ…ce prawo do zysku w spółce, wydawane zaÅ‚ożycielom spółki za zasÅ‚ugi poniesione przy zawiÄ…zaniu spółki. MogÄ… być wydawane na okres nie dÅ‚uższy niż dziesięć lat od chwili zarejestrowania spółki
  • Å›wiadectwa użytkowe powstajÄ…ce z umorzenia akcji w peÅ‚ni opÅ‚aconych. Åšwiadectwa użytkowe nie posiadajÄ… wartoÅ›ci nominalnej, mogÄ… być imienne i na okaziciela. JeÅ›li nic innego nie wynika ze statutu spółki, to uczestniczÄ… one na równi z akcjami w podziale dywidendy oraz w podziale nadwyżki majÄ…tku spółki pozostaÅ‚ej po pokryciu wartoÅ›ci nominalnej akcji. Uprawniony ze Å›wiadectwa użytkowego nie ponosi odpowiedzialnoÅ›ci za zobowiÄ…zania zwiÄ…zane z umorzonÄ… akcjÄ… i nie przysÅ‚ugujÄ… mu żadne inne prawa udziaÅ‚owe.

[edytuj] Umorzenie i unieważnienie akcji

Unieważnienie dokumentu akcji następuje w przypadku niedokonania przez akcjonariusza w terminie wyznaczonym przez spółkę wpłaty na akcje wraz z należnymi spółce odsetkami i odszkodowaniem.

Umorzenie akcji polega na likwidacji dokumentu akcji połączonej z wygaśnięciem praw udziałowych związanych z akcją. Akcje mogą być umorzone wyłącznie wtedy, kiedy statut to przewiduje. Akcja może być umorzona za zgodą akcjonariusza w drodze nabycia akcji przez spółkę (umorzenie dobrowolne) oraz bez zgody akcjonariusza (umorzenie przymusowe). Umorzenie przymusowe następuje za wynagrodzeniem. W przypadku umorzenia dobrowolnego wypłata wartości akcji nie musi być dokonana. Umorzenie akcji wymaga uzasadnionej uchwały walnego zgromadzenia. Umorzenie akcji w spółce akcyjnej powoduje obniżenie kapitału zakładowego (art. 360 k.s.h.).

[edytuj] Przykłady akcji w formie dokumentowej (zmaterializowanej)

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Źródła

  • Kodeks spółek handlowych (Dz.U. 2000, 94/1037)
  • Ustawa o publicznym obrocie papierami wartoÅ›ciowymi (Oferta publiczna i warunki wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz spółki publiczne), (Dz.U.2005, 184/1539 )
  • Zarys prawa handlowego, Kazimierz Kruczalak, 2001, Wydawnictwa Prawnicze PWN

Przypisy

  1. ↑ Spółka publiczna to spółka, której akcje zostały dopuszczone do obrotu giełdowego

XP SP3 niszczy rejestr?
Część użytkowników, którzy zainstalowali najnowszy Service Pack dla Windowsa XP informuje, że aktualizacja ta psuje rejestr systemu operacyjnego. Jak donosi serwis Computerworld, winą za takie zachowanie oprogramowania obarczono firmę Symantec. Jej przedstawiciele twierdzą jednak, że nie ma ona nic wspólnego z problemem.
Phisherzy atakujÄ… iTunes
Nowym celem ataków cyberprzestępców zajmujących się kradzieżą tożsamości zostali użytkownicy należącego do firmy Apple sklepu internetowego iTunes. Jak informuje serwis Computerworld, są to pierwsze działania tego typu.
Coldplay królami Internetu
Według badań BBC, zespół Coldplay zawładnął sercami Internautów. Które miejsce zajmuje Twój ulubiony artysta?
Elektroniczny papier z funkcjÄ… dotyku
Prime View International (PVI) ogłosiło swój nowy produkt, Touch EPD, na wystawie Society for Information Display 2008 w Los Angeles. To pierwsze urządzenie na rynku, które łączy w sobie technologię e-paper z funkcją dotykową.
Pierwszy laptop z dyskiem 7200 RPM
Dell XPS M1730 to pierwszy notebook, w którym zastosowano szybki dysk twardy 7200 RPM o pojemności 320 GB.
Linki: Strona g³ówna