Z Wikipedii

Akcja Weffels – akcja mająca na celu likwidację Ernsta Weffelsa przeprowadzona 1 października 1943 roku w Warszawie przez oddział Agat.

Ernst Weffels był kierownikiem zmiany oddziału kobiecego na Pawiaku. Znany był on z sadyzmu i okrutnego traktowania więźniów. Prowadził także śledztwo w sprawie przekazywania grypsów na zewnątrz więzienia i odkrył, że stoją za tym prawdopodobnie polscy lekarze więzienni. Po przekazaniu tych faktów Kierownictwu Walki Podziemnej podjęto decyzję o konieczności jego pilnej likwidacji.

[edytuj] Rozpoznanie

Rozpoznanie zostało powierzone Aleksandrowi Kunickiemu ps. Rayski. Dzięki poprzednim operacjom znał on tryb pracy na Pawiaku – otóż gestapowcy pracowali 24 godziny, a potem mieli jeden dzień wolny. Wiedział również, że są oni przewożeni z Alei Szucha 23, a następnie odwożeni tam po zakończonej pracy. Wywiad polegał na codziennej obserwacji ciężarówek przewożących Niemców na Pawiak. Po jakimś czasie Rayski odnalazł osobę odpowiadającą rysopisowi. Dalsze rozpoznanie prowadził z Ewą Prauss-Płoską, która poszła za gestapowcem. Potwierdziła ona rysopis i ustaliła, że Niemiec wszedł do bramy przy ulicy Koszykowej 6. Ostatecznie rozpoznanie zostało potwierdzone przez byłego więźnia Pawiaka, który poznał Weffelsa.

Ustalono, że Weffels udaje się co drugi dzień na Szucha około godziny 12, a wraca około 14 następnego dnia. Dalsze obserwacje niczego nie zmieniły i 25 września zakończono rozpoznanie.

[edytuj] Akcja

Dowodzenie nad akcją zostało przekazane Kazimierzowi Kardasiowi (Orkan). Dalszą obserwację Weffelsa prowadziła Maria Stypułkowska (Kama), ona również miała wskazać cel.

Skład zespołu wraz z uzbrojeniem:

• Orkan – dowódca akcji – sten, colt, granat typu filipinka
• Daniel – wykonawca – vis, colt, granat typu filipinka
• Kobza – I ubezpieczenie – sten, colt, granat typu filipinka
• Kalina – II ubezpieczenie – sten, colt, granat typu filipinka
• Niemira – kierowca – parabellum 9 mm, 4 granaty

Odprawy prowadzono w mieszkaniu Kazimierza Kardasia przy ulicy Świętojerskiej 18. Akcję zaplanowano na 1 października. O godzinie 9:00 zwołano zbiórkę w mieszkaniu Orkana, o 11:00 żołnierze rozpoczęli pojedynczo opuszczać lokal. O 11:40 rozdysponowano broń w Parku Ujazdowskim, dziesięć minut później wszyscy byli na swoich stanowiskach. Akcja odbywała się dotąd zgodnie z planem.

Wykonanie wyroku miało odbyć się na rogu Koszykowej i 6 Sierpnia (obecnie Al. Wyzwolenia). W okolicy znajdował się główny gmach gestapo, dowództwo SS i policji oraz 2 bataliony Schutzpolizei. 1 października okolicę patrolował dodatkowo esesman na konnej platformie.

O godzinie 12:02 Weffels wyszedł z domu. Kama przeszła przez jezdnię, a Daniel zdjął kapelusz. Dwie minuty później, kiedy cel znajdował się na rogu Koszykowej i 6 sierpnia, Orkan strzelił z kilku metrów do Niemca. Ten zaczął uciekać w stronę parku, został jednak ponownie postrzelony przez Orkana, któremu w tym momencie skończyła się amunicja.

Na ulicy 6 sierpnia pojawił się wojskowy samochód, z którego wysiadło kilku żołnierzy. Zostali oni ostrzelani przez Niemirę, podobnie jak esesman stojący na platformie konnej. W bramie parku pojawił się granatowy policjant, który uciekł na widok wycelowanego w niego pustego już pistoletu przez Orkana.

Orkan wymienił magazynek i pobiegł szukać Weffelsa. Znalazł go zakrwawionego przy ławce w parku, z pistoletem w dłoni. Strzelił mu z bliskiej odległości w głowę, zabrał broń i dokumenty. Pojawił się motocykl z przyczepą z trzema żandarmami; Kalina rzucił w jego stronę filipinkę, która wybuchła kilka metrów za pojazdem i motocykl odjechał. AK-owcy pobiegli do samochodu, ostrzeliwując nadbiegających z różnych stron Niemców. Ucieczka nastąpiła bez zakłóceń i zgodnie z planem. Nikt z przeprowadzających akcję nie zginął ani nie został ranny.

[edytuj] Źródła

• Specjalna operacja bojowa "Weffels"
• Piotr Stachiewicz: "Parasol" : dzieje oddziału do zadań specjalnych Kierownictwa Dywersji Komendy Głównej Armii Krajowej. Poznań: "Pax", 1991, ss. 201-215. 

p • d • e

Armia Krajowa

Komenda Główna Agat • Biuro Finansów i Kontroli • Biuro Informacji i Propagandy • Kedyw • Oddział I • Oddział II • Oddział III • Oddział IV • Oddział V • Referat Filmowy • Referat Fotograficzny • Wojskowa Służba Kobiet

Okręgi: Białystok • Kraków • Lublin • Lwów • Łódź • Nowogródek • Polesie • Pomorze • Poznań • Radom-Kielce • Stanisławów • Śląsk • Tarnopol • Warszawa • Wilno • Wołyń

Dywizje piechoty: 2 DP • 3 DP • 5 DP • 6 DP • 7 DP • 8 DP • 9 DP • 10 DP • 11 DP • 12 DP • 21 DP • 22 DP • 24 DP • 25 DP • 26 DP • 27 DP • 28 DP • 29 DP • 30 DP • 106 DP

Brygady wileńskie: 1 • 2 • 3 • 4 • 5 • 6 • 7

Zgrupowania warszawskie: Bartkiewicz • Gurt • Krybar • Kryska • Kuba - Sosna • Paweł • Pułku Baszta • Radosław • Róg • Siekiera • Warta • Żaglowiec • Żbik • Żmija • Żniwiarz • Żubr • Żyrafa

Inne: Akcja Antyk • Akcja Burza • Akcja N • Akcja pod Arsenałem • Akcja Weffels • Akcja Wieniec • AKO • Cichociemni • Krzyż Armii Krajowej • Operacja Ostra Brama • Polskie Państwo Podziemne • Powstanie warszawskie • Powstanie zamojskie • Szare Szeregi • ŚZŻ AK • ZWZ • Żołnierze wyklęci