Z Wikipedii

Tabela przedstawia ewolucję pisma fenickiego w pismo neopunickie

Alfabet fenicki, będący modyfikacją istniejącego wcześniej pisma Proto-Kananejskiego jest najstarszym zachowanym alfabetem świata. Uważa się, że powstał około 1050 p.n.e., najprawdopodobniej dla potrzeb rozwijającego się handlu. Służył do zapisu fenickiego, języka z grupy północnosemickiej, używanego w starożytności na terenie dzisiejszego Libanu oraz w licznych fenickich koloniach. Zapis ten, poprzez oparte na nim pisma greckie i hebrajskie, dał początek wszystkim alfabetom stosowanym współcześnie na terenie Europy oraz arabskiemu, a nawet dewanagari używanemu obecnie w Indiach.

Charakterystyczną cechą fenickiego jest jego spółgłoskowość (brak liter odpowiadających samogłoskom, które odczytywano z kontekstu). Pozwala to sklasyfikować ten alfabet jako abdżad. Hebrajczycy w pierwszych wiekach naszej ery opracowali opcjonalny system oznaczania samogłosek pisma sylabicznego, natomiast starożytni Grecy przemianowali niektóre litery pisma fenickiego na samogłoski, tworząc pierwszy pełny głoskowy alfabet. Poszczególne litery zapisu fenickiego oznaczają także całe wyrazy, co zaznaczono w tabeli. Alfabet, odczytywany najczęściej od prawej do lewej, zrekonstruowała w 1904 roku grupa uczonych pod przewodnictwem Theodora Nöldeke. Bazowali oni na setkach zachowanych inskrypcji, odnalezionych w byłych fenickich miastach: Tyrze, Byblos i Kartaginie. Mimo tego nie jest do końca pewne znaczenie niektórych liter, które na przestrzeni wieków ulegały zmianom (np. "digg" - ryba na "dalet" - drzwi; "hillul" - święto na "he" - okno).

[edytuj] Znaki alfabetu fenickiego

Litera	Wymowa	Znaczenie	Transliteracja	Litera odpowiadająca w alfabetach:
				Hebrajskim	Arabskim	Greckim	Łacińskim	Cyrylicy
	ʼāleph	wół	ʼ	א	ﺍ	Αα	Aa	Аа
	bēth	dom	b	ב	ﺏ	Ββ	Bb	Бб, Вв
	gīmel	wielbłąd	g	ג	ﺝ	Γγ	Cc, Gg	Гг
	dāleth	drzwi	d	ד	ﺩ، ذ	Δδ	Dd	Дд
	hē	okno	h	ה	ﮬ	Εε	Ee	Ее, Єє
	wāw	hak	w	ו	ﻭ	Υυ	Ff, Uu, Vv, Ww, Yy	Уу
	zayin	broń	z	ז	ﺯ	Ζζ	Zz	Зз
	ḥēth	płot	ḥ	ח	ﺡ، خ	Ηη	Hh	Ии, Йй
	ṭēth	koło	ṭ	ט	ﻁ، ظ	Θθ	brak	F
	yōdh	ramię/ręka	y	י	ﻱ، ى	Ιι	Ii, Jj	Іі, Її, Јј
	kaph	dłoń	k	כ	ﻙ	Κκ	Kk	Кк
	lāmedh	oścień/kostur pasterski	l	ל	ﻝ	Λλ	Ll	Лл
	mēm	woda	m	מ	ﻡ	Μμ	Mm	Мм
	nun	ryba (symbol prawdop. od hieroglifu oznaczającego węża/węgorza)	n	נ	ﻥ	Νν	Nn	Нн
	sāmekh	słup/pal/ryba?	s	ס	brak	Ξξ, Χχ	Xx	Хх
	‘ayin	oko	‘	ע	ﻉ، غ	Οο	Oo	Оо
	pē	usta	p	פ	ﻑ	Ππ	Pp	Пп
	ṣādē	roślina/papirus/haczyk do łowienia ryb?	ṣ	צ	ﺹ، ض	Ϡ, ϡ)	brak	Цц, Чч
	qōph	małpa	q	ק	ﻕ	Ϙ, ϙ)	Qq	brak
	rēš	głowa	r	ר	ﺭ	Ρρ	Rr	Рр
	šin	ząb	š	ש	س، ش	Σ, σς	Ss	Сс, Шш
	tāw	znak	t	ת	ﺕ، ث	Ττ	Tt	Тт

[edytuj] Bibliografia

Sanford Holst, Lebanon's Epic Heritage, uniwersytet Cambridge, Los Angeles, 2005

Jean-Pierre Thiollet, Je m'appelle Byblos, H & D, Paris, 2005. ISBN 2-914266-04-9

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Wszystko o Fenicji
• Pisma starożytne

p • d • e

Pisma świata

Alfabetyczne: Arabskie  • Aramejskie  • Braille'a  • Cyrylica  • Dewanagari  • Etiopskie  • Fenickie  • Głagolica  • Gockie  • Greckie  • Gruzińskie  • Hebrajskie  • Łacińskie  • Moon  • Ormiańskie  • Rowasz  • Runiczne  • Tifinagh
Sylabowe: Bopomofo  • Czirokeskie  • Dewanagari  • Gurmukhi  • Hangyl  • Hiragana  • Kanadyjskie  • Katakana  • Laotańskie  • Sojombo  • Tajskie  • Tamilskie  • Tybetańskie
Obrazkowe: Hieroglify  • Pismo pierwotne
Chińskie: Pismo chińskie (tradycyjne i uproszczone)  • Hancha  • Kanji
Zobacz też: Alfabet  • Systemy pisma CJK  • Alfabet flagowy  • Alfabet Morse'a