Z Wikipedii

Alkany, węglowodory nasycone - organiczne związki chemiczne zbudowane wyłącznie z atomów węgla i wodoru, przy czym atomy węgla połączone są ze sobą wiązaniami pojedynczymi.

Ogólny wzór sumaryczny alkanów to C_nH_2n+2. Grupa alkanów uszeregowana według długości łańcucha węglowego stanowi szereg homologiczny alkanów.

Nazwa węglowodory nasycone wynika z faktu pełnego wysycenia atomów węgla wiązaniami pojedynczymi, co odróżnia je od węglowodorów nienasyconych, posiadających wiązania podwójne i/lub potrójne.

Ze względu na dużą trwałość pojedynczych wiązań C-C i C-H alkany są mało reaktywnymi związkami chemicznymi, a reakcje z ich udziałem wymagają drastycznych warunków (wysoka temperatura i ciśnienie). Generalnie wyróżnia się cztery typy reakcji, którym ulegają alkany:

• spalanie
  • spalanie całkowite – produkty spalania to dwutlenek węgla i para wodna (woda)
  • półspalanie – produkty tlenek węgla i para wodna (woda)
  • spalanie niecałkowite – produkty spalania para wodna (woda), sadza {węgiel}
• halogenowanie wolnorodnikowe, w której otrzymuje się mieszaninę różnych izomerów halogenopochodnych.
• substytucja (reakcja charakterystyczna) - powstają dzięki niej pochodne alkanów np.

CH₄ + Cl₂ → CH₃Cl + HCl - reakcja metanu z chlorem, w wyniku której powstaje chlorometan i chlorowodór

• piroliza prowadząca do zmniejszenia długości łańcuchów węgla w cząsteczkach oraz do ich izomeryzacji. Reakcje te mają duże znaczenie praktyczne przy produkcji paliw ciekłych (→ kraking, reforming).

Spis treści 1 Rodzaje łańcuchów alkanów 2 Nazewnictwo alkanów 2.1 Przykładowe nazwy alkanów 2.2 Ciekawostki 3 Zobacz też 4 Linki zewnętrzne

[edytuj] Rodzaje łańcuchów alkanów

Łańcuchy węglowe alkanów mogą być:

• Proste

• Rozgałęzione

• Cykliczne

[edytuj] Nazewnictwo alkanów

Nazwa alkanu składa się z trzech części: przedrostka, rdzenia i przyrostka.

• przedrostek - lokant podstawnika
• rdzeń - liczba atomów węgla w łańcuchu głównym.
• przyrostek - właściwy dla danego szeregu homologicznego. Dla alkanów jest to "-an"

Etapy nazywania alkanu

1. Wyszukanie macierzystego związku.
   • Znajdź najdłuższy łańcuch węglowy.
   • Jeżeli dwa różne łańcuchy mają identyczną długość, wybierz ten w którym jest więcej rozgałęzień.
2. Numeracja w łańcuchu głównym:
   • Numerujemy od końca najbliższemu pierwszemu rozgałęzieniu.
   • Jeżeli rozgałęzienia występują w równej długości od końców to numerujemy od końca bliższego drugiemu rozgałęzieniu.
3. Określenie i numeracja podstawników:
   • Każdy podstawnik oznaczamy zgodnie z miejscem przyłączenia do łańcucha głównego.
   • Jeżeli do danego atomu węgla są przyłączone dwa lub więcej podstawników to przypisujemy im tą samą cyfrę.
4. Zapis nazwy związku
   • Podstawniki podajemy w kolejności alfabetycznej.
     1. Przy nazwach typu "izo-" (np izobutyl) pierwszą literą jest "i"
     2. Przy nazwach typu iBU pierwszą literą jest "b"
   • Całą nazwę zapisz w postaci jednego słowa.
     1. Do rozdzielenia przyrostów użyj łączników "-".
     2. Do rozdzielenia cyfr użyj przecinka ","

Przykład: 2,2-dimetylobutan

• "2,2" - Lokant podstawnika. Dwa podstawniki są przy tym samym węglu, dlatego przypisujemy im tą samą cyfrę
• "dimetylo" - Ilość podstawników danego rodzaju przy konkretnym węglu("di-", "tri-", "tetra-").
• "dimetylo" - Nazwa podstawnika. W tym wypadku jest to grupa metylowa.
• butan - nazwa czystego(nie podstawionego) alkanu, który ma tyle samo atomów węgla ile łańcuch główny.

[edytuj] Przykładowe nazwy alkanów

l.p.	Nazwa alkanu	l.p.	Nazwa alkanu	l.p.	Nazwa alkanu	l.p.	Nazwa alkanu
1	metan	26	heksakozan	51	henpentakontan	76	heksaheptakontan
2	etan	27	heptakozan	52	do pentakontan	77	heptaheptakontan
3	propan	28	oktakozan	53	tripentakontan	78	oktaheptakontan
4	butan	29	nonakozan	54	tetrapentakontan	79	nonaheptakontan
5	pentan	30	triakontan	55	pentapentakontan	80	oktakontan
6	heksan	31	hentriakontan	56	heksapentakontan	81	henoktakontan
7	heptan	32	dotriakontan	57	heptapentakontan	82	dooktakontan
8	oktan	33	tritriakontan	58	oktapentakontan	83	trioktakontan
9	nonan	34	tetratriakontan	59	nonapentakontan	84	tetraoktakontan
10	dekan	35	pentatriakontan	60	hexakontan	85	pentaoktakontan
11	undekan	36	heksatriakontan	61	henhexakontan	86	heksaoktakontan
12	dodekan	37	heptatriakontan	62	dohexakontan	87	heptaoktakontan
13	tridekan	38	oktatriakontan	63	trihexakontan	88	oktaoktakontan
14	tetradekan	39	nonatriakontan	64	tetrahexakontan	89	nonaoktakontan
15	pentadekan	40	tetrakontan	65	pentahexakontan	90	nonakontan
16	heksadekan	41	hentetrakontan	66	heksahexakontan	91	hennonakontan
17	heptadekan	42	dotetrakontan	67	heptahexakontan	92	dononakontan
18	oktadekan	43	tritetrakontan	68	oktahexakontan	93	trinonakontan
19	nonadekan	44	tetratetrakontan	69	nonahexakontan	94	tetranonakontan
20	eikozan	45	pentatetrakontan	70	heptakontan	95	pentanonakontan
21	henejkozan	46	heksatetrakontan	71	henheptakontan	96	heksanonakontan
22	dokozan	47	heptatetrakontan	72	doheptakontan	97	heptanonakontan
23	trikozan	48	oktatetrakontan	73	triheptakontan	98	oktanonakontan
24	tetrakozan	49	nonatetrakontan	74	tetraheptakontan	99	nonanonakontan
25	pentakozan	50	pentakontan	75	pentaheptakontan	100	hektan

[edytuj] Ciekawostki

Alkany niegdyś określano jako "Parum Affinis" co oznacza, słabo reaktywne. Powodem jest niska ilość właściwości chemicznych alkanów.

[edytuj] Zobacz też

• alkeny
• alkiny
• cykloalkany
• Synteza Wurtza

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Alkany w serwisie chemik.vitnet.pl
• Alkany w serwisie Chemia Organiczna OnLine

Określono temperaturę u początku Wszechświata

Rejestracja molekuł wodoru i czadu w galaktyce oddalonej od nas o 11.5 miliarda lat świetlnych pozwoliło na określenie ówczesnej temperatury Wszechświata - informują strony internetowe European Southern Observatory (ESO).

W Australii zostanie wybitych 400 kangurów

Rząd Australii zapowiedział, że wznowi wybijanie 400 kangurów szarych, zawieszone w kwietniu po protestach grup ekologicznych, do których przyłączył się Paul McCartney.

Noc Muzeów w całej Polsce

Ponad 120 galerii i muzeów otwartych będzie w stolicy z soboty na niedzielę - w tegoroczną Noc Muzeów; swoje drzwi dla zwiedzających otworzą także muzea m.in. w Krakowie, Zakopanem, Trójmieście, Słupsku, Sandomierzu, Łodzi i Kazimierzu Dolnym.

Geny mogą odpowiadać za naszą skłonność do słodkości

Wariant genu odpowiedzialnego za transport glukozy do wnętrza komórek wpływa na preferencje ludzi do jedzenia słodyczy - zaobserwowali naukowcy z Kanady. Artykuł na ten temat zamieściło pismo "Physiological Genomics".

Zwierzęta "ostrzegały" przed trzęsieniem w Chinach

Najpierw w niewytłumaczalny sposób spadał poziom wody w stawie i na ulice wyległy tysiące ropuch. Na kilka godzin przed trzęsieniem ziemi zwierzęta w zoo zachowywały się dziwnie.

Linki: Strona g��wna