Z Wikipedii

Anarchokolektywizm (anarchizm kolektywistyczny) – anarchistyczna doktryna polityczna i ekonomiczna, której twórcą był Michał Bakunin i która zastąpiła mutualizm Proudhona jako czołowy nurt w dziewiętnastowiecznym ruchu anarchistycznym.

Spis treści 1 Kolektywizm Bakunina 2 Anarchokolektywizm w I Międzynarodówce 2.1 Międzynarodowy Alians Demokracji Socjalistycznej 2.2 Belgijska sekcja I Międzynarodówki 2.3 Federacja Jurajska 2.4 Hiszpania 3 Przypisy 4 Bibliografia 5 Zobacz też:

[edytuj] Kolektywizm Bakunina

Bakunin odszedł od proudhonizmu około 1868 r., odrzucając poglądy Proudhona na własność prywatną, której ten ostatni był zwolennikiem. W koncepcji Bakunina kwestią podstawową była wolność jednostki, rozumiana jako pełny i swobodny rozwój potencjału fizycznego, intelektualnego i moralnego. Jednostka jednak zawsze jest jednostką żyjącą w społeczeństwie; człowiek jest według niego istotą społeczną, która może być wolna tylko w społeczeństwie, gwarantującym jej tę wolność. Problem więc polega na tym, jakie społeczeństwo jest w stanie zapewnić jednostce pełny i swobodny rozwój.

Dodatkowo zdaniem Bakunina wolność powinna być nieograniczona: "nie można człowieka pozbawić cząstki wolności, nie pozbawiając go wolności całkowicie. Ta mała cząstka, którą mi zabieracie, stanowi istotę mojej wolności, jest wszystkim" - jak pisał.^[1] Stąd postulat zastąpienia państwowego przymusu dobrowolnym stowarzyszaniem się ludzi. Ponadto uważał, że człowiek może być naprawdę wolny tylko wśród wolnych ludzi - ponieważ negacja wolności choćby jednego człowieka stanowi negację wolności w ogóle. Z tym łączył się postulat równości społecznej i ekonomicznej, bowiem tylko ona może w takich okolicznościach gwarantować wolność wszystkim.

Podstawowym postulatem bakuninowskiego kolektywizmu stało się więc po pierwsze zniesienie państwa: "Jesteśmy wrogami wszelkiej rządowej, państwowej władzy, wrogami ustroju państwowego w ogóle i sądzimy, że lud może być tylko wówczas szczęśliwy i wolny, gdy sam stworzy swoje życie, gdy sam zorganizuje się od dołu ku górze poprzez samodzielne i całkowicie swobodne zrzeszenia bez żadnej oficjalnej kurateli, choć oczywiście mogą nań swobodnie oddziaływać najróżniejsze osoby i partie."^[2]

Po drugie, celem bakuninowskiego kolektywizmu było zniesienie kapitalizmu, zniesienie własności prywatnej środków produkcji (ziemi, narzędzi pracy) i ich uspołecznienie – przejęcie przez dobrowolne stowarzyszenia produkcyjne, zarówno w miastach, jak i na wsi (w tym ostatnim przypadku gminy). Stąd właśnie nazwa tego nurtu – właścicielami środków produkcji miały stać się kolektywy (w odróżnieniu od np. anarchokomunizmu, gdzie środki produkcji nie mają należeć do jakiejś konkretnej grupy).

Wszystkie osoby miały uczestniczyć w decyzjach podejmowanych przez stowarzyszenie. Udział w wytworzonych przez stowarzyszenie produktach miał być proporcjonalny do wkładu pracy danej jednostki, z czym związek miał również nacisk Bakunina na zniesienie dziedziczenia własności, bowiem dziedziczy się wówczas coś, w czego wytworzeniu nie brało się udziału. Zniesienie dziedziczenia miało być także sposobem na zniesienie własności prywatnej.

Ekonomiczny aspekt anarchokolektywizmu był zarazem podstawą ustroju politycznego. Stowarzyszenia rolnicze i przemysłowe miały łączyć się ze sobą w federacje regionalne, krajowe i międzynarodowe (a ostatecznie w federację ogólnoświatową), gdzie federacje krajowe zastępować miały dotychczasowe państwa (anarchia). Zasada oddolnego stowarzyszania się gmin (komun) zastępowała odgórnie tworzone, scentralizowane państwo. Była to druga cecha charakterystyczna anarchokolektywizmu, odróżniająca go od poglądów Proudhona, dla którego ustrój federacyjny miał być tylko etapem na drodze do "pełnego anarchizmu" – w kolektywizmie był to jeden z głównych elementów składowych ustroju anarchistycznego.

[edytuj] Anarchokolektywizm w I Międzynarodówce

[edytuj] Międzynarodowy Alians Demokracji Socjalistycznej

Kwestia zniesienia dziedziczenia oraz poglądy anarchokolektywistyczne pojawiły się w programie założonego przez Bakunina Międzynarodowego Aliansu Demokracji Socjalistycznej w 1869 r. Po rozwiązaniu tej organizacji i wstąpieniu jej członków do I Międzynarodówki wniosek o takiej treści został zgłoszony na kongresie Międzynarodówki w Bazylei w tym samym roku, gdzie uzyskał większe poparcie niż analogiczny wniosek Karola Marksa, zakładający iż sposobem stopniowej likwidacji własności może być wysoki podatek spadkowy (zniesienie dziedziczenia nie weszło jednak do programu Międzynarodówki, bowiem to poparcie było wciąż zbyt małe, by zaczęło obowiązywać jako zasada).

[edytuj] Belgijska sekcja I Międzynarodówki

Podobne do bakuninowskich kolektywistyczne poglądy zaczęła głosić już w 1868 r. grupa belgijskich działaczy Międzynarodówki, której głównym przedstawicielem był Cesar De Paepe (wcześniej także zwolennik proudhonizmu). W liście z 11 stycznia 1869 r. skierowanym do Międzynarodowego Aliansu Demokracji Socjalistycznej i podpisanym przez 17 czołowych działaczy belgijskich, padło stwierdzenie, iż "wszystkie obecnie istniejące państwa, polityczne i autorytarne, powinny zostać zredukowane do funkcji czysto administracyjnych w usługach publicznych w swoich krajach, a ostatecznie zniknąć w powszechnym związku wolnych stowarzyszeń, zarówno rolniczych, jak i przemysłowych"^[3] De Paepe przedstawił to stanowisko na kongresie w Bazylei.

Koncepcja De Paepe, jak się jednak okazało, różniła się od innych wersji kolektywizmu. W 1874 r. na kongresie Międzynarodówki w Brukseli De Paepe w referacie pt. "O organizacji służb publicznych" zaprezentował co prawda powszechnie uznawany model federacji komun, ale nie wykluczał jednak ewentualności "odgórnej" rewolucji, która doprowadziłaby do przejęcia władzy przez proletariat i ustanowienia tymczasowej "kolektywnej dyktatury". Mogłoby to pociągnąć za sobą nawet upaństwowienie usług oraz środków produkcji. Koncepcja ta spotkała się z krytyką anarchistów hiszpańskich, szwajcarskich, a także części delegacji belgijskiej. Uznano ją za próbę przemycenia "socjalizmu państwowego"; dopatrywano się autorytarnych zagrożeń także w formie zarządzania na poziomie komun i federacji.

[edytuj] Federacja Jurajska

Inną koncepcję stawiającą nie na komuny, ale na stowarzyszenia wytwórcze, prezentowali czołowi ideolodzy szwajcarskiej Federacji Jurajskiej - James Guillaume, Adhemar Schwitzguébel i August Spichiger. Kolektywizm w ich wersji był ściśle powiązany z syndykalizmem i starał się pogodzić ze sobą rozwiązania ekonomiczne Proudhona i Bakunina, proponując pewien rodzaj gospodarki mieszanej. Obok przedsiębiorstw uspołecznionych, koniecznych jeśli chodzi o produkcję w dużej skali, miałyby także funkcjonować małe, indywidualne gospodarstwa rolne i warsztaty rzemieślnicze. Stowarzyszenia wytwórcze nastawione na tą samą produkcję powinny zawrzeć ze sobą pakt solidarności, dający wszystkim pełny dostęp do wszystkich środków produkcji i takie same uprawnienia. Zbiorowym właścicielem miały więc być tutaj korporacje zawodowe, a nie poszczególne stowarzyszenia.

Guillaume postulował również zakładanie w poszczególnych komunach "banków wymiany" (podobnych do obecnej praktyki clearingu) skupujących towary od producentów i odsprzedających je konsumentom przy pomocy specjalnych kuponów zastępujących pieniądze. Komuny miały także zajmować się wychowywaniem dzieci, usługami publicznymi i wytwarzaniem żywności. Artykuły pierwszej potrzeby, jak chleb, mięso, produkty mleczne czy wino miałyby być darmowe.

Był to kolektywizm o charakterze internacjonalistycznym. Podstawę ustroju politycznego miały stanowić „pakty federacyjne” gwarantujące poszczególnym komunom i federacjom komun pełną autonomię.

Podobne poglądy reprezentowali emigranci francuscy w Szwajcarii, tworzący odrębne sekcje Międzynarodówki antyautorytarnej. Jean Louis Pindy oraz Paul Brousse silnie akcentowali rolę grup wytwórczych. W ich pojęciu kolektywizm mógł się wspierać jedynie na takich związkach grup, gdyż uważali, iż komuny terytorialne groziły powieleniem wad normalnego państwa.

[edytuj] Hiszpania

Teorie kolektywistyczne trafiły jednak na najbardziej podatny grunt w Hiszpanii. To właśnie tam przyjęły się najbardziej powszechnie i istniały najdłużej, z uwagi na silne lokalne tradycje federalistyczne w tym kraju. Anarchokolektywistyczny charakter miała założona w 1870 r. Hiszpańska Federacja Regionalna (hiszp. Federación Regional Española), powstała po wizycie w Hiszpanii wysłannika I Międzynarodówki Giuseppe Fanellego; działająca w konspiracji i rozwiązana po 10 latach, dając początek Federacji Robotników Regionu Hiszpanii, w której anarchokolektywizm ścierał się z anarchokomunizmem, zaczynającym właśnie dominować w ruchu anarchistycznym. Idee anarchokolektywistyczne odegrały też niebagatelną rolę w Rewolucji hiszpańskiej w 1936 r.

Generalnie jednak dominacja idei kolektywistycznych w ruchu anarchistycznym nie była długotrwała, ponieważ zamyka się ona w latach 1868-1876. Przez następne cztery lata krytykowano anarchokolektywizm i powoli odchodzono od niego, by w końcu opowiedzieć się za anarchokomunizmem.

Obecnie koncepcją nawiązującą do anarchistycznego kolektywizmu jest ekonomia uczestnicząca.

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• M. Bakunin Pisma wybrane, t. 1-2, Warszawa 1965.
• D. Grinberg Ruch anarchistyczny w Europie Zachodniej, 1870-1914, Warszawa 1994.
• M. Nettlau La Anarquía a tráves de los tiempos, Meksyk 2006 (pierwsze wydanie Barcelona 1935).

[edytuj] Zobacz też:

• Anarchopedia - Anarchopedia, encyklopedia anarchizmu
• Czarny Sztandar

Turniej tenisa stołowego Kebab Częstochowa Cup

Reprezentant Ukrainy Dima Prokopcow (El Nino Praga) wygrał międzynarodowy turniej tenisa stołowego Kebab Częstochowa Cup.

Shodokan Olsztyn mistrzem Polski w kendo

Zespół Shodokan Olsztyn został drużynowym mistrzem Polski w kendo.

Żużlowy turniej z okazji jubileuszu Adama Skórnickiego

Zespół Agromixu w składzie: Tomasz Chrzanowski, Troy Batchelor, Norbert Kościuch i Adrian Miedziński wygrał w Poznaniu turniej żużlowy z okazji 15-lecia startów Adama Skórnickiego w Poznaniu.

Irlandia - Polska 6:6 w towarzyskim meczu bokserskim

Reprezentacja Polski zremisowała w Donegal z Irlandią 6:6 w towarzyskim meczu bokserskim. Walki wygrali: Łukasz Maszczyk (48 kg), Michał Syrowatka (57 kg) i Krzysztof Szot (60 kg).

Turniej Szczecin Open: Piter o krok od finału

Deszcz nie pozwolił dokończyć półfinałowego meczu poznanianki Katarzyny Piter z grającą z numerem 1 w tenisowym turnieju Szczecin Open (korty ziemne, pula nagród 25 tys. dolarów) Czeszką Barborą Zahlavovą-Strycovą. Spotkanie będzie dokończone w niedzielę w południe.

Linki: Strona g��wna