Andrzej Wajda - Google

Andrzej Wajda

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Andrzej Wajda

Andrzej Wajda - Warszawa, 22 kwietnia 2008 r.
Data i miejsce urodzenia 6 marca 1926
Polska Suwałki
Aktywność 1951 - obecnie
Zawód reżyser, scenarzysta
Nagrody
Oscar
2000: Całokształt Twórczości
Orzeł
2000: Osiągnięcia Życia
Ważne filmy
Kanał
Ziemia obiecana
Człowiek z żelaza
Katyń
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Profil na IMDb
Profil na Filmpolski.pl
Andrzej Wajda na tarasie Centrum Manggha w Krakowie w sierpniu 2004.
Andrzej Wajda na tarasie Centrum Manggha w Krakowie w sierpniu 2004.

Andrzej Wajda (ur. 6 marca 1926 w Suwałkach) - polski reżyser filmowy, współtwórca polskiej szkoły filmowej, laureat honorowego Oscara.

Spis treści

Biografia

Pochodzenie

Pochodzi z rodziny zawodowego wojskowego – Jakuba, syna Kazimierza Waydy oraz Anieli z Białowąsów, nauczycielki. Dzieciństwo spędził w miastach, w których stacjonował jego ojciec – Suwałkach i Radomiu. Ojciec, w stopniu kapitana, brał udział w kampanii wrześniowej, trafił do niewoli radzieckiej i padł ofiarą zbrodni katyńskiej.

Droga życiowa

Bezpośrednio przed wojną, latem 1939 r. bez powodzenia zdawał do Korpusu Kadetów we Lwowie. W czasie wojny uczęszczał w Radomiu na tajne komplety, a także rozpoczął naukę malarstwa. Według własnych wspomnień wojnę spędził w domu braci ojca w Krakowie, gdzie też przez pewien czas pobierał nauki malarstwa[1]. Po zakończeniu wojny, w latach 1946–1950 studiował malarstwo na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, a następnie reżyserię w Szkole Filmowej w Łodzi. Studia ukończył w 1953 roku, a dyplom otrzymał w roku 1960. Pierwsze kroki w zawodzie stawiał u boku Aleksandra Forda przy filmie Piątka z ulicy Barskiej. Jego pierwszym samodzielnym filmem było Pokolenie. W latach 1972–1983 był kierownikiem zespołu filmowego "X", a od 1978 do 1983 prezesem Stowarzyszenia Filmowców Polskich. Od roku 1989 jest członkiem Komitetu Kinematografii. Andrzej Wajda jest również członkiem Akademii Filmowej przyznającej Felixy. W 1994 roku ufundował Japońskie Centrum Sztuki i Techniki Manggha w Krakowie. W roku 2002 założył w Warszawie Mistrzowską Szkołę Reżyserii Filmowej Andrzeja Wajdy.

W okresie dekady zakończonej zmianą ustrojową w Polsce przejściowo zaangażował się w działalność polityczną – 30 sierpnia 1980 roku pojawił się w Stoczni Gdańskiej, był jak wielu intelektualistów członkiem komitetu doradczego Solidarności i Komitetu Obywatelskiego przy Lechu Wałęsie, a potem w latach 1989–1991 – senatorem RP. Od 2006 roku jest członkiem Rady Programowej Fundacji Centrum Twórczości Narodowej.

Twórczość

 Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Aby uczynić ją weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.
W treści tej sekcji hasła występują prawdopodobnie wyrażenia zwodnicze, co nie jest zgodne z zasadami przyjętymi w Wikipedii.
Zajrzyj na stronę dyskusji i pomóż ją poprawić.

Andrzej Wajda jest uważany za czołowego przedstawiciela kina polskiego oraz jednego z twórców Polskiej szkoły filmowej. Twórczość artystyczna Andrzeja Wajdy ma charakter kina autorskiego o dużej różnorodności, która czerpie z malarstwa i literatury polskiej oraz polskiej i europejskiej tradycji kulturowej. Stworzył wiele filmowych adaptacji dzieł literackich, uznawanych za czołowe w polskiej kinematografii, jest autorem również filmów o tematyce współczesnej, wielkich, epickich dzieł, jak również kameralnych dramatów psychologicznych. Jego dzieła i pomysły filmowe z okresu PRL były często przedmiotem ingerencji cenzury[potrzebne źródło] (jednakże jego dzieła trudniejsze były do ocenzurowania dzięki obrazom) i szczególnej uwagi władz ze względu na rezonans społeczny, jaki wywoływały[potrzebne źródło]. Zzefa kinematografii państwowej w latach 70. XX wieku Janusza Wilhelmiego: powiedział ... doprowadzę do tego, że on zrobi "Naszą szkapę", a nie będzie robił żadnych filmów politycznych ani społecznych, ani artystycznych. Obraz Człowiek z marmuru powstał dzięki nieoczekiwanemu poparciu ówczesnego ministra kultury, Józefa Tejchmy, natomiast jego premiera wywołała oburzenie najwyższych władz z premierem Piotrem Jaroszewiczem i I sekretarzem PZPR Edwardem Gierkiem na czele. Nie zdecydowano się jednak wycofać filmu z dystrybucji, ale zakazano publikacji w mediach jakichkolwiek opinii. Jednocześnie filmy Wajdy budziły krytykę z różnych stron. Na przykład Ziemia obiecana wywołała oprócz opinii partyjnych dogmatyków: ... kosztem Polaków podnosi zalety sylwetek żydowskich również gwałtowną i bezpardonową reakcję Clauda Lanzmanna: ... Żydzi łódzcy zostali pokazani w sposób godny karykatur "Sturmera".... Cechą charakterystyczną twórczości Wajdy jest wizualna strona jego filmów. Artysta tworzy kadry na długo pozostające w pamięci, swoiste obrazy-symbole, często dokonuje trawestacji czy transpozycji różnych dzieł malarskich ("Brzezina, "Wesele", "Pan Tadeusz"), zawsze stara się przedstawić czas i epokę, o której opowiada poprzez pokazanie jej specyfiki wizualnej.

Artysta zajmuje się również reżyserią teatralną, a szczególnie związany jest z krakowskim Starym Teatrem i warszawskim Teatrem Powszechnym. Jednak jego dorobek teatralny jest mniej znany niż filmowy, chociaż jest reżyserem 38. przedstawień teatralnych w teatrach Warszawy, Krakowa, Moskwy, Sofii, Berlina, Zurychu, Tel Awiwu, Tokio, Budapesztu. Wśród licznych dokonań teatralnych Wajdy warto wymienić jego przedstawienia prozy Dostojewskiego ("Biesy", "Nastasja Filipowna" czyli wersja "Idioty" czy "Zbrodnia i kara"), jest autorem także takich spektakli jak "Dwoje na huśtawce", "Kapelusz pełen deszczu", "Noc listopadowa', "Wesele", "Sprawa Dantona", "Emigranci", "Play Strindberg", "Gdy rozum śpi", "Z biegiem lat, z biegiem dni", "Dybuk" czy "Antygona". Artysta wielokrotnie zmagał się również z Szekspirem ( poszczególne wersje "Hamleta" czy też ostatni spektakl "Makbet").

Nagrody i wyróżnienia

Gwiazda w łódzkiej Alei Gwiazd
Gwiazda w łódzkiej Alei Gwiazd

Jest doktorem honoris causa kilku uczelni wyższych (m.in. Uniwersytetu Jagiellońskiego, Warszawskiego, Gdańskiego i Łódzkiego) oraz kawalerem orderu Legii Honorowej. W roku 1981 otrzymał Złotą Palmę na festiwalu w Cannes, w 1982 nagrodę Césara, a w 1990 Felixa. Od 1997 jest członkiem Grona Nieśmiertelnych francuskiej Akademii Sztuk Pięknych.

W latach PRL odznaczony Orderem Sztandaru Pracy II klasy (w roku 1975 z okazji 30-lecia kinematografii w PRL) oraz najwyższym odznaczeniem – Orderem Budowniczych Polski Ludowej.

W 2000 roku za całokształt twórczości został uhonorowany Oscarem. 15 lutego 2006 r. również za całokształt twórczości otrzymał na 56. Międzynarodowym Festiwalu Filmów w Berlinie nagrodę Złotego Niedźwiedzia. Nagrodzony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski (2005), bułgarskim Orderem Cyryla i Metodego (1979), japońskim Order of Rising Sun (1995), Krzyżem Oficerskim (1982) i Komandorskim (2001) francuskiej Legii Honorowej, Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec (2001), Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Zasługi Republiki Węgierskiej(2006).

Otrzymał nominację do Oscara za film Katyń.

Życie prywatne

Andrzej Wajda był czterokrotnie żonaty. Jego drugą żoną była Zofia z domu Żuchowska[potrzebne źródło] (jej grób znajduje się na Cmentarzu Miejskim w Radomiu), a następnie popularna aktorka Beata Tyszkiewicz, z którą ma córkę Karolinę (ur. 1967). Obecną żoną jest scenografka teatralna i filmowa, projektantka kostiumów, aktorka Krystyna Zachwatowicz.

Filmografia

Obchody 80-lecia urodzin reżysera w siedzibie Gazety Wyborczej, Warszawa, 6 marca 2006 r.
Obchody 80-lecia urodzin reżysera w siedzibie Gazety Wyborczej, Warszawa, 6 marca 2006 r.

Reżyser

Scenarzysta

Scenograf

Przypisy

  1. ↑ Andrzej Wajda – biografia, wojna i okupacja dostępne w Internecie, dostęp 2007-02-21, 21:16

Linki zewnętrzne

Fragmenty tekstu za zgodą Vision

p • d • e
Honorowi obywatele Radomia

Antoni Czortek • Ignacy Daszyński • Mirosław Hermaszewski • Jan Paweł II • Maria Fołtyn • Piotr Klimuk • Leszek Kołakowski • Bolesław Limanowski • Edward Materski • Michaił Orłow • Kazimierz Paździor • Józef Piłsudski • Edward Rydz-Śmigły • Włodzimierz Sedlak • Tadeusz Sołtyk • Andrzej Wajda • Lech Wałęsa

 
Herb Wrocławia
p • d • e
Honorowi Obywatele Wrocławia

Arthur Johnson Hobrecht (1872) • Heinrich Robert Göppert (1875) • Ernst W. Wachler (1875) • Max von Forckenbeck (1878) • Carl Friedrich Eduard Bartsch (1878) • Wilhelm von Tümpling (1880) • Adolph Menzel (1885) • Helmut Karl Bernhard von Moltke (1890) • Gustav Dickhuth (1892) • Otto Theodor von Seydewitz (1894) • Ferdinand Julius Cohn (1897) • Wilhelm Salomon Freud (1901) • Maximilian von Ysselstein (1902) • Herman Fürst von Hatzfeld-Trachenberg (1903) • Otto Muehl (1907) • Robert von Zedlitz-Trützschler (1909) • Georg Bender (1912) • Georg von Kopp (1912) • W. Książe Raciborski (1913) • Remus von Woyrsch (1919) • Gerhart Hauptmann (1922) • Alfred von Scholz (1924) • Paul von Hindenburg (1927) • Adolf Hitler (1933) • Helmuth Brückner (1933) • Hermann Göring (1935) • Friedrich Hofmann (1936) • Wilhelm Frick (1937) • Josef Wagner (1938) • Joseph Goebbels (1938) • Władysław Gomułka (1946) • Stanisław Piaskowski (1946) • Stanisław Popławski (1947) • Konstanty Rokossowski (1949) • Ryszard Malinowski (1963) • Mirosław Hermaszewski (1978) • Romesh Chandra (1979) • Alfred Jahn (1993) • Tadeusz Różewicz (1994) • Henryk Tomaszewski (1995) • Henryk Gulbinowicz (1996) • Jan Paweł II (1997) • Jerzy Grotowski (1998) • Wojciech Dzieduszycki (1999) • Jan Nowak-Jeziorański (2000) • Vaclav Havel (2001) • Norman Davies (2002) • Andrzej Wajda (2003) • Władysław Bartoszewski (2004) • Lech Wałęsa (2005) • Sylwester Chęciński (2006) • Kurt Masur (2007) • Dalajlama (2008)

 

Soczewki kontaktowe z elektroniką
Opracowano prototyp nowoczesnych soczewek kontaktowych, w których wnętrzu zatopiony jest układ elektroniczny oraz diody LED. Jest to przysłowiowy "kamień milowy" dla dziedziny nauki, która zajmuje się miniaturyzacją układów scalonych, donosi "LaserFocusWorld".
Groźny detoks
Pewna Brytyjka doznała uszkodzeń mózgu po poddaniu się tzw. diecie "detoks", która wymagała picia dużych ilości płynów.
Pod lodami Arktyki 90 mld baryłek ropy
90 mld baryłek ropy i ilość gazu równa całym znanym jego zasobom w Rosji - na tyle oceniają amerykańscy eksperci rządowi zasoby Arktyki. Ich szacunki opisał w czwartek "Financial Times".
Twoje piersi tego nie lubią!
Kobiety, które noszą źle dobrane biustonosze, niszczą sobie piersi - alarmują naukowcy.
Odkryto "pogromcę plemników"
Mężczyźni, którzy codziennie spożywają produkty sojowe produkują mniej plemników, niż mężczyźni, którzy nie jedzą ich wcale - informuje pismo "Human Reproduction".
Linki: Strona gwna