Z Wikipedii

Pomnik Grunwaldzki w Krakowie; dzieło Wiwulskiego; ufundowany przez Ignacego Paderewskiego, odsłonięty w 1910 r., zburzony przez Niemców w 1939 r., zrekonstruowany w 1976 r.

Wileńskie Trzy Krzyże – dzieło Wiwulskiego z 1916 r.; zburzony przez władze sowieckie w 1951 r., zrekonstruowany w czerwcu 1989 roku jako pomnik ofiar stalinowskiego terroru na Litwie.

Grób Antoniego Wiwulskiego na wileńskim cmentarzu na Rossie

Antoni Wiwulski (ur. 20 lutego 1877 w Totmie, obecnie w obw. wołogodzkim, zm. 10 stycznia 1919 w Wilnie), polski architekt i rzeźbiarz mieszkający w Wilnie. W literaturze litewskiej często podawany jako Litwin - Antanas Vivulskis.

[edytuj] Młodość i studia

Antoni Wiwulski urodził się na północy Rosji, gdzie jego ojciec, absolwent Akademii Leśnej w Petersburgu, był zarządcą lasów państwowych. Po śmierci ojca (1883) matka powróciła z synem na Litwę. Po kilku latach nauki w gimnazjum, zdecydowała się posłać syna do Zakładu Naukowo-Wychowawczego Ojców Jezuitów w Chyrowie w zaborze austriackim, który Wiwulski ukończył, by następnie rozpocząć studia w Wiedniu. Był pierwszym architektem i rzeźbiarzem pochodzącym z Litwy, który na przełomie XIX i XX wieku ukończył Wyższą Szkołę Techniczną w Wiedniu (Wydział Architektury, 1901) oraz Wyższą Narodową Szkołę Sztuk w Paryżu. Już w czasie studiów w Wiedniu zainteresował się rzeźbą.

[edytuj] Początki kariery rzeźbiarskiej

W czasie studiów artystycznych w Paryżu, pomimo bardzo trudnej sytuacji materialnej, wynajmuje własne atelier rzeźbiarskie. Pierwszymi pracami zwraca uwagę środowiska artystycznego Paryża, m.in. Władysława Mickiewicza i Ignacego Paderewskiego, który widząc jego rzeźby decyduje się ufundować pomnik upamiętniający zwycięstwo pod Grunwaldem. Po zaakceptowaniu szkiców Wiwulskiego, Paderewski zorganizował artyście atelier w oranżerii, w ogrodzie swojej willi w Morges w Szwajcarii. Pomnik Grunwaldzki Krakowie przyniósł Wiwulskiemu sławę. Odlany we Francji pomnik, został pociągiem przewieziony do Krakowa. Został on następnie uroczyście odsłonięty z okazji pięćsetnej rocznicy historycznej bitwy 15 lipca 1910 roku, w obecności 150 tys. osób.

[edytuj] Ważne dzieła

Inne trzy największe prace powstały na Litwie:

• kaplica w SzydÅ‚owie
• Trzy Krzyże w Wilnie z 1916 roku.
• koÅ›ciół Å›w. Serca Jezusowego w Wilnie, którego budowÄ™ rozpoczÄ™to w 1913 r.

Kościół miał być pierwszym na Litwie budynkiem sakralnym z żelazobetonu. Antoni Wiwulski był zauroczony nowym materiałem budowlanym, żelbetem, dającym nieograniczone możliwości kształtów i rozmiarów, widział swój kościół z siedzącą postacią Stworzyciela, która zastąpiłaby kopułę, z wieżą - posągiem Zbawiciela. Niesłychany projekt nie został jednak dokończony, choć mury doprowadzono pod dach – nagła śmierć Wiwulskiego przerwała jego realizację.

Antoni Wiwulski jest też autorem wielu rzeźb: portretów, kompozycji figuralnych o charakterze symbolicznym oraz religijnym, studiów i szkiców do pomników.

[edytuj] Kres życia

Wiwulski brał udział w obronie Wilna przed wojskami sowieckimi 5 stycznia 1919 roku i zmarł w wyniku odniesionych ran 10 stycznia 1919 roku, w kilka dni po opanowaniu miasta przez Sowietów i po ogłoszeniu Litewskiej Rapubliki Sowieckiej. Został pochowany na Rossie.

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Józef PoklewskiPolskie życie artystyczne w miÄ™dzywojennym Wilnie, ToruÅ„ 1994
• Wiwulski Antoni (1877 - 1919). Autor Wiktor Zenonowicz, tekst z 1986r., Nasz Czas, Warszawa 2002.

Krok od wojny we wschodniej Azji

Kilka godzin przed końcem ultimatum tajlandzcy żołnierze opuścili kilka kilometrów kwadratowych kambodżańskiego terytorium. Jeśliby się tak nie stało, Phnom Penh groziło "poważnymi konsekwencjami".

Zamieszki w Czarnogórze

Co najmniej 34 osoby zostały ranne podczas zamieszek w Podgoricy. W stolicy Czarnogóry z policją starli się przeciwnicy uznania niepodległości Kosowa. Poszkodowani, to głównie funkcjonariusze.

Kalifornia w ogniu

Dwie osoby nie żyją, a ponad 1200 musiało uciekać ze swoich domów - to bilans pożarów w okolicach Los Angeles. Setki strażaków i helikoptery od kilku dni nieustannie zmagają się z ogniem.

Pospolite ruszenie ma zwalczyć Al-Kaidę

Pospolite ruszenie do walki z terroryzmem - to pomysÅ‚ Islamabadu na wojnÄ™ z Al-KaidÄ… i sprzymierzonymi z niÄ… bojownikami talibaÅ„skimi. PakistaÅ„skie plemiona z rejonu afgaÅ„skiego pogranicza już organizujÄ… siÄ™ w armie – informuje CNN.

Brytyjczycy: spór prezydent-premier szkodzi Polsce

- Gorący spór, będący najnowszym starciem prezydenta z rządem w sprawie polityki zagranicznej, może zaszkodzić staraniom Polski, by zaprezentować się jako spójny i wiarygodny głos w ramach UE, zwłaszcza jeśli chodzi o kształtowanie polityki wobec Rosji - napisał warszawski korespondent "Daily Telegraph" Matthew Day.