Z Wikipedii

Archaizm - wyraz, konstrukcja składniowa lub związek frazeologiczny, który wyszedł z użycia. Archaizmy to także wyrazy w formie przestarzałej, które są jeszcze używane, lecz postrzegane jako dawne. Te z kolei nazywamy anachronicznymi.

Archaizmy służą obecnie w niektórych typach zapisu lub wypowiedzi, np. w poezji i języku liturgicznym.

Archaizmy dzielimy według epok ich normalnego użytkowania, a także ze względu na funkcję:

1. Fonetyczne - wyraz współczesny różni się od archaizmu tylko jedną wymawianą głoską, np. sierce (serce), sumnienie
2. Fleksyjne - wyrazy inaczej niż współcześnie się odmieniające, zazwyczaj wyłącznie czasowniki; w wyrazach, takich jak: zyszczy, spuści, końcówki "y","i" oznaczają tryb rozkazujący (zjednaj, ześlij)
3. Słowotwórcze - wyrazy utworzone za pomocą przyrostków lub przedrostków, które wyszły już z użycia, np. ogrodny, Bogurodzica
4. Leksykalne wyrazy, które całkowicie wyszły z użycia, w ich miejsce funkcjonują dzisiaj inne, np. kmieć, depentent, wiktoria, zwolena, jegoż
5. Znaczeniowe - wyrazy występują współcześnie, ale zmieniło się ich znaczenie, np. błędny rycerz(bujający w obłokach)
6. Frazeologiczne, np. mieć co po plecu (mieć na sobie dobrą rzecz okrywającą plecy lub ramiona)
7. Składniowe - archaizm składający się z min. 2 wyrazów, których zestawienie jest inne niż współcześnie; najczęściej wzorowane na łacinie, np. pasterz owce do wsi przepędził - orzeczenie znajduje się na końcu zdania - taki szyk wyrazów jest charakterystyczny dla języka łacińskiego; do archaizmów składniowych należą także niektóre spójniki i przyimki, np. azali, aliści, gwoli oraz całe konstrukcje składniowe, np. wszem wobec i każdemu z osób widomym się czyni

[edytuj] Niektóre archaizmy

• waćpan - dawny zwrot grzecznościowy (skrót od waszmość pan)
• powała - sufit, pułap
• mospan - dawny zwrot grzecznościowy (odpowiada dzisiejszemu "pan")
• powiastka - opowiastka

Oprac. na podst. 'Stylistyka polska : zarys' Halina Kurkowska, Stanisław Skorupka, s. 66 - 71

Knol - nowa konkurencja dla Wikipedii

Amerykański gigant informatyczny Google uruchomił serwis Knol, w którym internauci będą mogli publikować swoje artykuły i czerpać zyski z reklam - poinformował "Wall Street Journal".

Mały Tarbosaurus odnaleziony na pustyni Gobi

Japońscy i mongolscy uczeni odkryli kompletny szkielet młodego dinozaura sprzed 70 milionów lat - podało w czwartek japońskie muzeum przyrodnicze.

Paliwo lepsze od benzyny

Niewiele osób ma świadomość, iż borek wanadu może zdetronizować paliwa stosowane do napędu aut. Wynika to z faktu, iż związek ten gromadzi w sobie więcej energii niż popularne paliwa produkowane z ropy naftowej, informuje "Chemical Communications".

Internet i alkohol wrogami szczupłej dziewczyny

Dziewczęta i młode kobiety, które spędzają dużo czasu w internecie, za mało śpią lub regularnie pija alkohol są bardziej narażone na tycie niż ich rówieśniczki - informuje pismo "Journal of Pediatrics".

Autystyczne człowiekożabie hybrydy

Łącząc komórki jajowe żaby i komórki nerwowe pacjentów z autyzmem, naukowcy chcą lepiej poznać tę chorobę - informuje "New Scientist".

Linki: Strona g��wna