Artykulacja (muzyka)

Z Wikipedii

Artykulacja jeden z elementów dzieła muzycznego określający sposób wydobycia i kształtowania dźwięku. W skład artykulacji wchodzi także frazowanie. Artykulacja nadaje utworowi muzycznemu odpowiedni wyraz i dopełnia go pod względem technicznym.

Istnieje szereg określeń artykulacyjnych, niektóre z nich mają charakter uniwersalny, inne są charakterystyczne dla danego instrumentu.

Oto niektóre ze znaków artykulacyjnych:

- Staccato - skracanie dźwięków, mniej więcej o połowę ich wartości, poprzez ostre ich wydobywanie i oddzielanie od siebie. Wiąże się to z inną techniką gry. Na przykład na fortepianie klawisz jest uderzany palcem przy jednoczesnym, raptownym podniesieniu nadgarstka.

spiccato - podobne do staccato, lecz jeszcze krótsze i ostrzejsze.

portato - sposób artykulacji pośredni między staccato a legato: dźwięki grane są oddzielnie, ale nie ostro, muzycy używają określenia, że są kładzione albo: przenoszone (z wł. portare 'nosić').

legato - dźwięki grane są płynnie, w sposób maksymalnie łączny między sobą

Sposoby wykonywania dźwięku oraz inne związane z artykulacją środki wykonawcze:

détaché
legato
portato
staccato
marcato
martelé
spiccato
sautillé
gettato
ricochet
alzando
flautando
frullato
pizzicato
col legno
glissando
arpegio
tremolo
tremolando
sul tasto
sul ponticello
arco
con sordino

arco - dla instrumentów smyczkowych oznacza wykonanie przez pocieranie strun smyczkiem
pizzicato - dla instrumentów smyczkowych wydobycie dźwięku przez szarpnięcie struny palcem
con legno - dla instrumentów smyczkowych wydobycie dźwięku przez uderzenie struny drzewcem smyczka.
flażolet - dla instrumentów smyczkowych, gitary i harfy: lekkie dotknięcie struny w odpowiednim miejscu, a dla aerofonów: odpowiednie przedęcie; zmienia się wówczas wysokość i barwa dźwięku
con sordino - z tłumikiem; dla instrumentów smyczkowych oznacza założenie tłumika na podstawek, dla aerofonów - włożenie go do czary głosowej; dla fortepianu i pianina - użycie (jeśli to możliwe) środkowego pedału
senza sordino - bez tłumika
glissando (skrót gliss.) - prześlizgując się
marcato - podkreślając
arpeggio - harfowo (niejednoczesne wykonanie akordu, jego składniki są grane szybko w górę lub w dół po kolei)
tremolo - wibrująco (szybkie powtarzanie jednego dźwięku)
tremolando - wibrująco (szybkie powtarzanie dwóch dźwięków)

Inne określenia ekspresyjno-interpretacyjne:

agitato - niespokojnie, burzliwie
animato - z ożywieniem
apassionato - gwałtownie
cantabile - śpiewnie
con amore - z uczuciem
con brio - z życiem
con dolore - z boleścią
con grazia - z wdziękiem
dolce - słodko
espressivo - wyraziście
feroce - dziko
giocoso - wesoło
leggiero - lekko
martellato - jak gdyby uderzając młotem
mezza voce - półgłosem
mormorando - z zamkniętymi ustami (w śpiewie)
perdendo - zanikając
pesante - ciężko
risoluto - śmiało
scherzando - żartobliwie
smorzando - tłumiąc, zamierając
sostenuto - powściągliwie
sotto voce - półgłosem
tranquillo - spokojnie
triste - smutno

Określenia artykulacyjne w grze na gitarze pochodzą z języka hiszpańskiego:

tirando - po szarpnięciu struny palec pozostaje w powietrzu
apoyando - po szarpnięciu palec opiera się o sąsiednią strunę

W grze na werblu (i ogólnej grze na zestawie perkusyjnym) stosuje się podział ze względu na:

Wysokość trzymania pałek czyli free stroke:
- Full stroke (od forte do forte fortissimo) - Uderzenie z pałki trzymanej prostopadle do podłoża
- Medium stroke (mezzo) - Forma pośrednia pomiędzy full i low stroke
- Low stroke (od piano pianissimo do piano) - bardzo niskie trzymanie pałek, ok 2 cm nad membraną

Technikę trzymania pałek:
- Tradycyjna - Trzymanie pałki kciukiem tak, aby pałka przechodziła pomiędzy palcem środkowym a serdecznym
- Amerykańska (standardowa) - pośrednia pomiędzy niemiecką a francuską, luźna i wygodna, użyteczna w graniu na całym zestawie
- Francuska - Trzymanie pałeczki w standardowy sposób (pomiędzy kciukiem a resztą dłoni), z tym że kciuk znajduje się nad resztą dłoni poprzez obrócenie całej dłoni
- Niemiecka - Najbardziej płaska technika, wierzch dłoni jest równolegle usytuowany do membrany. Bardzo głośna, przy użyciu tej samej siły, co w chwycie francuskim, uzyskuje się o wiele głośniejszy dźwięk

Technikę uderzenia
- W tej dziedzinie występuje pewna dowolność, wszystko zależy od fantazji muzyka, np. Rim shot - polega na jednoczesnym uderzeniu w obudowę bębna jak i w membranę, co daje specyficzny i głośny dźwięk.

Polacy mają pretensje do rządu, że nic nie robi ws. kryzysu

"Polska The Times": Polacy domagają się, aby rząd Donalda Tuska czym prędzej zabezpieczył ich oszczędności w bankach, wynika z sondażu przeprowadzonego na zlecenie "Polski" przez instytut ARC Rynek i Opinia.

Polacy podzieleni ws. sporu prezydent-premier

"Rzeczpospolita": delegacji na unijny szczyt powinien przewodzić premier. Prezydent powinien zwołać radę gabinetową - tak odpowiadają Polacy na sondaż jaki w piątek na zlecenie "Rzeczpospolitej" przeprowadziła GfK Polonia.

Sprawa Jakuba T. trafi do Sądu Najwyższego?

"Rzeczpospolita": adwokaci Jakuba T. złożyli zażalenie na decyzję Sądu Okręgowego w Poznaniu, który tydzień temu zatwierdził karę podwójnego dożywocia, orzeczoną na Polaku w Wielkiej Brytanii.

Wojna premiera ze Schetyną? Tusk był "strasznie wkurzony"

"Rzeczpospolita": władze Platformy Obywatelskiej zdecydowały, że członkowie rządu mają zrzec się funkcji szefów regionów partii. To efekt rozgrywki o Ewę Kopacz, pisze "Rzeczpospolita", która ujawnia kulisy wydarzenia i - powołując się na rozmówców w PO - twierdzi, że takiego spięcia między Donaldem Tuskiem i Grzegorzem Schetyną nie było już dawno.

"TK wprowadził cenzurę godną represyjnych reżimów"

Organizacja Reporterzy bez Granic potępiła orzeczenie polskiego Trybunału Konstytucyjnego z 29 września, uznające za zgodne z konstytucją przepisy prawa prasowego przewidujące karę grzywny lub ograniczenia wolności za publikację czyjejś wypowiedzi bez autoryzacji.

Linki: Strona g��wna

Encyklopedia

Artykulacja (muzyka)

Z Wikipedii