Australopiteki - Google

Australopiteki

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Australopiteki

Australopithecus africanus - rekonstrukcja
Systematyka
Domena eukarioty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Rząd naczelne
Rodzina człowiekowate
Podrodzina Homininae
Plemię Hominini
Rodzaj australopiteki
Nazwa systematyczna
†Australopithecus
Dart, 1925
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Miejsca, w których znaleziono szczątki australopiteków

Australopiteki (†Australopithecinae) - 'małpy południowe' (łac. australis-południowy i gr. píthekos-małpa) - wymarła podrodzina istot człowiekowatch z rodziny Hominidae, której reprezentanci żyli w południowej, wschodniej i centralnej Afryce 4,2 (Australopithecus anamensis) do ok. 1 mln lat temu (australopiteki robustne, czyli inaczej masywne, grupowane niekiedy w odrębny rodzaj Paranthropus - "obok człowieka", gdyż były boczną gałęzią ewolucyjną, która nie ma związku z rodzajem Homo). Pochodziły prawdopodobnie od żyjących ok. 5,8 - 4,5 mln lat temu ardipiteków. Australopithecus africanus, należący do form gracylnych, czyli wysmukłych, jest obecnie uważany za przodka rodzaju Homo. Wcześniej sugerowano, że był nim Australopithecus afarensis (słynna "Lucy" z Hadaru).

Spis treści

[edytuj] Opis

Żyły od ok. 4,2-1 mln lat temu (pliocen i wczesny plejstocen), początkowo w Afryce Wschodniej, na terytorium Wielkich Rowów Afrykańskich - tam naukowcy doszukują się kolebki ludzkości - później także w Afryce Południowej i Środkowej. Charakteryzowały się masywną szczęką, mocnym uzębieniem, ale już krótkimi kłami - umożliwiało to poziomy ruch trący i świadczy o przewadze twardego pokarmu roślinnego w ich pożywieniu. Posiadały stopy o nieprzeciwstawnym paluchu (jak u człowieka), były przystosowane do chodzenia w pozycji pionowej, czyli do dwunożności (bipedii), o czym świadczyć może m.in. budowa podstawy czaszki i położenie foramen magnum w odnieseniu do płaszczyzny przechodzącej przez górny i dolny brzeg oczodołu (tzw. kąt alfa), struktura uzębienia, czy budowa pasa biodrowego.

[edytuj] Odkrycia

Pierwszego odkrycia dokonał Raymond Dart w jaskini Taung w 1924 roku , w południowej Afryce (czaszka Australopithecus africanus, raport z 1925 roku). Na wielu stanowiskach odkrywane są co roku nowe fragmenty naszych przodków i nasza wiedza na temat człowieka kopalnego ulega ciągłym poprawkom. Jak podają naukowcy - spenetrowano zaledwie 5% terenów, więc można się spodziewać jeszcze wielu sensacyjnych odkryć. Odkrycia ostatniej dekady świadczą o tym, że australopiteki opanowały część Afryki już ok. 4 mln lat temu. Rekonstrukcja procesów biologicznych, które doprowadziły do powstania gatunków dwunożnych istot o wyprostowanej sylwetce nie daje jeszcze pełnego obrazu antropogenezy.

[edytuj] Systematyka

W rodzaju Australopithecus , należącym do podrodziny Australopithecinae, która wchodzi w skład rodziny Hominidae, można wyróżnić takie gatunki jak:

Obecnie funkcjonują różne systemy klasyfikacji australopiteków, które tworzą podrodzinę Australopithecinae, w obrębie której wyróżnia się jeden (łącznie z formami robustnymi) rodzaj Australopithecus albo dwa, kiedy formy gracylne stanowią rodzaj Australopithecus, a formy robustne (masywne) są wydzielane w odrębny rodzaj Paranthropus. Zatem można się równie często spotkać w literaturze z nazwami typu: A. robustus, A. boisei, A. aethiopicus, jak i Paranthropus robustus, P. boisei, czy P. aethiopicus.

Para osobników Austrolopithecus africanus (Stereoskopia)
Para osobników Austrolopithecus africanus (Stereoskopia)

[edytuj] Ewolucja

Najstarsze odkryte ślady naszych przodków prowadzą aż do trzeciorzędu (65 - 1,8 mln lat temu). W paleogenie ewoluowały naczelne (Primates), od nich pochodzą małpy wąskonose (Catarrhini). W neogenie żyły parapiteki (Parapithecus) i driopiteki (Dryopithecidae) - antenaci małp człekokształtnych (Pongidae). Około 14 mln lat temu żyły ramapiteki (Ramapithecus). Linia człowiekowatych (Hominidae) oddzieliła się od nich w pewnym momencie, nie wiadomo jeszcze kiedy, ale nie mniej niż 10 mln lat temu, a nastąpiło to w Afryce.

Pierwszą, i jedyną do niedawna, znaną człowiekowatą istotą dwunożną był Ardipithecus ramidus, znaleziony w latach 70. XX w., w Aramis (Etiopia). Jego szczątki pochodzą sprzed ok. 4,5 mln lat. W 2001 Yohannes Haile-Selassie z uniwersytetu Berkeley odkrył w Etiopii najstarszego przedstawiciela tego rodzaju, początkowo sklasyfikowanego jako podgatunek A. ramidus, a obecnie jako odrębny gatunek Ardipithecus kadabba. Jest on datowany na 5,6 - 5,8 mln lat.

Ok. 4,5 mln lat temu pojawiły się także australopiteki, uważane za naszych bezpośrednich antenatów i ta data została uznana za początek paleolitu.

W 2000 Brigitte Senut i Martin Pickford odkryli w Kenii Orrorin tugenensis datowanego na 5,7 - 6,1 mln lat. Prasa nazwała go "człowiekiem milenijnym" ("Millennium Man"). Wydaje się, że był on bardziej zaawansowany ewolucyjnie od ardipiteka. Możliwe, że to odkrycie przesunie początek paleolitu o milion lat wstecz.

Równolegle z australopitekami, ok. 3,5 - 3,2 mln lat temu, żyły także Kenyanthropus, odkryte w 1999 przez Meave Leakey nad jeziorem Turkana. Ok. 2,5 mln lat temu pojawiły się pierwsze osobniki rodzaju Homo. Po ostatnich odkryciach przyjmuje się, że do hominidów należą:

1. Orrorin
2. Ardipithecus
3. Australopithecus (łącznie z Paranthropus)
4. Kenyanthropus
5. Homo


Okres istnienia
Australopiteki
◄ mln lat temu
 
◄ 4,6 mld 542 488 444 416 359 299 251 200 145 65 23 2


[edytuj] Spotykane synonimy

(A. oznacza Australopithecus, a P. oznacza Paranthropus):

[edytuj] Zobacz też

p • d • e
Australopiteki

Australopithecus : A. afarensis - A. africanus - A. anamensis - A. bahrelghazali - A. garhi

Paranthropus: P. boisei - P. robustus - P. aethiopicus

 
p • d • e
Homininae

Orrorin • Ardipithecus • Australopithecus • Paranthropus • Kenyanthropus • Homo

 


Polska liderem w pokazywaniu europejskich produkcji
Europejskie stacje telewizyjne przeznaczają ponad 65 proc. czasu antenowego na produkcje europejskie, w tym ponad 36 proc. na produkcje niezależnych producentów z UE - wynika z piątkowego raportu Komisji Europejskiej. Polska jest liderem rankingu krajów UE.
TVP procesuje się z "Dziennikiem"
Przeprosin i wpłaty 200 tys. na cel społeczny żąda TVP od "Dziennika" za artykuł pt. "Korupcja w TVP" - o domniemanej propozycji wiceszefowej Agencji Informacji TVP Patrycji Koteckiej wyższych wycen za materiały kompromitujące PO.
Maks Kolonko procesuje się z "Faktem"
Przeprosin i 100 tysięcy zł zadośćuczynienia żąda od wydawcy "Faktu" znany prezenter TV Mariusz Maks Kolonko za nazwanie go "łajdakiem" i sugestię, że swój związek z Weroniką Rosati traktował instrumentalnie.
Powstaje audiobook o Śląsku
Sześć płyt i książka z esejami złożą się na audiobook poświęcony Śląskowi. Ma to być dźwiękowy pejzaż regionu.
Dodatek o Powstaniu Warszawskim w "Rzeczpospolitej"
Dzisiaj dziennik "Rzeczpospolita" (Presspublica) ukaże się z dodatkiem poświęconym Powstaniu Warszawskiemu – "Warszawa '44".
Linki: Strona gwna