Autobusy miejskie w Krakowie
Z Wikipedii
|
Ostrzeżenie
Część zawartości tej strony może naruszać prawa autorskie Jeżeli oznaczyłeś tę stronę jako podejrzaną o naruszenie praw autorskich, dodaj link do sekcji zgłoszone artykuły na WP:NPA:
Tekst źródłowy prawdopodobnie pochodzi ze strony: Link do tej strony został dodany do Wikipedia:Lista NPA.
|
Autobusy miejskie w Krakowie są głównie własnością Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego S.A. w Krakowie i jeżdżą po 70 liniach miejskich dziennych, 56 aglomeracyjnych, 9 miejskich nocnych, 1 aglomeracyjnej nocnej, 3 miejskich przyspieszonych i 5 miejskich dodatkowych (wspomagających). W roku 1927 uruchomiono pierwszą linię autobusową w Krakowie. W posiadaniu MPK znajduje się obecnie 488 autobusów, w większości niskopodłogowych. Średnia wieku autobusów MPK wynosi dokładnie 7,34 roku, co daje mu czołową pozycje w unowocześnianiu swojego taboru.
Od 2008 roku oprócz MPK linie autobusowe obsługuje również firma Mobilis, wcześniej obsługująca już część komunikacji miejskiej w Warszawie.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Wprowadzone do komunikacji miejskiej w 1927 z inicjatywy T. Polaczka-Korneckiego dyr. Krakowskiej Spółki Tramwajowej, miały stanowić uzupełnienie istniejących linii tramwajowych, obsługiwać trasy pozamiejskie, sezonowe i wycieczkowe. W 1923 zakupiono pierwszy testowy autobus marki Benz Gaggenau (26-osobowy, z odkrytą kabiną kierowcy, na drewnianych, szprychowych kołach z ogumieniem pełnym i 4-cylindrowym silnikiem benzynowym o mocy 40 KM) - osiągał prędkość 35 km/h, kursował w niedzielę i święta na trasie Salwator-Wola Justowska oraz w Święto Zmarłych na odcinku Rynek Główny - Cmentarz Rakowicki. W 1927 rozpoczęto regularne przewozy, uruchomiono pierwsze stałe linie: Barbakan - Prądnik Czerwony, Rynek Podgórski - Borek Fałęcki, Podgórze - Prokocim, obsługiwane przez sześć autobusów marki Chevrolet (16-osobowy, z 4-cylindrowym silnikiem benzynowym o mocy 40 KM, nadwozie produkowane w Krakowskiej Wytwórni Autokaroserii i Przewozów Orlicki i Spółka). W następnych latach uruchamiano kolejne linie, początkowo z pominięciem numeru 13, uważanego za pechowy (linia nr 13 powstała dopiero w 1930, łącząc Podgórze i Piaski Wielkie). W 1931 było w Krakowie 16 linii obsługiwanych przez 52 autobusy, stopniowo wprowadzano do eksploatacji nowe marki autobus: Federal A-6, Durant L i Durant 401, 16- i 26-osobowe z nadwoziami krakowskiej firmy. W latach 1932-34 w związku z kryzysem gospodarczym odnotowano spadek liczby pasażerów, część linii uległa likwidacji. W 1935 roku nastąpił wzmożony ruch autobusowy w związku z budową kopca Piłsudskiego - 20-30 autobusów dziennie kursowało z miasta na Sowiniec. Początkowo zaplecze dla autobus stanowiła dzierżawiona hala postojowa przy ul. Karmelickiej. W 1928 roku zbudowano pierwszy garaż dla autobus przy ul. Gazowej 4, z warsztatem mechanicznym i myjnią. W 1929 roku wybudowano drugi garaż przy ul. św. Wawrzyńca, z własną stacją paliw i zapleczem technicznym. Od 3 września 1939 komunikacja autobusowa nie działała, cały tabor został zarekwirowany przez wojsko polskie, a następnie władze niemieckie. W czasie okupacji Niemcy sprowadzili z Warszawy 6 autobus marki Chevrolet. Czerwone autobusy z herbem Warszawy służyły do transportu rannych żołnierzy niemieckich do krakowskich szpitali. Uruchomiono jedynie dwie linie pasażerskie dla ludności niemieckiej: z ul. Długiej do Szpitala Ubezpieczalni Społ. (obecnie Szpital im. G. Narutowicza) oraz z ul. Mogilskiej na lotnisko w Rakowicach. W 1943 roku Niemcy sprowadzili do Krakowa dwa autobusy marki Grdff-Stift (z przyczepami osobowymi) oraz jeden marki Sauer, wykorzystywane do przewozu niemieckiego wojska. W 1945 Niemcy wywieźli z Krakowa wszystkie sprawne autobusy, pozostawiając jeden, będący w remoncie: dzięki niemu 5 maja 1945 uruchomiono pierwszą linię autobusową z Łagiewnik do Swoszowic. Po 1945 roku na zajezdnię autobusową przeznaczono wybudowaną w czasie wojny drewnianą halę tramwajową przy ul. Rzemieślniczej. W latach 1945-50 nowo powstałe linie obsługiwały pochodzące z demobilu autobus Bussing, MAN, Magirus oraz GMC. W 1950 Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne otrzymało 16 węgierskich autobus marki Mavag. W 1955 roku część z nich zastąpiono nowymi autobusami marki Ikarus. W następnych latach wprowadzono autobus marki Star, San, Skoda, wycofane później z powodu braku części zamiennych. Od 1962 kupowano polskie autobusy marki Jelcz (do 1981 jedyna marka krakowskich autobusów), jednocześnie rozwijano zaplecze techniczne. Od 1960 roku zajezdnia autobusowa ponownie mieściła się przy ul. Św. Wawrzyńca (w 3 halach dotychczas wykorzystywanych przez tramwaje). W 1966 roku oddano do użytku bazę w obiektach po dawnym lotnisku w Czyżynach (zlikwidowaną 1998). W 1970 roku w Bieńczycach wybudowano nową zajezdnię z garażem, później także stację diagnostyczną (1972) i Ośrodek Szkolenia Zawodowego Kierowców. W latach 70-tych wprowadzono pogotowia techniczne dla autobusów. W 1980 roku oddano do użytku największą zajezdnię autobusową na Woli Duchackiej. W 1983 roku przejęto nową bazę w Płaszowie, modernizowaną i rozbudowywaną w latach następnych (1997 uruchomiono nowoczesną myjnię). Wraz z rozwojem terytorialnym miasta rosła liczba i długość linii autobusowych. W 1950 roku było ich 7, o łącznej długości ok. 18 km, obsługiwanych przez 9 autobusów. W latach 1985-93, o łącznej długości ok. 907 km, obsługiwanych przez 674 autobusów. W 1959 roku powstała pierwsza linia pośpieszna - Plac Wolności - Centrum Administracyjne Huty im. Włodzimierza Lenina, w następnych latach kolejne: oprócz stałych tworzono także okresowe "zielone" linie: do Skały Kmity, Lasu Wolskiego, Mogilskiego i Tyńca. W 1967 roku zmieniono przebieg tras autobusów tak, aby omijały Rynek Główny. Powstawały linie strefowe, łączące Kraków z okolicznymi miejscowościami. W latach 80-tych wycofano z eksploatacji autobusy marki Jelcz wprowadzając autobusy marki Ikarus. W 1986 roku liczba pojazdów wynosiła 690. Na początku lat 90-tych MPK skróciło trasy niektórych linii, część z nich przekazało w ajencję prywatnym przewoźnikom (linia EX na trasie Kraków - Wieliczka, która zastąpiła dotychczasową linię D). W ramach uzupełnienia i odnowienia taboru zakupiono 60 używanych autobus Scania. W 1991 roku Kraków otrzymał 4 autobusy MAN jako dar Norymbergi. Na ulicach Krakowa testowano nowe pojazdy m.in. Ikarus 435, nowe modele autobus Scania, Renault, Volvo, a także Dab-Silkeborg, piętrowy MAN-Waggon-Union, Mercedes niskopodłogowy, Neoplan. W 1992 roku zakupiono nowy autobus przegubowy marki MAN, a także 20 pojazdów marki Scania, w późniejszych latach nowe modele niskopodłogowych autobus marki Scania i Jelcz, 1997 Neoplan. W 1996 roku wprowadzono do ruchu małe autobusy Autosan do obsługi mniej uczęszczanych linii. Od 1998 roku na mocy umowy z Delta Air Lines Inc., lotnisko w Balicach jest obsługiwane przez autobus tej firmy. W ramach działań proekologicznych zaczęto stosować katalizatory, paliwo ekologiczne pn. City-Diesel, gaz ziemny oraz propan-butan do napędu silników. Przed II wojną światową kolorystyka autobus związana była z barwami Krakowa (kremowo-niebieskie). W okresie powojennym krakowskie autobus miały kolor czerwony. Po 1989 przywrócono kolor niebieski pojazdów (ostatni czerwony autobus opuścił ulice miasta w 1997 roku). Od 1999 działa w Krakowie 108 linii dziennych (w tym 73 miejskie i 35 podmiejskich) oraz 8 linii nocnych obsługiwanych przez 537 autobusów (w ruchu średnio 444 pojazdy dziennie).
[edytuj] Oznaczenia linii
Autobusy w Krakowie mają numery 3-cyfrowe. Rodzaj linii określa się dzięki pierwszej cyfrze numeru:
- 100-199 - linie miejskie dzienne (zwykłe)
- 200-299 - linie aglomeracyjne
- 300-399 - linie aglomeracyjne przyspieszone
- 400-499 - linie miejskie wspomagające (dublujące)
- 500-599 - linie miejskie przyspieszone
- 600-699 - linie miejskie nocne (kursują w godzinach 23:00-5:20)
- 700-799 - linie tymczasowe (uruchamiane na czas remontów węzłów lub ulic)
- 800-899 - linie realizowane na zlecenie
- 900-999 - linie aglomeracyjne nocne
- GK - linie autobusowe inne - bezpłatna linia należąca do Galerii Kazimierz
[edytuj] Linie autobusowe
[edytuj] Linie miejskie dzienne (zwykłe)
- 100 Salwator - Kopiec Kościuszki
- 101 Rondo Grunwaldzkie - Kopiec Kościuszki
- 102 Krowodrza Górka - Zakamycze
- 103 Prokocim UJ - Mydlniki
- 105 Dworzec Główny Zachód (Galeria) - Prądnik Czerwony
- 106 Łagiewniki - Skotniki Szkoła
- 107 Dworzec Płaszów - Soboniowice
- 108 Łagiewniki - Złocień
- 109 Cracovia - Bielany
- 110 Aleja Przyjaźni - Węgrzynowice
- 111 Pleszów - Wolnica Most
- 112 Rondo Grunwaldzkie - Tyniec Kamieniołom
- 113 Aleja Przyjaźni - Centralna (Trasa objazdowa)
- 114 Kampus UJ - Prądnik Biały Zachód
- 115 Krakowska Szkoła Wyższa - Witkowice
- 116 Rondo Grunwaldzkie - Pod Fortem
- 117 Kombinat - Łuczanowice
- 118 Krowodrza Górka - Bronowice Wielkie
- 120 Bronowice Małe - Nowy Kleparz
- 121 Plac Centralny - Łęg
- 122 Aleja Przyjaźni - Zesławice
- 123 Mistrzejowice - Płaszów
- 124 Ruczaj - Wieczysta
- 125 Szpital Rydygiera - Złocień
- 127 Plac Bohaterów Getta - Płaszów Szkoła
- 128 Ruczaj - Mistrzejowice
- 129 Dworzec Główny Zachód (Galeria) - Czyżyny Dworzec
- 130 Azory - Dworzec Główny Zachód (Galeria)
- 131 Pleszów - Chałupki
- 132 Nowy Kleparz - Kombinat
- 133 Łagiewniki - Bierzanów Potrzask
- 134 Cracovia - ZOO
- 135 Kurdwanów Pętla - Golkowice
- 136 Prądnik Czerwony - Czyżyny Dworzec
- 137 Nowy Kleparz - Kuźnicy Kołłątajowskiej
- 138 Azory - Kombinat
- 139 Bronowice Małe - Kombinat
- 141 Borek Fałęcki - Osiedle Kliny
- 142 Prądnik Czerwony - Osiedle Na Stoku
- 143 Dworzec Płaszów - Bieżanów
- 144 Rżąka - Prądnik Biały
- 145 Borek Fałęcki - Golkowice
- 146 Kujawy - Przylasek Rusiecki
- 148 Czyżyny Dworzec - Biskupińska
- 149 Kombinat - Osiedle Zielone
- 151 Borek Fałęcki - Osiedle Kliny
- 152 Aleja Przyjaźni - Olszanica (linię obsługuje firma Mobilis)
- 153 Osiedle Piastów - Szpital Żeromskiego
- 154 Dworzec Główny Wschód - Prądnik Biały
- 155 Łagiewniki - Swoszowice Uzdrowisko
- 157 Plac Bohaterów Getta - Nad Drwinią
- 158 Plac Bohaterów Getta - Podwierzbie
- 159 Osiedle Piastów - Cichy Kącik
- 161 Pleszów - Wolnica Most
- 162 Rondo Grunwaldzkie - Podgórki Tynieckie
- 163 Bieżanów Nowy - Kombinat
- 164 Piaski Nowe - Górka Narodowa
- 166 Łagiewniki - Sidzina
- 169 Rondo Grunwaldzkie - Aleja Przyjaźni (Kursuje w dni robocze od 5 do 9 i od 13 do 19)
- 172 Bronowice Małe - Kombinat
- 173 Bieżanów Nowy - Azory
- 174 Osiedle Kurdwanów - Kombinat
- 175 Borek Fałęcki - Sidzina
- 178 Mistrzejowice - Kampus UJ (linię obsługuje firma Mobilis)
- 179 Osiedle Kurdwanów - Dworzec Główny Zachód (Galeria)
- 182 Dworzec Główny Wschód - Osiedle Na Stoku
- 184 Osiedle Kurdwanów - Prądnik Czerwony
- 185 Dworzec Główny Wschód - Biskupińska
- 192 Chełm - Krakowska Szkoła Wyższa
- 194 Krowodrza Górka - Kampus UJ
[edytuj] Linie miejskie przyspieszone
- 501 Kombinat - Mydlniki
- 502 Bieżanów Nowy - Plac Centralny
- 512 Cracovia - Plac Centralny
[edytuj] Linie miejskie wspomagające (dublujące)
- 405 Dworzec Główny Zachód (Galeria) -> Cmentarz Batowice (linia jednokierunkowa; powrót jako linia 105 -> Dworzec Główny Zachód (Galeria))
- 409 Cracovia - Przegorzały UJ
- 424 Ruczaj -> Wieczysta (linia jednokierunkowa; powrót jako linia 124 -> Ruczaj)
- 425 Szpital Rydygiera -> Biskupińska (linia jednokierunkowa; powrót jako linia 125 -> Szpital Rydygiera)
- 437 Nowy Kleparz - Witkowice
[edytuj] Linie aglomeracyjne
- 201 Borek Fałęcki - Skawina
- 202 Aleja Przyjaźni - Łososkowice
- 203 Tyniec - Skawina Cmentarz Komunalny
- 204 Borek Fałęcki - Wieliczka
- 206 Łagiewniki - Wola Radziszowska
- 207 Nowy Kleparz - Trojanowice
- 208 Dworzec Główny Wschód - Port Lotniczy (Airport)
- 209 Salwator - Morawica
- 210 Bronowice Małe - Będkowice
- 212 Aleja Przyjaźni - Karniów
- 213 Łagiewniki - Krzęcin
- 214 Borek Fałęcki - Grabówki
- 215 Borek Fałęcki - Rzeszotary Panciawa
- 217 Nowy Kleparz - Węgrzce Pętla
- 218 Bronowice Małe - Kleszczów
- 220 Nowy Kleparz - Giebułtów
- 223 Łagiewniki - Brzeźnica
- 224 Plac Bohaterów Getta - Brzegi
- 225 Borek Fałęcki - Świątniki Cmentarz
- 226 Bronowice Małe - Chrosna
- 227 Nowy Kleparz - Górna Wieś
- 228 Bronowice Małe - Podkamycze
- 229 Salwator - Czernichów
- 230 Bronowice Małe - Tomaszowice
- 232 Aleja Przyjaźni - Łuczyce PKP
- 235 Borek Fałęcki - Ochodza
- 237 Nowy Kleparz - Owczary
- 238 Bronowice Małe - Młynka
- 239 Salwator - Jeziorany
- 240 Nowy Kleparz - Pękowice
- 243 Dworzec Płaszów - Węgrzce Wielkie
- 244 Borek Fałęcki - Wieliczka
- 245 Borek Fałęcki - Buków
- 246 Krowodrza Górka - Węgrzce Starostwo Powiatowe
- 247 Nowy Kleparz - Bibice
- 248 Bronowice Małe - Żelków
- 249 Salwator - Nowa Wieś Szlachecka
- 250 Prądnik Czerwony - Zastów
- 251 Pleszów - Czulice
- 255 Borek Fałęcki - Lusina Pętla
- 257 Nowy Kleparz - Narama
- 258 Bronowice Małe - Nielepice
- 259 Salwator - Ściejowice
- 260 Prądnik Czerwony - Pielgrzymowice
- 263 Łagiewniki - Radziszów PKP
- 265 Borek Fałęcki - Konary
- 267 Krowodrza Górka - Smardzice
- 268 Bronowice Male - Karniowice
- 269 Salwator - Czułów
- 275 Borek Fałęcki - Włosań
- 277 Nowy Kleparz - Iwanowice
- 278 Bronowice Małe - Krzeszowice
- 285 Borek Fałęcki - Ochojno Remiza
- 287 Krakowska Szkoła Wyższa - Marszowiec
- 292 Krakowska Szkoła Wyższa - Port Lotniczy (Airport)
- 297 Nowy Kleparz - Bosutów
[edytuj] Linie aglomeracyjne przyspieszone
- 304 Dworzec Główny Zachód (Galeria) - Wieliczka (trasa objazdowa) (linię obsługuje firma Mobilis)
[edytuj] Linie nocne
- 601 Mydlniki (Bronowice Nowe) - Zajezdnia Nowa Huta
- 603 Bieżanów Nowy - Prądnik Biały (trasa objazdowa)
- 604 Azory - Kombinat
- 605 Prądnik Czerwony - Biskupińska
- 608 Borek Fałęcki - Plac Centralny
- 609 Kampus UJ - Osiedle Na Stoku (trasa objazdowa)
- 610 Osiedle Kurdwanów - Górka Narodowa
- 613 Bieżanów Nowy - Dworzec Główny (trasa objazdowa)
- 618 Aleja Przyjaźni - Dworzec Główny Zachód (Galeria)
[edytuj] Linie nocne aglomeracyjne
[edytuj] Inne linie
[edytuj] Eksploatowane pojazdy
Obecnie autobusowe linie miejskie w Krakowie obsługiwane są przez następujące typy pojazdów:
- Autosan: H6-20 - 7 sztuk
- Irisbus: Citelis 12 - 16 sztuk
- Jelcz: 120M - 12 sztuk, M081MB Vero - 50 sztuk, M121M - 8 sztuk, M121MB - 77 sztuk, M121M/4 CNG - 5 sztuk, M181MB - 92 sztuki, M182MB - 1 sztuka
- Man: SG 242 - 1 sztuka NG 313 - 10 sztuk
- Mercedes: Mercedes O530G - 10 sztuk
- Neoplan: N4020 - 5 sztuk
- Scania: CN113ALB - 30 sztuk, CN113CLL - 69 sztuk, CN94UB4x2 Omni City - 14 sztuk, CN94UA6x2 Omni City - 15 sztuk, Castrosua N94UA6x2 - 6 sztuk
- Solaris: Urbino 12 - 65 sztuk (docelowo 85 sztuk), Urbino 18 - 36 sztuk
MPK Kraków obecnie posiada cztery zabytkowe autobusy:
- Jelcz 272 MEX + przyczepa Jelcz P-01
- San H01B
- Nysa N59M
- Ikarus 280.26
Ponadto w Muzeum Inżynierii Miejskiej znajdującym się przy ulicy św. Wawrzyńca znajdują się następujące pojazdy mające w przyszłości stanowić tabor historyczny: Ikarus 260, Jelcz M11, MAN SL 200, Scania CR 111 oraz Scania CR 112.
24 września 2007 roku z eksploatacji został wycofany Ikarus 280. W maju 2008 roku z eksploatacji zostały wycofane wszystkie autobusy typu Autosan H6-06 .Do końca 2008 roku z eksploatacji zostaną wycofane wszystkie autobusy typu Autosan H6-20 i Jelcz 120M
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Aktualna mapa komunikacji autobusowej dziennej w Krakowie
- Aktualna mapa komunikacji autobusowej nocnej w Krakowie
- Strona internetowa Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego SA w Krakowie
- Encyklopedia Krakowskiej Komunikacji
| DNA może przechowywać wspomnienia |
|
Dzięki metylacji naszego DNA wspomnienia mogą trwać przez całe życie - wynika z badań, o których informuje "New Scientist".
|
| Jedna z największych operacji polskiej nauki |
|
Kilkanaście lat trwało ratowanie największego polskiego motyla - Niepylaka Apollo. - Możemy już chyba ogłosić zwycięstwo - powiedział "Dziennikowi" Paweł Adamski z krakowskiego oddziału PAN.
|
| Choroby związane ze stresem wpływają na pamięć |
|
U osób cierpiących na choroby o podłożu lękowym, jak np. depresja, czy napady paniki, mózg niewystarczająco hamuje niechciane wspomnienia - wykazały badania włoskie, o których informuje serwis internetowy EurekAlert.
|
| W znalezieniu partnera pomaga im... elektryczność |
|
Często mówi się, że między ludźmi, którzy wpadli sobie w oko "zaiskrzyło". W przypadku trąbonosów, czyli afrykańskich ryb z rodziny mrukowatych takie stwierdzenie to nie przenośnia. Elektryczność rzeczywiście pomaga im w znalezieniu partnera.
|
| Młodzi Amerykanie a zaburzenia osobowości |
|
Niemal co piąty młody Amerykanin cierpi na skłonności typowe dla zaburzeń osobowości. Przeszkadzają one w codziennym życiu bardziej niż nadużywanie alkoholu czy narkotyki - wynika z opublikowanego raportu.
|