Autobus
Z Wikipedii
Autobus – pojazd samochodowy fabrycznie wyposażony w więcej niż dziewięć miejsc, łącznie z miejscem dla kierowcy. Autobus przystosowany jest do przewozu pasażerów i ich bagażu. Może mieć jeden lub dwa pokłady, może ciągnąć przyczepę bagażową.
Spis treści |
[edytuj] Historia konstrukcji
Poprzednikami autobusów w drogowym transporcie pasażerskim były omnibusy ciągnięte przez konie. W niektórych krajach (Wielka Brytania i Francja) już w XIX wieku rozpowszechniły się także omnibusy o napędzie parowym, jednak konieczność wożenia dużych masowo i objętościowo zapasów wody oraz paliwa nie sprzyjały rozwojowi konstrukcji tych pojazdów. W Anglii w 1865 r. rozwój parowych omnibusów zablokowała tzw. ustawa o czerwonej fladze (Red Flag Act), praktycznie zakazująca ich używania.
Wynalezienie silnika spalinowego pod koniec XIX wieku umożliwiło powstanie omnibusów spalinowych – czyli autobusów. Pierwsze konstrukcje powstały niezależnie u wielu producentów poprzez zabudowę kabiny pasażerskiej na podwoziu samochodu ciężarowego i były napędzane silnikami o zapłonie iskrowym. Od okresu międzywojennego coraz szerzej stosowano silniki o zapłonie samoczynnym (Diesel). Już w latach 20. XX wieku budowano autobusy z jedną kabiną pasażerską (pierwsze konstrukcje miały osobne stanowisko kierowcy). Powstanie nadwozi samonośnych w latach dwudziestych XX w. w trolejbusach, a trzydziestych - w samochodach umożliwiło ich zastosowanie w autobusach, co uczyniła firma Chausson w roku 1942. Autobusy te po wojnie jeździły w Warszawie. Potrzeba zwiększenia zdolności przewozowej przyczyniła się do budowy pierwszych konstrukcji wieloosiowych (w tym przegubowych) i piętrowych, a także stosowania przyczep autobusowych. Od lat 50. XX wieku, ze względu na intensywną politykę budowy darmowych dróg przez państwa rozwinięte, autobusy zastępowały często zadania kolei lokalnych. W tym czasie autobusy zaczęły wyróżniać się konstrukcyjnie od budowy innych pojazdów drogowych tj. w miejsce klasycznego układu napędowego (silnik umieszczony z przodu, napędzane kola tylne) zaczęto stosować coraz częściej silnik umieszczony z tyłu lub pod podłogą. W autobusach stosowanych w ruchu lokalnym upowszechniły się drzwi automatycznie otwierane przez kierowcę. Ze względów bezpieczeństwa, stopniowo zaniechano również stosowania przyczep na rzecz rozwoju autobusów przegubowych. Problemem było tu obniżenie podłogi w związku z występowaniem ciągniętej przyczepy (stosowano m. in. silnik poddpodłogowy - dotychczas w Ikarusie). Przełomem było zastosowanie przez firmę Mercedes-Benz urządzenia przeciw wężykowaniu, co umożliwiło umieszczenie silnika z tyłu - w przyczepie i niskiej podłogi. Przyczepa pcha człon przedni. W konstrukcji autobusów turystycznych, w odróżnieniu od dalekobieżnych autobusów komunikacji publicznej, powszechnie stosowano duże, panoramiczne okna i przeszklone dachy. Po 1970 roku w konstrukcji autobusów miejskich zarysowała się tendencja do obniżania podłogi, aby ułatwić wsiadanie osobom o ograniczonej zdolności poruszania się. W autobusach dalekobieżnych oraz turystycznych (zwanych autokarami) zaczęto stosować toalety o zamkniętym obiegu i klimatyzację, co zbliżyło komfort podróżowania nimi do jazdy pociągiem. Autokary wyposażane są ponadto powszechnie w instalację nagłaśniającą, barek, możliwość projekcji filmów. Od początku lat 90. XX wieku, ze względu na dużą rolę silników spalinowych w zanieczyszczeniu środowiska, stosuje się coraz bardziej rygorystyczne normy emisji spalin, a przedsiębiorstwa transportowe coraz częściej kupują autobusy napędzane mniej szkodliwym gazem ziemnym (CNG). W rozwiniętych krajach Europy zachodniej coraz wyraźniejszy jest również trend powrotu w obszarach silnie zurbanizowanych do bardziej ekologicznych tramwajów.
[edytuj] Autobusy w Polsce
W Polsce pierwsze autobusy budowano w okresie międzywojennym w zakładach Ursus. Były to niewielkie minibusy na podwoziu lekkiej ciężarówki, nie nadające się do obsługi większych miejscowości. Ze względu na ograniczenia importowe, powstające wówczas firmy autobusowe zmuszone były sprowadzać z krajów zachodnich duże podwozia autobusowe (np. Leyland) i budować karoserie we własnym zakresie (powszechnie stosowano wówczas karoserie drewniane z blaszanym poszyciem). Po 1945 roku produkcja autobusów rozwinęła się w Jelczu i Sanoku. W Jelczu budowano przede wszystkim pojazdy duże na licencji zagranicznej (czechosłowacka Škoda 706, później francuski Berliet, opracowano także hybrydę francuskiego nadwozia z węgierskim podwoziem Ikarusa 260). Sanocka wytwórnia wyspecjalizowała się w midibusach (kolejne wersje autobusów San, później bardzo udany Autosan H9). Nową polską marką jest Solaris Bus & Coach, fabryka tworząca nowoczesne autobusy, powstała na bazie istniejącej wcześniej montowni firmy Neoplan. Solaris oferuje jako jedyny z polskich producentów autobusy całkowicie niskopodłogowe z silnikiem w zabudowie wieżowej w tylnym narożniku nadwozia.
W nadwoziach autobusowych montowane są również trolejbusy (Solaris Trollino, Jelcz 120MT, Mercedes Benz O405N).
[edytuj] Rodzaje autobusów
- ze względu na przeznaczenie:
- autobusy komunikacji publicznej:
- lokalne
- miejskie
- trolejbusy (miejski autobus na prÄ…d)
- podmiejskie
- międzymiastowy
- miejskie
- dalekobieżne
- lokalne
- turystyczne (autokar)
- szkolne
- specjalne (np. policyjne, strażackie, medyczne,)
- autobusy komunikacji publicznej:
- ze względu na rozmiary
- mikrobus (autobus w nadwoziu samochodu dostawczego)
- klasa mini, tzw. minibus (mały autobus, <7 m długości)
- klasa midi, tzw. midibus (średniej wielkości autobus, 7–10 m długości)
- klasa maxi (duży autobus, 10–12 m długości)
- klasa mega (autobus wieloosiowy, zwykle ponad 15 m długości)
- ze względu na konstrukcję nadwozia
- klasyczny
- autobus przegubowy zwany również członowym – większość autobusów klasy mega
- piętrowy
- ze względu na wysokość podłogi
- niskopodłogowy (wejście bez stopni, podłoga na spodzie nadwozia, do 35 cm nad poziomem jezdni)
- średniopodłogowy (jeden stopień wejściowy, podłoga na poziomie ok. 36 - 75 cm nad poziomem jezdni)
- wysokopodłogowy (dwa lub więcej stopni wejściowych, podłoga na poziomie od 76 cm wzwyż nad poziomem jezdni)
- wysokopokładowy (podłoga na poziomie ponad 100 cm nad poziomem jezdni, osobny dolny pokład przeznaczony na luki bagażowe, konstrukcja typowa dla autobusów dalekobieżnych i turystycznych)
- niskowejściowy (częściowo niskopodłogowy – najczęściej w przedniej części a w tylnej wysokopodłowgowy)
[edytuj] Marki autobusowe
- AEC
- AMZ-Kutno
- Autosan
- Berkhof
- BMC
- Bova
- Chausson
- DAB
- DAF
- Den Oudsten
- Dennis
- EOS
- Heuillez
- Ikarus
- Ikarus (YU)
- Irisbus
- Iveco
- Jelcz
- Kapena
- Karosa
- LAG
- MAN
- Mercedes
- Neoplan
- Neoplan Polska
- Prevost (w USA)
- San
- Sanos
- Saurer
- Scania
- Setra
- Solaris
- Solbus
- SOR
- VanHool
- Volvo
[edytuj] Polskie konstrukcje (opisane)
- Star 52 Strona oficjalna
- San
- Autosan Strona oficjalna
- Osinobus
- Jelcz
- Jelcz Strona oficjalna
- Solaris Strona oficjalna
[edytuj] Zagraniczne konstrukcje
[edytuj] Linki zewnętrzne
Miejski transport drogowy: omnibus • autobus • trolejbus
Miejski transport szynowy: tramwaj konny • tramwaj gazowy • tramwaj elektryczny • szybki tramwaj • tramwaj dwusystemowy • premetro • metro • SKM
| Amerykańska Agencja Antydopingowa szkoli swoich olimpijczyków |
|
Amerykańska Agencja Antydopingowa (USADA) postanowiła przypomnieć sportowcom, którzy wystąpią w pekińskich igrzyskach o obowiązujących zasadach i regułach określonych przez Międzynarodowy Komitet Olimpijski.
|
| Sex-shop sponsorem drużyny siatkarek |
|
Sex-shop z włoskiego miasta Lucca o nazwie "La Boutique de Eros" będzie sponsorem włoskiej, pierwszoligowej drużyny siatkówki kobiet "Olimpic Pallavolo".
|
| Mityng w Londynie: rekord Majewskiego, Chojecka bez minimum |
|
W pierwszym dniu mityngu Super Grand Prix IAAF na stadionie Crystal Palace w Londynie przygotowujący się do występu w igrzyskach olimpijskich w Pekinie Tomasz Majewski (AZS AWF Warszawa) wynikiem 20,97 ustanowił rekord życiowy i zajął trzecie miejsce w konkursie pchnięcia kulą.
|
| Obrońca Barcelony przechodzi do Ajaksu |
|
Hiszpański obrońca Oleguer Presas będzie przez najbliższe trzy lata występował w Ajaksie Amsterdam. Holenderski klub zapłacił dotychczasowemu pracodawcy 28-letniego obrońcy, FC Barcelonie, trzy miliony euro.
|
| 11 bramek piłkarzy Wisły Kraków |
|
Krakowska Wisła zamiast meczu ligowego z Ruchem Chorzów rozegrała sparing z Młodą Wisłą wygrywając 11:0.
|