Z Wikipedii

Azatiopryna
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny	C9H7N7O2S
SMILES	CN1C=NC(=C1SC2=NC=NC3=C2NC=N3) [N+](=O)[O-]
Masa molowa	277,264 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS	446-86-6
Właściwości Temperatura topnienia 243,5 °C (516,65 K)
Niebezpieczeństwa
Klasyfikacja UE	Treść oznaczeń: Xn - szkodliwy
Podobne związki
Podobne związki	6-merkaptopuryna, tioguanina
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą warunków standardowych (25°C, 1000 hPa)
Klasyfikacja
ATC	L04AX
Wykaz środków odurzających	nie dotyczy
Stosowanie w ciąży	kategoria D
Farmakokinetyka
Działanie	immunosupresyjne
Biodostępność	88%
Okres półtrwania	4,5 godziny
Wiązanie z białkami osocza i tkanek	30%
Metabolizm	wątrobowy
Wydalanie	20 - 50% nerki, 12% kał
Uwagi terapeutyczne
Drogi podawania	doustnie dożylnie
Dawka śmiertelna	> 7,5 g

Azatiopryna (łac. azathioprinum) - lek o silnym działaniu immunosupresyjnym i cytotoksycznym, będący metylonitroimidazolową pochodną 6-merkaptopuryny. Po podaniu ulega biotransformacji w wątrobie i nerkach do 6-merkaptopuryny (tioanalogu zasad purynowych) i metylonitroimidazolu. Końcowym metabolitem jest kwas tiomoczowy, który ulega wydaleniu z moczem. W Polsce jest rozprowadzana pod nazwą handlową Imuran i Azathioprine, w postaci niewielkich żółtych lub koloru morelowego, obustronnie wypukłych tabletek z otoczką. Bywa też podawana dożylnie.

[edytuj] Historia

Azatiopryna została po raz pierwszy wprowadzona do praktyki klinicznej przez sir Roya Calne'a, pioniera brytyjskiej transplantologii. Opierając się na pracy sir Petera Medewara dotyczącej immunologicznych przyczyn odrzucania przeszczepu, zaproponował wprowadzenie 6-merkaptopuryny jako leku immunosupresyjnego przy przeszczepieniu nerki. Odkryta potem azatiopryna zastąpiła 6-merkaptopurynę dzięki swojej mniejszej toksyczności. Przez lata terapia azatiopryną w połączeniu z glikokortykosteroidami była standardem w zapobieganiu odrzucania przeszczepu. W 1978 roku została zastąpiona cyklosporyną, również wprowadzoną przez Calne'a.

[edytuj] Mechanizm działania

Blokuje poprzez alkilację grupy sulfhydrylowe, a dzięki uwalnianiu 6-merkaptopuryny działa jak antymetabolit dla zasad purynowych (powoduje zaburzenie syntezy DNA) w limfocytach stymulowanych antygenem. Lek działa przede wszystkim na komórki dzielące się. Azatiopryna hamuje proliferację limfocytów T oraz w mniejszym stopniu także limfocytów B.

Obecnie nieznana jest aktywność i farmakodynamika metylonitroimidazolu. Przypuszcza się jednak, że może on w pewien sposób wpływać na metabolizm i LADME powstającej 6-merkaptopuryny w porównaniu z klinicznie czystą 6-merkaptopuryną.

[edytuj] Wskazania

Azatioprynę stosuje się obecnie w zapobieganiu reakcji odrzucania przeszczepów i w leczeniu chorób autoimmunologicznych. Najczęstsze zastosowania leku to:

• transplantologia - w celu zapobiegania odrzucaniu przeszczepu
• reumatoidalne zapalenie stawów
• toczeń rumieniowaty układowy
• zapalenie skórno-mięśniowe
• zapalenie wielomięśniowe
• guzkowe zapalenie tętnic
• pęcherzyca zwyczajna
• autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna
• plamica małopłytkowa
• autoimmunologiczne zapalenie wątroby
• wrzodziejące zapalenie jelita grubego
• choroba Leśniowskiego-Crohna
• zespół nerczycowy
• stwardnienie rozsiane.

[edytuj] Przeciwwskazania

• nadwrażliwość na lek
• u osób z niedoborem fosforybozylotransferazy hipoksantynowo-guaninowej
• u osób z niedoborem metylotransferazy tiopurynowej

Ostrożnie:

• osoby w podeszłym wieku
• upośledzona czynność wątroby lub nerek.

[edytuj] Działania niepożądane

• upośledzenie/hamowanie czynności szpiku kostnego (działanie mielosupresyjne):
  • granulocytopenia, rzadko agranulocytoza
  • leukopenia
  • małopłytkowość
  • niedokrwistość
  • rzadko: pancytopenia
• zwiększona podatność na zakażenia
• zaburzenia czynności wątroby (azatiopryna i jej metabolity mogą wykazywać hepatotoksyczność - donoszono o rzadkich przypadkach zwłóknienia miąższu wątroby oraz zarastania naczyń wątrobowych, przy czym niektóre z tych zmian były odwracalne)
• zapalenie trzustki
• utrata włosów
• złe samopoczucie
• zawroty głowy
• gorączka
• dreszcze
• biegunka
• bóle mięśni i stawów
• zaburzenia rytmu serca
• świąd skóry
• osutka
• zapalenie naczyń
• zaburzenia czynności nerek
• spadek ciśnienia tętniczego
• cholestaza
• nudności, wymioty
• jadłowstręt
• śródmiąższowe zapalenie płuc - bardzo rzadko.

U osób po przeszczepieniu narządów leczonych azatiopryną występuje zwiększona częstość zachorowań na choroby nowotworowe, a w przypadku łączenia dużych dawek azatiopryny z infliksymabem, także na wysoce zjadliwą odmianę skrajnie niebezpiecznego chłoniaka T-komórkowego.

Ryzyko takie wzrasta przy jednoczesnym stosowaniu kilku immunosupresantów naraz, co należy mieć na uwadze w przypadku podejmowania decyzji o zastosowaniu takiej terapii.

[edytuj] Interakcje

• pochodne kwasu aminosalicylowego (np. 5-ASA, olsalazyna, sulfasalazyna) hamują czynność metylotransferazy tiopurynowej, co powinno się wziąć pod uwagę w razie terapii skojarzonej (np. w autoimmunologicznych chorobach zapalnych jelit)
• łączenie z innymi immunosupresantami (glikokortykowsterydami, cyklosporyną, infliksymabem) wiąże się z możliwością nadmiernego hamowania funkcji układu odpornościowego lub/i szpiku kostnego
• w testach in vitro furosemid zaburzał metabolizm azatiopryny w tkance wątrobowej, znaczenie kliniczne tej interakcji nie zostało jeszcze wyjaśnione.

[edytuj] Dawkowanie

Ściśle według zaleceń lekarza!

[edytuj] Kwestia dzielenia tabletek

Ulotka leku Imuran stanowi, że powlekanych tabletek z azatiopryną nie należy dzielić ^[1]; nie podano jednak wyjaśnienia tego zalecenia. W związku z brakiem szcegółowych objaśnień, wielu pacjentów swobodnie dzieli tabletki w celu dobrania dawki, jak również dochodzi do tego na oddziałach szpitalnych, gdzie stosuje się azatioprynę.

[edytuj] Preparaty

• Azathioprine
• Imuran

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• Indeks leków Medycyny Praktycznej 2006, Kraków, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, str. 85, 2006, ISBN 83-7430-060-4
• Drug Bank - Azatiopryna (en)

Przeczytaj też zastrzeżenia dotyczące pojęć medycznych na Wikipedii!
Wikiprojekt: Nauki medyczne • Portal: Nauki medyczne

Rosja: wycofujemy się Ale czołgi ciągle w Gruzji

- Rosja nie dotrzymuje zobowiązań, na jakie sama się zgodziła - powiedział rzecznik Białego Domu Gordon Johndroe. Waszyngton domaga się wycofania rosyjskich sił z Gruzji "teraz". Wieczorem minister obrony Rosji zapowiedział, że czołgi wyjadą z Gruzji do piątku wieczorem.

Sarkozy do rodzin Polaków poległych w Afganistanie

Nicolas Sarkozy złożył kondolencje rodzinom polskich żołnierzy poległych w środę w Afganistanie. "Pragnę przekazać wyrazy przyjaźni i solidarności w tej bolesnej próbie" - napisał w listach złożonych na ręce Lecha Kaczyńskiego i Donalda Tuska.

Obama i McCain łeb w łeb

Barack Obama i John McCain idą łeb w łeb. Według najnowszego sondażu dziennika "The New York Times" i telewizji CBS News obaj kandydaci na prezydenta USA mają równe szanse na zwycięstwo w listopadowych wyborach.

Chiny zablokowały dostęp do iTunes

Władze Chin dbają o "prawomyślność", także w wiosce olimpijskiej. Po tym, jak ponad 40 sportowców biorących udział w igrzyskach ściągnęło z iTunes protybetański album, władze odcięły dostęp do serwisu.

Ocieplenie na linii Mińsk-Waszyngton?

Białoruski minister spraw zagranicznych Siergiej Martynow omówił w czwartek "kroki do poprawy relacji" ze Stanami Zjednoczonymi - podał białoruski resort spraw zagranicznych.