Z Wikipedii

Azotan sodu
Ogólne informacje
Nomenklatura systematyczna (IUPAC):
azotan(V) sodu
Inne nazwy	azotan sodu saletra sodowa saletra chilijska
Wzór sumaryczny	NaNO3
Masa molowa	84,9947 g/mol
Wygląd	biały proszek lub bezbarwne kryształy
Identyfikacja
Numer CAS	7631-99-4
Właściwości Gęstość i stan skupienia 2,26 g/cm3 ; ciało stałe Rozpuszczalność w wodzie 87,4 g/100 ml Temperatura topnienia 307 °C (580,15 K) Temperatura wrzenia 680 °C (953,15 K; (rozkład))
Niebezpieczeństwa
Klasyfikacja UE	Treść oznaczeń: O - silny utleniacz
NFPA 704	0 1 0 OX
Zwroty ryzyka	R: 8
Zwroty bezpieczeństwa	S: 42
Podobne związki
Inne aniony	chlorek sodu
Inne kationy	azotan potasu chlorek potasu
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą warunków standardowych (25°C, 1000 hPa)

Azotyn sodu jest opisany w haśle Azotan (III) sodu

Azotan (V) sodu, (inaczej saletra sodowa, saletra chilijska, nitronatryt, NaNO₃) - nieorganiczny związek chemiczny z grupy azotanów, sól kwasu azotowego i sodu. Nazwa nitronatryt jest utworzona od składu chemicznego minerału: łac. nitrogenium = azot, a natrium = sód. Natomiast określenie saletra pochodzi łac. sal petrae = sól skalna.

[edytuj] Właściwości

Azotan sodu jest białą lub bezbarwną substancją krystaliczną. Jego właściwości są analogiczne do azotanu potasu. Dobrze rozpuszcza się w wodzie (w temperaturze 20°C 88 g na 100 g H₂O). Topi się w temp. 307°C. Rozkłada się po podgrzaniu do 380°C. Ma właściwości utleniające. Jest higroskopijny, powinien być przechowywany w szczelnych pojemnikach. Wykazuje dwójłomność, współczynniki załamania wynoszą n_o = 1,587 i n_e = 1,336 dla długość fali około 590 nm.

Jako minerał ma następujące właściwości:

• Układ krystalograficzny: trygonalny,
• Twardość: 1,5-2,
• Gęstość: 2,24-2,29,
• Rysa: biała,
• Barwa: biała, czerwonawa, żółtobrunatna,
• Przełam: nierówny,
• Połysk: szklisty,
• Łupliwość: Brak.

Bardzo rzadko tworzy kryształy izometryczne, tabliczkowe, płytkowe, przyjmujące postać romboedrów. Występuje w skupieniach zbitych, ziarnistych, tworzy też naloty i wykwity. Kryształy są takie same jak kryształy kalcytu. Można sztucznie wyhodować kryształ nitratynu; do roztworu azotanu sodowego wprowadza się romboedr kalcytu w charakterze jądra.

[edytuj] Występowanie

Występuje na obszarach suchych i gorących, gdyż jest łatwo rozpuszczalny w wodzie. Powstaje w procesie odparowania, którego wynikiem są złoża solne. Występuje zwykle w towarzystwie halitu, anhydrytu, gipsu. Największe złoża nitronatrytu występują na pustyni Atacama w Chile - stąd powstała pierwotna nazwa "saletra chilijska" (złoże ma ok. 600 km długości i kilkadziesiąt szerokości i do 2 m miąższości). Ważne złoża występują też w Boliwii, Peru, Egipcie, Indiach, Kazachstanie oraz w USA.

[edytuj] Otrzymywanie

Otrzymuje się go działając kwasem azotowym(V) na węglan sodu:

Na₂CO₃ + 2HNO₃ → 2NaNO₃ + H₂O + CO₂↑

Sieć krystaliczna NaNO₃

[edytuj] Zastosowanie

• jako nawóz azotowy (zawiera 15,5% azotu)
• przed wynalezieniem przemysłowych metod wiązania azotu z powietrza (metoda Mościckiego, metoda Habera i Boscha) azotan sodu był używany do uzyskiwania kwasu azotowego
• wciąż jest ważnym surowcem do produkcji azotanu potasu (saletry potasowej)
• w przemyśle spożywczym do konserwowania mięsa (przeciwdziała tworzeniu się jadu kiełbasianego; symbol UE - E251)
• w przemyśle szklarskim
• do produkcji materiałów wybuchowych odgrywając istotną rolę w produkcji nitrogliceryny
• jest minerałem chętnie zbieranym przez kolekcjonerów
• jest używany do produkcji farb, emalii i leków
• stosuje się go jako utleniacz w pirotechnice

Zastosowanie znalazło także przy produkcji azotanu(V) potasu.

NaNO₃ + KCl → KNO₃ + NaCl

[edytuj] Bibliografia

• Guillermo Gold Gormaz, Jordi Jubany Casanovas Atlas mineralogii – Wiedza i Życie, 1992, ISBN 83-85231-10-2
• Jerzy Żaba Ilustrowany słownik skał i minerałów – Videograf II sp. z o.o., 2003, ISBN 83-7183-174-9
• Walter Schumann Minerały świata – Wyd. Alma-Press, 2003, ISBN 83-7020-313-2
• Jaroslav Bauer Skały i minerały – Wyd. Multico, 1997, ISBN 83-7073-050-7

[edytuj] Zobacz też

• nitrokalit

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Galeria: [1]
• Artykuł: [2]