Bażyna czarna - Google

Bażyna czarna

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Bażyna czarna

Bażyna czarna obupłciowa
Systematyka wg Reveala
Domena jądrowce
Królestwo rośliny
Podkrólestwo naczyniowe
Nadgromada nasienne
Gromada okrytonasienne
Klasa Rosopsida
Rząd wrzosowce
Rodzina wrzosowate
Rodzaj bażyna
Gatunek bażyna czarna
Nazwa systematyczna
Empetrum nigrum L.
Status ochronny
Kategoria zagrożenia w Polsce (CzL)
EX EW E [E] V [V] R
Kategoria: zagrożony na izolowanych stanowiskach
Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons
Górski podgatunek bażyny czarnej

Bażyna czarna (Empetrum nigrum L.) – gatunek rośliny z rodziny bażynowatych. W Polsce występuje na torfowiskach, głównie w północnej części kraju oraz na halach w Sudetach i Karpatach. Występuje również nad morzem, w zbiorowisku roślinnym zwanym borem bażynowym.

Morfologia

Spis treści

[edytuj] Charakterystyka

Pokrój
Wieloletnia zimozielona płożąca krzewinka, całkowicie mrozoodporna, pokrojem przypominająca wrzos. Jej gałązki, a także liście są gruczołowato owłosione. Osiąga wysokość 15-50 cm.
Liście
Ciemnozielone, igiełkowe, równowąskie spodem prawie zrośnięte, z białym kantem. Wyrastają w gęstych okółkach po 3-4.
Kwiaty
Roślina obupłciowa lub dwupienna (u różnych podgatunków – zobacz Zmienność). Jasnoróżowe kwiaty zebrane w kilkukwiatowe baldachogrona na szczytach pędów. Działki kielicha orzęsione, korona dzbaneczkowatego kształtu. Jeden górny słupek z kilkukomorową, pękatą zalążnią i szerokim, podzielonym na kilka płatów znamieniem, które utrzymuje się jeszcze długo po przekwitnięciu kwiatów. Pręciki na długich nitkach z czerwonawymi pylnikami. Roślina kwitnie od kwietnia do czerwca, jest owadopylna lub wiatropylna.
Owoce
Kulista, czarna, jagoda o średnicy do 5 mm. Są niesłodkie i jadalne (niektóre źródła podają, że owoce bażyny czarnej są niejadalne).
Biotop
Borówczyska i torfowiska nizinne. W górach w wilgotnych zaroślach kosodrzewiny oraz na torfowiskach i halach górskich. Lubi gleby torfowe, kwaśne i wilgotne. Na nizinach jest średnio pospolita, w górach jest rośliną rzadką. Chamefit. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla All. Empetrion nigri. [1]

[edytuj] Zagrożenia

Roślina umieszczona na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski (2006)[2] w grupie gatunków narażonych na wyginięcie, poza głównym obszarem występowania, na izolowanych stanowiskach (kategoria zagrożenia [V]).

[edytuj] Systematyka i zmienność

  • Wg systemu Reveala[3] gatunek dzieli się na dwa podgatunki:
    • bażyna czarna typowa (Empetrum nigrum L. subsp. nigrum) – roślina dwupienna. Występuje w północnej części Polski, nad wybrzeżem Bałtyku. Ma węższe iście i cienkie, pokładające się i zakorzeniające pędy.
    • bażyna czarna obupłciowa (Empetrum nigrum L. subsp. hermaphroditum) – roślina o obupłciowych kwiatach. Występuje w wyższych górach. Ma szersze liście, krótkie i zielone pędy.
  • Wg Krytycznej listy roślin naczyniowych Polski[4] są to oddzielne gatunki: bażyna czarna i bażyna obupłciowa.

[edytuj] Ciekawostki

  • W dawnych czasach sok z jagód używano do farbowania płótna i wełny na kolor brunatny i czerwony (po zmieszaniu z ałunem).
  • Bażyna czarna jest reliktem polodowcowm.
  • Jagody są bogate w witaminy: C i PP oraz w mikroelementy takie jak jod i lit.
  • Nazwą enpetron w starożytności określano jakąś roślinę górską (en znaczy – z, w, na, przy, między; petros znaczy – skała) nazwę tą przeniesiono na bażynę. Epitet nigrum znaczy czarne i nawiązuje do koloru owoców bażyny.

Przypisy

  1. ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4. 
  2. ↑ Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5. 
  3. ↑ Reveal James L. System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999 Systematyka rodzaju Empetrum wg Reveala
  4. ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6. 

[edytuj] Bibliografia

  1. Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973. 
  2. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1988. 

Mourinho nie ściągnie gwiazdora Chelsea
Dyrektor wykonawczy zespołu angielskiej Premier League Chelsea Londyn Peter Kenyon zdementował pojawiające się informacje o możliwości odejścia do Interu Mediolan Didiera Drogby.
"Herminator" powrócił - chapeau bas!
Panie i Panowie Hermann Maier powrócił na szczyt! Niezniszczalny Austriak ponownie zaskoczył cały świat, wygrywając zawody supergiganta podczas Pucharu Świata w Lake Louis. "Herminator" pokazał, że jest legendą narciarstwa alpejskiego, żywą legendą. Chapeau Bas! - pisze na swoim blogu "Ślizgiem" Tomasz Kalemba, dziennikarz sport.onet.pl.
Afera dopingowa podczas olimpiady szachowej
Mistrzowi Europy z 2004 roku w szachach Wasilijowi Iwańczukowi grozi dwuletnia dyskwalifikacja. Mieszkający we Lwowie 39-letni zawodnik nie stawił się do kontroli antydopingowej podczas niedawnej, 38. olimpiady w Dreźnie.
Saganowski ma nowego trenera
Szwed Magnus Pehrsson zostanie nowym trenerem występującego w piłkarskiej Lidze Mistrzów duńskiego klubu AaB Aalborg. Napastnikiem tej drużyny jest Marek Saganowski.
Prezes klubu Ekstraklasy podał się do dymisji
Złożyłem dymisję z zajmowanego stanowiska, bo nie zgadzam się z dotychczasową polityką spółki - poinformował w poniedziałek prezes ŁKS SSA Łódź Szczepan Miłosz. Dodał, że jego dymisję na wtorkowym posiedzeniu rozpatrzy zarząd spółki.
Linki: Strona gwna