Z Wikipedii

Panorama Barczewa

Współrzędne: 53°50' N 20°41' E53.8333333 20.6833333 (Barczewo)

Barczewo
Herb Barczewa
Województwo	warmińsko-mazurskie
Powiat	olsztyński
Gmina  - rodzaj	Barczewo miejsko-wiejska
Prawa miejskie	4 lipca 1364
Burmistrz	Lech Nitkowski
Powierzchnia	4,58 km²
Położenie	53° 50' N 20° 41' E
Ludność (2004)  • liczba ludności  • gęstość	7427 1621,6 os./km²
Strefa numeracyjna (do 2005)	89
Kod pocztowy	11-010
Tablice rejestracyjne	NOL
Położenie na mapie Polski Barczewo
TERC10 (TERYT)	6283614014
Urząd miejski3 pl. Ratuszowy 111-010 Barczewo tel. 89 514-83-46; faks 89 514-85-62
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

XIX-wieczny neogotycki ratusz miejski. W tle widać wieżę kościoła św. Anny z przełomu XVIII i XIX wieku

Barczewo (dawniej Wartembork, niem. Wartenburg in Ostpreussen) – miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Barczewo. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. olsztyńskiego.

Według danych z 31 grudnia 2004, miasto miało 7427 mieszkańców.

Ośrodek usługowy, drobny przemysł: drzewny, metalowy, chemiczny, włókienniczy, spożywczy. Przez miasto przebiega droga krajowa nr 16 (Grudziądz – Augustów).

[edytuj] Historia

Miasto położone jest na Warmii nad rzeką Pisą Warmińską. Pierwotnie lokowane było w 1325 w miejscu, gdzie obecnie jest miejscowość Barczewko. Po zniszczeniu pierwszego grodu przez Litwinów miasto uzyskało prawa miejskie 4 lipca 1364 od biskupa warmińskiego Jana II Stryprocka, zasadźcą i sołtysem drugiej lokacji miasta był Henryk z Łajs.

Miasto wybudowano na planie prostokąta z centralnym rynkiem. W części północno-wschodniej zlokalizowany został kościół farny pw. św. Anny, a w części południowo-wschodniej kościół franciszkański św. Andrzeja. Na północ od kościoła farnego zlokalizowany był zamek biskupi, w którym rezydował burgrabia zarządzający jednym z komornictw Księstwa Warmińskiego. Funkcję burgrabiego pełnił m.in. Bartosz Kromer – brat biskupa Marcina Kromera. Miasto posiadało dwie bramy miejskie: Olsztyńską i Jeziorańską oraz Furtę Zamkową. Parafia w ówczesnym Wartemborku przed reformacją należała do archiprezbiteratu w Jezioranach. Miasto w 1538 odwiedził Mikołaj Kopernik, który jako przedstawiciel kapituły towarzyszył biskupowi Janowi Dantyszkowi w czasie objazdu diecezji warmińskiej, gdy odbierał hołd od poddanych.

Ze względu na niemieckie brzmienie, 15 września 1946 roku władze polskie zmieniły nazwę miasta na Nowowiejsk, a od 4 grudnia 1946 roku ostatecznie na Barczewo dla uczczenia pamięci księdza Walentego Barczewskiego. W roku 1991 ukazała się pierwsza, w powojennej historii miasta gazeta samorządowa "Nowiny Barczewskie". Pomysłodawcą i pierwszym redaktorem był Tadeusz Rynkiewicz. W barczewskim zakładzie karnym 12 listopada 1986 roku, zmarł zbrodniarz wojenny, były gauleiter i nadprezydent Prus Wschodnich Erich Koch. Więzienie to w latach 80. XX wieku było więzieniem politycznym, w którym przetrzymywano działaczy antykomunistycznych (m.in.: Władysława Frasyniuka, Adama Michnika i Leszka Moczulskiego).

[edytuj] Zabytki

• Zamek Biskupi pochodzący z ok. 1325-1329 r., znajdował się w północno-wschodniej części miasta. Jego budowę rozpoczął biskup Jan II Stryprock, a dokończył w 1380 r., biskup Henryk III Sorbom. Była to budowla dwukondygnacyjna broniona przez staw młyński i rzekę Pisę. Od południa broniła kwadratowa wieża, a po obu przeciwległych stronach istniał mur. Zamek wpasowano w system obronny miasta, który stanowił najmocniejsze jego ogniwo. Urzędował w nim burgrabia biskupi zarządzający komornictwem wartemborskim. W zamku mieściły się pokoje urzędowe i mieszkalne oraz refektarz i kaplica. Wielokrotnie niszczony przez pożary i odbudowywany. Po pożarze w maju 1798 r., zamek nie odbudowano. Rozebrano go w większości, a skrzydło mieszkalne w 1826 r., przebudowano na szkołę ewangelicką. Do dziś zachowane, jako pomieszczenia produkcyjne.
• Kościół farny św. Anny W północnej części miasta znajduje się późnogotycki parafialny Kościół św. Anny i św. Szczepana. Jego budowę ukończono w 1386 r. Dziś stanowi zabytek architektury sakralnej grupy I. Po raz pierwszy świątynia przebudowana została w 1414 r. Po pożarze w 1544 r., kościół uzyskał nowe sklepienie siatkowe i sieciowo-gwiaździste. W 1798 r., po kolejnym pożarze w trakcie odbudowy wieża otrzymała kwadratowy kształt, zwieńczana została blaszanym hełmem, na którym zamieszczono chorągiewką z datą 1800. W 1894 r., dokonując restauracji świątyni dobudowano od strony wschodniej prezbiterium. Wnętrze stanowi trójnawowa hala o pięknych sklepieniach sieciowych, kryształowych i gwiaździstych. Kościół posiada barokowy i neogotycki wystrój wnętrza. W kościele znajdują się organy z 1700 r., stalle, chór, ołtarz główny i boczne ołtarze oraz freski ścienne na północnej i południowej ścianie prezbiterium. Jednym z najcenniejszych zabytków kościoła jest gotycki krucyfiks z ok. 1500 r., Przy kościele znajduje się plebania wybudowana w 1821 r.
• Kościół pofranciszkański św. Andrzeja
• Gmina Żydowska w Barczewie powstała 30 lipca 1861 r., na mocy ustawy z dnia 23 lipca 1847 r., Wcześniej, w roku 1850 rozpoczęto budowę domu modlitwy, którą ukończono w 1852. Dopiero w roku 1894 została wybudowana w stylu neoklasycznym na miejscu domu modlitwy synagoga – zwana bożnicą żydowską przy ul. T. Kościuszki. Usytuowana została według wszelkich zaleceń Talmudu. Budynek dwukondygnacyjny z sufitem i posadzką z płytek ceramicznych oraz chórem wspartym na dwóch słupach z drewnianą balustradą. W roku 1937 gmina żydowska sprzedała synagogę prywatnemu nabywcy. Pod koniec 1938 r., w budynku synagogi odbywały się zajęcia modelarsko-warsztatowe. W latach 1941-1943 przy pracach byli zatrudniani miejscowi więźniowie. W 1975 r., przekazano budynek Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie, a następnie podarowano Stowarzyszeniu Społeczno-Kulturalnemu „Pojezierze”. W latach 1980-1996 mieściło się Centrum Tkactwa Warmii i Mazur. Obecnie znajduje się tu galeria sztuki prowadzona przez członków Stowarzyszenia „Pojezierze”.
• Synagoga w Barczewie z II poł. XIX w.; w latach 1980-1996 było tu Centrum Tkactwa kierowane przez Barbarę Hulanicką, autorkę gobelinów zdobiących Watykan i Biały Dom w Waszyngtonie.
• Barczewskie Muzeum im. Feliksa Nowowiejskiego kompozytora, urodzonego 7 lutego 1877 r., w Barczewie na Warmii. Funkcjonuje w budynku przy ul. Mickiewicza 13, na którego miejscu znajdował się rodzinny dom Nowowiejskich. Muzeum otwarto 15 lipca 1961 r., w pięćdziesiątą rocznicę prawykonania „Roty” na krakowskich błoniach.

[edytuj] Znani Barczewianie

• Paweł Górnicki
• Feliks Nowowiejski
• Kazimierz Brakoniecki
• Winfried Lipscher
• Tadeusz Rynkiewicz
• Tomasz Zahorski

[edytuj] Sport

W mieście swą siedzibę ma klub piłkarski Pisa Barczewo. Aktualnie występuje w klasie okręgowej, w I grupie warmińsko-mazurskiej.

• Pełna nazwa: Gminny Klub Sportowy Pisa Barczewo
• Rok założenia: 1950
• Barwy: biało-zielone
• Adres: Plac Ratuszowy 1, 11-010 Barczewo
• Stadion: Stadion Miejski w Barczewie

pojemność: 500 (w tym 100 miejsc siedzących)

oświetlenie: brak

wymiary boiska: 100 m x 68 m

W drużynie grał m.in.: Tomasz Zahorski.

[edytuj] Zobacz też

• Zakład Karny Barczewo
• Międzynarodowy Festiwal Muzyki Chóralnej im. Feliksa Nowowiejskiego

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi

• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

• Oficjalna strona miasta Barczewo

p • d • e

Miasta województwa warmińsko-mazurskiego

Miasta powiatowe:
Bartoszyce • Braniewo • Działdowo • Elbląg • Ełk • Giżycko • Gołdap • Iława • Kętrzyn • Lidzbark Warmiński • Mrągowo • Nidzica • Nowe Miasto Lubawskie • Olecko • Olsztyn • Ostróda • Pisz • Szczytno • Węgorzewo

Miasta gminne:
Barczewo • Biała Piska • Biskupiec • Bisztynek • Dobre Miasto • Frombork • Górowo Iławeckie • Jeziorany • Kisielice • Korsze • Lidzbark • Lubawa • Mikołajki • Miłakowo • Miłomłyn • Młynary • Morąg • Olsztynek • Orneta • Orzysz • Pasłęk • Pasym • Pieniężno • Reszel • Ruciane-Nida • Ryn • Sępopol • Susz • Tolkmicko • Zalewo

 

p • d • e

Powiat olsztyński

Miasta: Barczewo • Biskupiec • Dobre Miasto • Jeziorany • Olsztynek
Gminy miejsko-wiejskie: Barczewo • Biskupiec • Dobre Miasto • Jeziorany • Olsztynek
Gminy wiejskie: Dywity • Gietrzwałd • Jonkowo • Kolno • Purda • Stawiguda • Świątki