Biblioteka - Google

Biblioteka

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ten artykuł dotyczy zbioru książek. Zobacz też: biblioteka (informatyka).
Regały biblioteczne
Regały biblioteczne
Wypożyczanie książek z biblioteki
Wypożyczanie książek z biblioteki

Biblioteka – słowo pochodzi od greckiego βιβλιοθήκη bibliotheke (βιβλίον biblion – książka) i oznacza zbiór książek i innych materiałów źródłowych. Biblioteka to instytucja społeczna, która gromadzi, przechowuje i udostępnia materiały biblioteczne oraz informuje o materiałach bibliotecznych swoich i obcych. W innym znaczeniu jest to też nazwa samego budynku zawierającego zbiory biblioteczne. Oprócz samych zbiorów, często równie cennym źródłem informacji są ich katalogi.

Materiał biblioteczny ułożony jest według klasyfikacji bibliotecznej. Umożliwia to szybką lokalizację i przeglądanie spisu zawartości zbiorów. W niektórych bibliotekach część zbiorów jest wyłączona z publicznego dostępu i materiały stamtąd jest wyszukiwany przez personel biblioteki po złożeniu zamówienia.

Pierwotnie funkcję biblioteki pełniły przy okazji archiwa zawierające głównie korespondencję, zapiski transakcji i inwentarze.

Podstawowe funkcje bibliotek:

  • gromadzenie i uzupełnianie księgozbioru
  • opracowywanie go według obowiązujących norm i przepisów, przechowywanie w odpowiednim porządku i zabezpieczanie go, informowanie o nim i jego zawartości
  • udostępnianie czytelnikom księgozbioru

W skład księgozbioru wchodzą: dokumenty tekstowe (książki, czasopisma, rękopisy, lotki) oraz zapisy dźwięku i obrazu (nuty, mapy, ryciny, rysunki, płyty, taśmy dźwiękowe).

Spis treści

[edytuj] Dzieje bibliotek

Przekazy źródłowe przekazują nam informacje o istnieniu bibliotek już w trzecim tysiącleciu p.n.e. (np. biblioteki w Egipcie i Chinach). W okresie helleńskim działały bogate biblioteki, już niektóre z nich posiadały charakter publiczny. Natomiast w średniowieczu rozwinęły się biblioteki klasztorne i kościelne (XIII-XIV wiek), a następnie uniwersyteckie. Podstawową funkcją tych pierwszych bibliotek było gromadzenie ksiąg, jak również ich wytwarzanie. Biblioteki dworskie (powstawały najczęściej na dworach królewskich) miały bardzo wąski społeczny zasięg.

Zmiany nastąpiły dopiero podczas rozkwitu kultury Odrodzenia w XV-XVIII w., wtedy to też rozpowszechnił się druk. W tym czasie powstały liczne biblioteki humanistów, królów, możnowładców, zaczęły powstawać biblioteki mieszczańskie. Okres reformacji bardzo wyraźnie natomiast wpłynął na rozwój bibliotek miejskich. W XVII-XVIII wieku biblioteki np. możnowładców stawały się bibliotekami publicznymi, były szerzej dostępne i ogólnonarodowe (b. fundacyjne). W Oświeceniu przy instytucjach naukowych zaczęły powstawać pierwsze biblioteki specjalne. Wraz z sekularyzacją zakonów , księgozbiory które się tam znajdowały zasiliły biblioteki księgozbiory świeckie. Wtedy zaczęło rozszerzać się znaczenie bibliotek, środowisko czytelników, zaczęły one pełnić funkcje wychowawcze.

W XVIII-XIX wieku kiedy to nastąpił gwałtowny rozwój nauki zaczęły powstawać biblioteki towarzystw naukowych. W XIX wieku i początku XX wraz z upowszechnieniem się nauki biblioteki uzyskały rangę instytucji społeczno – kulturalnych o charakterze publicznym. Biblioteki i ich funkcję stawały się coraz bardziej zróżnicowane. Powstały i rozwijały się biblioteki powszechne. Organizowano biblioteki narodowe, parlamentarne, władz i urzędów. Powstają nowe typy bibliotek specjalnych:

  • biblioteki dla niewidomych
  • biblioteki szpitalne
  • biblioteki dla dzieci

Gwałtowny rozwój nauki, techniki, szkolnictwa, wzrost produkcji wydawniczej – to wszystko spowodowało gwałtowny rozwój bibliotek i usług bibliotecznych. Wzrasta stan zbiorów i ich wykorzystanie. Rozwijają się biblioteki szkół wyższych-naukowe i fachowe. Działalność bibliotek w zakresie udostępniania i udzielania informacji rozszerza się, wprowadza się wypożyczanie międzybiblioteczne oraz wolny dostęp do magazynów. Z rozwojem usług bibliotecznych wiąże się rozwój bibliotekarstwa.

[edytuj] Typy bibliotek

Biblioteki dzieli się ze względu na sposób udostępniania zbiorów na:

  • prezencyjne – nie wypożyczające swoich zbiorów na zewnątrz, które są dostępne tylko w jej czytelni
  • biblioteki wypożyczające

Większość bibliotek ma w praktyce charakter mieszany – tzn. posiada zbiory, które można pożyczać i zbiory, które są dostępne wyłącznie w czytelni. Biblioteki przechowują też czasami zbiory, które nie są publicznie dostępne (np. starodruki lub materiały objęte klauzulą tajności).

Podział bibliotek według różnych kryteriów:

  • ze względu na charakter środowiska czytelniczego i formy wykonywanych usług:
  1. biblioteki naukowe
  2. biblioteki fachowe
  3. biblioteki powszechne
  4. biblioteki szkolne
  • ze względu na zakres tematyczny księgozbioru:
  1. biblioteki ogólne
  2. biblioteki specjalne
  • ze względu na metodę udostępniania:
  1. biblioteki prezencyjne
  2. biblioteki wypożyczające
  3. biblioteki zamknięte
  4. biblioteki publiczne
  • ze względu na terytorialny zasięg działania:
  1. biblioteki narodowe
  2. biblioteki regionalne

Pod względem formalno-prawnym biblioteki stanowią bądź instytucje samoistne, bądź niesamoistne.

  • zależnie od osób prawnych, utrzymujących i finansujących wyróżniamy:
  1. biblioteki państwowe
  2. biblioteki samorządowe
  3. biblioteki społeczne
  4. biblioteki prywatne

[edytuj] Biblioteki w Polsce

[edytuj] Biblioteka Narodowa

Zobacz więcej w osobnym artykule: Biblioteka Narodowa.

[edytuj] Biblioteki szkół wyższych

Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie
Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie
BGPŁ w Łodzi – była fabryka Scheiblera
BGPŁ w Łodzi – była fabryka Scheiblera
Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu
Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu
Biblioteka Collegium Polonicum w Słubicach
Biblioteka Collegium Polonicum w Słubicach
Biblioteka Collegium Polonicum w Słubicach
Biblioteka Collegium Polonicum w Słubicach

[edytuj] Biblioteki centralne i główne

[edytuj] Biblioteki PAN i PAU

[edytuj] Wojewódzkie biblioteki publiczne

Biblioteka Raczyńskich w Poznaniu
Biblioteka Raczyńskich w Poznaniu
Czytelnia biblioteki uniwersyteckiej w Grazu w Austrii.
Czytelnia biblioteki uniwersyteckiej w Grazu w Austrii.

Wojewódzkie biblioteki publiczne znajdują się we wszystkich 18 miastach wojewódzkich. Obok udostępniania zbiorów sprawują one również opiekę oraz kontrolę i nadzór merytoryczny nad znajdującymi się na ich terenie pozostałymi bibliotekami.

[edytuj] Inne biblioteki

Czytelnia La Trobe biblioteki stanu Wiktoria w Melbourne
Czytelnia La Trobe biblioteki stanu Wiktoria w Melbourne
Biblioteka uniwersytecka w Toronto
Biblioteka uniwersytecka w Toronto

[edytuj] Biblioteki na świecie

[edytuj] Zobacz też

Commons
Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Biblioteka
Wikicytaty
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o bibliotece

[edytuj] Linki zewnętrzne


Gazeta oznaczyła psie odchody na Polu Mokotowskim
Bezpłatny dwudnik "Echo Miasta" (Media4Mat) przeprowadził w sobotę na warszawskim Polu Mokotowskim akcję "Zobacz, co robi Twój pies".
Antyradio znowu zmienia poranny program
Od dziś poranne pasmo w sieci Antyradio (Eurozet) prowadzi Mariusz Smolarek. To trzecia zmiana w tym programie od pół roku.
"Telewizja Puls przyspiesza o godzinę"
W sobotę ruszyła kampania pod hasłem "Telewizja Puls przyspiesza o godzinę".
Sondaż: TVN inteligentne, TV Trwam aroganckie
TVN to najinteligentniejsze i najbardziej odpowiedzialne społecznie medium, a Radio Maryja – najbardziej aroganckie – wynika z badań firmy BAV Consulting.
"Wprost": kolejni dziennikarze odchodzą
Pięciu dziennikarzy działów Polska wydarzenia i Polska społeczeństwo w tygodniku "Wprost" (AWR "Wprost") złożyło w piątek wypowiedzenia. To kolejne osoby z zespołu zajmującego się tematyką krajową, które rozstają się z tygodnikiem.
Linki: Strona gwna