Z Wikipedii

Biegi narciarskie (także: biegi płaskie, dla odróżnienia od całkowicie innej dyscypliny zimowej – biegu zjazdowego) to sport zimowy popularny w wielu krajach z dużymi terenami zawsze pokrytymi śniegiem, głównie w północnej Europie oraz Kanadzie. Popularność tego sportu szybko rośnie także w Stanach Zjednoczonych, Rosji i krajach Europy Środkowej.

Biegi narciarskie należą do rodziny sportów narciarstwa klasycznego, do której należą także skoki narciarskie oraz połączenie biegów i skoków nazywane kombinacją norweską. Technika dowolna w biegu jest także sposobem poruszania się w biathlonie, w którym - prócz biegu - do wyniku zaliczane jest także strzelanie do celu. Biegi stanowią także element narciarskiego biegu na orientację i triatlonu zimowego.

Spis treści 1 Biegi jako hobby i sport 1.1 Zawody w biegach 2 Historia 3 Sprzęt 3.1 Narty i kijki 3.2 Wiązania i buty 3.2.1 Nordic Norm 75 mm 3.2.2 New Nordic Norm 3.2.3 Salomon Nordic System Profil 3.2.4 Salomon Nordic System Pilot 3.3 Woski 3.3.1 Woski poślizgowe 3.3.2 Woski odrzutowe 3.3.3 Klistery 3.4 Narty bezwoskowe 4 Style/techniki biegu 4.1 Technika klasyczna 4.2 Technika dowolna 4.3 Telemark 5 Zobacz też 6 Przypisy 6.1 Linki zewnętrzne

[edytuj] Biegi jako hobby i sport

Biegi narciarskie dla wielu funkcjonują jako "piesze wycieczki na nartach", gdzie narciarze zmagają się ze szlakami o różnych długościach i stopniach trudności. Niektórzy narciarze pokonują dłuższe trasy wykorzystując namioty i sprzęt podobny do sprzętu wycieczkowicza, podczas gdy inni biegają po stosunkowo krótkich trasach szlaków, utrzymywanych przez kurorty narciarskie.

W sporcie biegi narciarskie są jedną z trudniejszych konkurencji wytrzymałościowych, gdyż podczas biegu używane są wszystkie główne partie mięśni. Sport ten, wraz z wioślarstwem i pływaniem należy do grupy tych, których uprawianie powoduje spalanie największej ilości kalorii na godzinę wysiłku. Nowoczesne zawody w biegach narciarskich praktycznie współistnieją z widzami. Rozpoczęło się to wraz z wprowadzeniem konkurencji sprinterskich w Pucharze Świata i Igrzyskach Olimpijskich. Dzisiaj większość wyścigów jest organizowana dla wygody publiczności. Powstały więc biegi ze startu wspólnego, sprinterskie, pościgowe i sztafetowe.

Konkurencje w Pucharze Świata i Igrzyskach Olimpijskich^[1]:

Kobiety: sprint 1 km sprint drużynowy 2x1 km 10 km bieg pościgowy 15 km bieg 30 km ze startu wspólnego bieg sztafetowy 4x5 km

Mężczyźni: sprint 1 km sprint drużynowy 2x1 km 15 km bieg pościgowy 30 km bieg 50 km ze startu wspólnego bieg sztafetowy 4x10 km

[edytuj] Zawody w biegach

Dzisiaj funkcjonuje kilka typów zawodów w biegach narciarskich, w których skład wchodzą biegi różnego typu i różnej długości, włączając w to również biathlon, które jest połączeniem biegów narciarskich i strzelanie do celu.

Zimowe Igrzyska Olimpijskie, mistrzostwa świata w narciarstwie klasycznym oraz zawody Pucharu Świata (wraz z Holmenkollen ski festival) są sposobem na pokazanie się na arenie światowej wśród czołówki zawodników. Występują także biegi specjalne, na różnych dystansach, tzw. maratony narciarskie, np. Bieg Wazów^[2] w Szwecji, Birkebeinerrennet^[3] w Norwegii, Canadian Birkie^[4] w Kanadzie i Tug Hill Tourathon^[5] w Stanach Zjednoczonych.

Techniki biegu w tych wyścigach mogą być używane zamiennie lub, w przypadku tzw. biegów łączonych, dwie techniki są używane w biegu (ze zmianą sprzętu w połowie dystansu).

Pomimo swej nazwy, Canadian Ski Marathon nie jest wyścigiem. Uczestnicy wybierają dystans i starają się go ukończyć (najdłuższym dystansem jest 160 km, jest to najdłuższy bieg na świecie). Największym zaszczytem jest otrzymanie nagrody Coureur de Bois Gold dla tych, którzy pokonali cały dystans, spędzili noc w namiotach oraz przynieśli ze sobą całe wyżywienie i sprzęt^[6].

[edytuj] Historia

Biegi narciarskie zostały zapoczątkowane w krajach Półwyspu Fennoskandzkiego w czasach prehistorycznych. Były one nadal szeroko praktykowane w XIX wieku jako sposób transportu podczas zimy. Polowania na łosie, jelenie i inne zwierzęta odbywały się właśnie na nartach. Obecnie prawie każdy mieszkaniec krajów z bogatymi tradycjami narciarskimi, takich jak Norwegia, Szwecja, Finlandia i Estonia, jeździł bądź regularnie używa nart biegowych.

Natomiast w Ameryce Północnej myśliwi i zbieracze, którzy potrzebowali wolnych rąk by móc chodzić po głębokim śniegu w lasach, używali rakiet śnieżnych. Narty były używane rzadko przez Indian, którzy pokonywali podobne odległości jak Skandynawie. Do rozwoju biegów narciarskich przyczynili się tam norwescy emigranci Snowshoe Thompson i Jackrabbit Johannsen.

Do Polski zorganizowane narciarstwo biegowe dotarło na przełomie XIX i XX wieku w. W szerzeniu tego sportu największe zasługi mają Józef Schnaider w Karpatach Wschodnich i Stanisław Barabasz w Tatrach. W 1919 powstał Polski Związek Narciarski^[7].

W takiej formie narciarstwo było stosowane przez odkrywców. Wszystkie armie krajów skandynawskich posiadały specjalnie wytrenowaną do biegów narciarskich piechotę na operacje zimowe. Narty dawały ważną podczas wojny zimowej mobilność, która pozwalała na pobicie dużej armii Sowietów przez małe grupy Finów. Podobne taktyki były także stosowane wielokrotnie w przeszłości przez Finów i mieszkańców Karelii. Dawne wojska narciarskie były wyposażone w kusze i kijki narciarskie posiadające zaostrzone końce.

Tradycyjnie całe wyposażenie było wyrabiane z naturalnych materiałów: drewniane narty i bambusowe kijki ze skórzanymi paskami. Stosowanym obuwiem były wytrzymałe, skórzane buty z wąską podeszwą. Wiązania ewoluowały od prostych pasków zrobionych z cienkich, skręconych, drewnianych nici, poprzez wiązań na zatrzaski z przodu i z tyłu buta do szczurzych pułapek z zatrzaskami z przodu buta i wielu innych, różnych, nowoczesnych zapięć.

Pierwsze zawody w biegach narciarskich (oraz w narciarstwie zjazdowym i skokach narciarskich) były organizowane już w połowie XIX wieku, w Norwegii. Od 1922 istnieje jeden z najbardziej znanych maratonów narciarskich, Bieg Wazów. W latach 70. zaczęto natomiast organizować masowe biegi narciarskie, w których uczestniczyli zarówno zawodowcy, jak i amatorzy. W 1981 powołano Worldloppet, organizację skupiającą największe narciarskie biegi masowe na świecie^[8].

[edytuj] Sprzęt

[edytuj] Narty i kijki

Narty biegowe są długie i cienkie. Wykorzystują one ciężar biegacza do szybszego poruszania się. Zazwyczaj narty te mają około 2 metrów długości, 5 cm szerokości przy wiązaniu i od 1 do 4 cm szerokości w różnych miejscach narty. Są one przystosowane do wzrostu i wagi biegacza, w zależności od wyglądu i celu przeznaczenia.

Podobnie jak w narciarstwie alpejskim biegacze narciarscy mają ze sobą dwa kijki, zazwyczaj wykonane z aluminium lub włókna szklanego. Droższe kijki są produkowane z włókna węglowego lub innego mocnego i lekkiego materiału. Kijki posiadają kolec na końcach, aby zapewnić stałe położenie kijka podczas biegu w głębokim śniegu, oraz mały dysk z tworzywa sztucznego mający zabezpieczać przed zbytnim zagłębieniem kijka w śniegu.

Na swobodny ruch pięty podczas biegu pozwalają wiązania zamocowane do czubka buta narciarskiego. Sprzęt różni się w zależności od techniki. Kijki używane podczas biegu techniką dowolną są zazwyczaj dłuższe niż te używane w technice klasycznej. Zazwyczaj kijki używane w technice dowolnej powinny sięgać biegaczowi, w zależności od jego upodobań, po podbródek lub po oczy. Długość takiego kijka można obliczyć odejmując od wzrostu narciarza 20 cm. Kijki wyższej klasy dodatkowo posiadają wyprofilowany uchwyt, kijki prawy i lewy nie są takie same.

[edytuj] Wiązania i buty

W odróżnieniu od narciarstwa alpejskiego, w biegach nie wszyscy producenci stosują jeden standard. W efekcie nie każdy but biegowy pasuje do każdego wiązania.

Obecnie na rynku występują 3 systemy wiązań:

• NNN (New Nordic Norm)
• SNS (Salomon Nordic System) Profil
• SNS Pilot

W systemach NNN i SNS jest stosowana grupa wiązań BC (backcountry). W tego typu wiązaniach fragment buta w wiązaniu jest szerszy oraz pasek przy czubku buta jest dłuższy i grubszy, co daje większą stabilność i szybkość oraz zmniejsza ruchy buta na boki. Te czynniki są szczególnie ważne podczas używania sztywniejszych butów i cięższych nart stosowanych w bieganiu backcountry.

Ta różnorodność systemów wiązań, z których żadne nie są zgodne z pozostałymi, jest źródłem frustracji biegaczy. Różni producenci wytwarzają inne systemy. W odróżnieniu od narciarstwa alpejskiego, w którym występują takie same systemy wiązań, do których pasuje każde obuwie narciarskie, w biegach narciarskich sportowcy muszą dobierać systemy wiązań do rodzaju butów. Podczas zmiany obuwia biegacz jest zmuszony do poszukiwania nowego obuwia pasującego do posiadanego zapięcia.

[edytuj] Nordic Norm 75 mm

Wiązania NN75 (Nordic Norm 75 mm), zawierające trzy niewielkie bolce w podstawie pojawiły się w 1971. Niektóre typy wiązań posiadały także kable, niektóre nie. Były one niegdyś bardzo popularne. Wcześniej używane było klasyczne wiązanie z 1927. Wielką zaletą tego typu wiązań jest ich duża trwałość i odporność na uszkodzenia. Niestety, są one bardzo ciężkie i dlatego są stosowane już tylko w technice backcountry i w bieganiu telemarkiem. Minusem tego systemu było też to, że nie cała energia wkładana w bieg była pożytkowana na ruch narty. Z tego względu nie są one już tak popularne.

[edytuj] New Nordic Norm

Rottefella rozwinęła wiązania NNN i zezwoliła na produkcję tego typu wiązań firmom takie jak Rossignol^[9], Madshus, Atomic oraz, począwszy od 2007 także niemieckiemu Fischerowi^[10]. Wśród wiązań tego typu znajdują się wiązania BC (backcountry), wiązania R3 Skate do stylu dowolnego, R3 Classic do stylu klasycznego oraz R4 NIS (Nordic Integrated System).

W systemie NIS wymagane są narty ze stale połączoną płytą montażową. Pozwala to na przymocowanie wiązania bez użycia połączeń śrubowych. Dzięki temu narciarz może łatwiej ustawić pozycję wiązania uwzględniając środek ciężkości narty, co jest przydatne w różnych warunkach śniegowych. Buty dla systemu NNN są produkowane przez Alpina Sports, Madshus, Rossignol oraz, od 2007, także przez niemieckiego Fischera^[10]. Wiązania typu R3 i R4 są używane przez zawodników Pucharu Świata używających systemu NNN. Wszystkie wiązania systemu NNN posiadają dwie podłużne krawędzie, które wystają od spodu wiązania. Krawędzie te łączą się z odpowiednimi otworami w bucie.

Istnieje spór o to, które wiązania są lepsze: SNS czy NNN. W sumie, różnice pomiędzy obydwoma systemami są niemal niezauważalne dla zwykłego biegacza. Wybór wiązania polega więc na tym, które wiązania pasują do posiadanego obuwia.

Wiązania R4 NIS (Nordic Integrated System), wykonywane przez Rottefella i Rossignola^[9] są nowszą wersją wiązań New Nordic Norm. Są one zgodne z każdą parą butów NNN, ale mogą być używane wyłącznie z nartami mającymi stale połączoną płytą montażową, produkowanymi tylko przez firmy Rossignol, Madshus i Fischer. Wiązania NIS weszły na rynek w 2005.

[edytuj] Salomon Nordic System Profil

Wiązania SNS (Salomon Nordic System) są produkowane przez firmy Salomon i Fischer. Wiązania te także mają swoje dobre strony. Buty zgodne z tym systemem wiązań są produkowane przez Salomon, Fischer, Adidas i Hartjes. Wiązania SNS Profil są używane zarówno do techniki dowolnej, jak i klasycznej. W przeciwieństwie do wiązań SNS Pilot, w systemie Salomona występuje jedna, szeroka prowadnica z przodu podeszwy. Wiązania typu Pilot są wykorzystywane przez wielu różnych biegaczy w Pucharze Świata. Wiązania Profil są standardowymi wiązaniami użytkowników SNS, pasują wyłącznie do wiązań Profil (nie są kompatybilne z wiązaniami z serii Pilot). Buty Pilot można natomiast stosować również ze standardowymi wiązaniami Profil.

[edytuj] Salomon Nordic System Pilot

Wiązania SNS Pilot pasują do butów firm Salomon, Atomic, Adidas i Hartjes. Pomysł na te wiązania wyszedł od norweskiego biegacza, Bjørna Dæhliego. Ten typ wiązań jest używany przez elitę światowych biegaczy. Wiązania Pilot są droższe od wiązań Profil o ok. 250 zł za parę. Mają one inne wersje dla techniki dowolnej i klasycznej. W butach z serii Pilot w podeszwie montowane są dwie belki. Jedna znajduje się w czubku buta, druga ok. 2,5 cm za nią, w miejscu, gdzie stopa unosi się podczas biegu. Drugą belkę na stałe łączy z wiązaniem metalowe ramię (seria SNS Pilot Skate). Wiązania Pilot Skate, w odróżnieniu od systemu Profil, posiadają one dwa punkty mocowania, co dodatkowo stabilizuje nartę. Wiązania Pilot Classic (wypuszczone na rynek pod koniec sezonu 2005/2006) nie posiadają gumowego odbijacza, występującego w wiązaniach systemu NNN i w serii SNS Profil. W wiązaniu tym ramię sprzężone jest ze sprężyną dociągającą but do zapięcia po odbiciu. W odróżnieniu od gumowych odbijaczy, sprężyna dzięki regulacji jej naciągu pozwala na dopasowanie naprężenia w zależności od różnych warunków śniegowych.

Prócz linii wiązań SNS Profil oraz SNS Pilot, produkowane są także systemy wiązań X-Adventure stosowane do biegania backcountry.

[edytuj] Woski

Istnieje szeroka różnorodność wosków w narciarstwie klasycznym. Woski te mogą być podzielone na woski poślizgowe, woski odrzutowe, klistery oraz taśmy woskowe.

[edytuj] Woski poślizgowe

Woski poślizgowe są stosowane, aby narty ślizgały sie szybciej; są one nakładane na nartę poprzez prasowanie. Woski poślizgowe, w zależności od jakości, występują po różnych cenach; woski przeznaczone na zawody mogą być bardzo drogie, ponad 100$ (ok. 250 zł za 60-gramowy blok wosku. Woski są zazwyczaj w postaci bloków, chociaż występują także sproszkowane i płynne. Woski poślizgowe są nakładane w nartach klasycznych na całej narcie prócz strefy odbicia narty, a w nartach do biegów dowolnych na całej długości narty. Są to jedyne woski stosowane na nartach do biegu techniką dowolną.

[edytuj] Woski odrzutowe

Celem wosków odrzutowych jest zapewnienie przyczepności do śniegu podczas przenoszenia ciężaru na nartę; są używane tylko do nart klasycznych. Woski odrzutowe są nakładane w strefie odbicia narty klasycznej (gdy narta nie jest bezwoskowa).

Woski odrzutowe są podzielone ze względu na ich twardość. Twarde woski mają zastosowanie w świeżym, zmrożonym śniegu. Zbyt twardy wosk nie daje wystarczającej przyczepności, zbyt miękki powoduje tworzenie się lodu, który spowalnia narciarza. Nierzadko nowa warstwa wosku jest nakładana podczas zmian pogody oraz wchodzenia na inną wysokość.

Obecnie wybór odpowiedniego wosku w zależności od różnych warunków atmosferycznych nie jest już tak trudny dzięki zastosowaniu taśm woskowych, które posiadają dużą tolerancję temperaturową i są stosunkowo łatwe do nakładania. Taśmy woskowe nie są jednak stosowane przez zawodowców, którzy wolą optymalne woskowanie; są odpowiednie do rekreacyjnego biegania. Większość dużych teamów narciarskich zatrudnia odpowiednie osoby do mieszania i nakładania wosków podczas różnych warunków śniegowych.

Woski odrzutowe zapewniają przyczepność poprzez przenikanie do śniegu podczas przenoszenia ciężaru ciała na nartę. Zmrożony, świeży śnieg jest twardszy. Bardziej odpowiednim woskiem jest zazwyczaj ten bardziej miękki, mogący zapewnić przyczepność przy jednoczesnym zapobieganiu przyklejaniu się śniegu do narty.

Woski te są zazwyczaj oznaczone kolorami oznaczającymi temperaturę, w której się je stosuje: czerwony dla wosków stosowanych podczas temperatury powyżej 0˚C oraz niebieski dla tych stosowanych podczas temperatur ujemnych. Jest także wiele innych odcieni symbolizujących węższe zakresy temperatur: od fioletowego dla temperatur w okolicach 0˚C, poprzez zielony dla -10˚C do białego dla temperatur poniżej -15˚C.

Dobór odpowiedniej twardości wosku może być całkiem trudny. Zróżnicowane warunki śniegowe mogą spowodować, że po przebiegnięciu kilkuset metrów dobrze dobrany wosk może się stać nieodpowiedni. Ponadto, śnieg na ubitej trasie zazwyczaj różni się od tego leżącego obok trasy i właśnie dla ubitego śniegu odpowiednim woskiem będzie ten miększy.

Sposobem na ominięcie problemu doboru wosku jest użycie taśmy woskowej nakładanej na strefę odbicia narty. Na takiej taśmie można przebiec ok. 100-200 km. Ma ona szeroki zakres temperatur (od -20˚C do +5˚C). Może być też zdjęta na koniec dnia i przechowywana w nawoskowanym papierze.

[edytuj] Klistery

Kiedy śnieg leży już przez dłuższy czas i płatki śniegu tracą już swoją ostrość z powodu powtórnego zmrożenia wody, woski odrzutowe nie mogą nadal zapewnić przyczepności i staja sie bezużyteczne. W takim przypadku stosowane są klistery (znane też jako klajstery), które zasadniczo są podobną do kleju substancją ("klister" oznacza w krajach skandynawskich "klej"). Klistery nie są zazwyczaj stosowane przez amatorów; są one bardzo lepkie. Są stosunkowo łatwe do nałożenia, jednak bardzo trudno je usunąć.

Profesjonaliści często utrzymują, że klistery najlepiej nakładać całą dłonią. Dłoń tą można wyczyścić poprzez umieszczenie jej w rękawicy i poczekanie do chwili, aż klister w tajemniczy sposób sam zniknie. Amatorzy często uciekają się do używania przedmiotów o odpowiednim rozmiarze. Odkąd klister jest substancja organiczną, do jego usunięcia konieczny jest apolarny rozpuszczalnik (np. benzyna) lub mydło. Sklepy bądź serwisy często oferują rozpuszczalniki własnej roboty do oczyszczania nart. Powinny być one jednak ostrożnie stosowane, gdyż są łatwopalne, a ich opary toksyczne.

Klistery także są oznaczane kolorami; te oznaczone na czerwono są przeznaczone dla śniegu mokrego, a na niebiesko - dla śniegu zmrożonego.

[edytuj] Narty bezwoskowe

W obecnym czasie narty bezwoskowe są szeroko rozpowszechnione pośród amatorów. Posiadają one łuski podobne do tych rybich lub inne, podobne wzory w strefie odbicia. Mają one zapewnić przyczepność. Narty bezwoskowe są gorszej jakości niż dobrze wyregulowane, nawoskowane narty, ale nie wymagają straty czasu i pieniędzy na znalezienie i nałożenie odpowiedniego wosku lub klistera. Niektórzy narciarze nakładają warstwę wosku poślizgowego aby zapewnić gładkość ślizgu i chronić powierzchnię narty przed brudem i lodem^[11]. Są to specjalistyczne ciekłe woski produkowane specjalnie dla nart bezwoskowych. Zwykłe woski poślizgowe mogą być też nakładane na końcach narty.

Narty bezwoskowe są bardziej odpowiednie dla narciarzy biegających rekreacyjnie. Są one też używane jednak przez zawodników podczas zróżnicowanych warunków śniegowych. W rzeczywistości niektórzy zawodnicy używający takich nart pokonali innych stosujących zwykłe, woskowe narty podczas trudnych i zróżnicowanych warunków pogodowych.

[edytuj] Style/techniki biegu

Istnieją trzy główne style stosowane w biegach narciarskich: technika klasyczna, dowolna (łyżwowa) i telemark. Do każdego stylu istnieje specjalnie do niego dostosowany sprzęt. Innym stylem, którego popularność wciąż rośnie, jest skijöring. Polega on na tym, że narciarz jest ciągnięty przez ciągnionych przez jednego lub więcej psów, a także przez inne zwierzęta (np. przez pojedynczego konia, ale także przez motocykl, skuter śnieżny itp.). Przez skijörerów stosowana jest zarówno technika klasyczna, jak i dowolna.

[edytuj] Technika klasyczna

Technika klasyczna jest często używana na trasach ze specjalnie przygotowanymi torami (dwoma równoległymi rowkami wyciętymi w śniegu).

Narty przeznaczone do techniki klasycznej są odpowiednio wygięte. Pozwala to na łatwe odbicie się od śniegu wtedy, kiedy ciężar narciarza jest równomiernie rozkładany pomiędzy obie narty. Środkowa część narty posiada też "rybie łuski", lub jest to miejsce, gdzie wosk przykleja się do śniegu (zwane też "strefą odbicia" narty). Kiedy cały ciężar biegacza jest przenoszony na jedna nartę, strefa odbicia dotyka śniegu. Woski poślizgowe są nakładane na obu końcach narty.

W tej technice zazwyczaj są używane długie, wąskie i lekkie narty. Kiedy narciarz oddala się od specjalnie przygotowanych torów stosuje się trochę szersze narty. Na płaskich terenach (np. w niektórych częściach Finlandii) są stosowane narty o długości w okolicach nawet 3-4 m. Istnieją cztery główne sposoby biegu w technice klasycznej:

• tzw. jodełka (ang. herringbone), używana podczas stromych podbiegów. Polega ona na biegu z rozłożonymi nartami, bez żadnego ślizgu. Kijki znajdują się za nartami. W biegu jodełką na śniegu mocniej zaznaczony jest ślad po lewej stronie.

• tzw. bieg skrzyżny (ang. diagonal stride), krok polegający na ślizganiu się na jednej narcie podczas każdego kroku. Kijki są używane podczas każdego kroku; są one używane naprzemiennie z nartami (prawy kijek podczas ślizgu lewą nartą oraz lewy kijek podczas ślizgu prawą nartą). Doświadczeni narciarze używają tego tego sposobu podczas łagodniejszych podbiegów, ci mniej doświadczeni używają go także na terenach płaskich.

• krok polegający na odbijaniu się jedną nartą. Oba kijki są używane równocześnie aby dać większą siłę odbicia. Podczas gdy kijki są przenoszone do przodu, narciarz wykonuje odbicie jedną nartą. Technika ta jest używana wtedy, gdy prędkość jest zbyt duża aby zastosować wcześniejszy sposób biegu. Sposób ten zmusza jednak zawodnika do odpychania sie oboma kijkami, a co za tym idzie - do większego wysiłku. Technika ta jest więc stosowana na bardzo łagodnych podbiegach lub u podnóża długiego wzniesienia, zaraz przed przejściem we wcześniej wspomnianą technikę.

• krok podobny to poprzedniego, tyle że bez odbijania się nartami. Używany jest głównie podczas długich i stosunkowo płaskich biegów (np. szwedzki Bieg Wazów).

Na zjazdach zawodnik przyjmuje podobną pozycję jak zjazdowcy w narciarstwie alpejskim.

[edytuj] Technika dowolna

Technika dowolna zmusza biegacza do odbijania jednej narty na zewnątrz. Narta ta stawiana jest pod kątem w taki sposób, że wewnętrzna krawędź narty jest prowadzona po śniegu, podobnie jak w łyżwiarstwie. Podobnie jak w technice klasycznej ciężar biegacza jest całkowicie przenoszony z jednej narty na drugą. Jest to podstawową rzeczą potrzebną do nauki jazdy łyżwą. Ci, którzy uczyli się już wcześniej i potrafią jeździć na łyżwach bądź rolkach łatwiej nauczą się techniki dowolnej niż klasycznej.

Techniką dowolną można biegać zarówno na specjalnie do niej przeznaczonych nartach, jak i na nartach mieszanych, dla obu technik. Podobna sytuacja jest ze stosowaniem obuwia narciarskiego - używane są zarówno buty specjalistyczne, przeznaczone tylko do techniki dowolnej, jak i buty używane w obu stylach. Narty do techniki dowolnej są zazwyczaj krótsze i twardsze niż te używane w stylu klasycznym. Różnią się także kijki, które dla stylu dowolnego są dłuższe. Nie są też używane narty z rybią łuską. Nie stosuje się także wosków odrzutowych, używanych tylko w technice klasycznej.

Dla różnych prędkości i ukształtowania terenu stosuje się inne sposoby biegu. Nie istnieją też żadne, ściśle określone dla nich nazwy:

• (ukośne V, łyżwa trenerska) technika podobna do klasycznej jodełki. Technika ta jest bardzo rzadko stosowana w wyścigach (wyjątkiem były bardzo strome podjazdy pod koniec Tour de Ski 2007).
• (V1, bieg offsetowy) technika polegająca na biegu nieco offsetowym, z użyciem dwóch kijków. Używana podczas podbiegów.
• (V2, łyżwa 1) technika używana podczas mniejszych i łagodniejszych podbiegów, polega na odpychaniu się oboma kijkami podczas każdego ślizgu.
• (alternatywne V2, łyżwa 2) technika używana na terenach płaskich i zjazdach, polega na odpychaniu się oboma kijkami co drugi ślizg.
• (V łyżwowe, bieg dowolny) technika używana na zjazdach, podczas jazdy z dużą prędkością, polega na bieganiu łyżwą bez użycia kijków.

Istnieją także różne odmiany i wariacje tych technik, m.in. technika polegająca na biegu w bardzo szybkim tempie i podskakiwaniu zamiast ślizgania się. Generalnie technika ta jest używana zamiennie z biegiem offsetowym, na krótkich podbiegach, ale także zamiast szybko bieganego V2.

Często używane jest też określenie łyżwa Alsgaarda. Nazwa pochodzi od twórcy tej techniki, Thomasa Alsgaarda. Technika ta była jednak stosowana przez kilku innych zawodników, więc termin ten może oznaczać inne techniki w zależności od tego, o którego dokładnie zawodnika chodzi. Najczęściej dotyczy on jednak techniki zastosowanej podczas biegu techniką dowolną na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich w 1994 w norweskim Lilehammer, kiedy to Alsgaard zamiast V2 użył sposobu który zdawał się łączyć V1 (bieg offsetowy) z alternatywnym V2.

Łyżwa jest odpowiednia tylko dla specjalnie przygotowanych tras, zbitego i wygładzonego śniegu lub śnieżnej 'skorupy' i zamrożonych, pokrytych śniegiem jezior lub rzek.

Technika dowolna jest szybsza niż technika klasyczna (z wyjątkiem bardzo trudnych warunków atmosferycznych - w bardzo niskiej temperaturze bieg w technice klasycznej może być nieco szybszy). Styl dowolny wykorzystuje też zupełnie inne partie mięśni. W różnych krajach częściej są stosowane różne techniki: w niektórych krajach większość amatorów biega łyżwą, chociaż czołowi zawodnicy nadal uczą się i trenują w obu technikach.

W zawodach często biegi są różnicowane na te biegane w technice dowolnej oraz w technice klasycznej^[12]. Dawniej stosowana była tylko technika klasyczna, natomiast później zawodnikom pozwolono korzystać z obu technik. Duże wyścigi często są podzielone na biegi w technice dowolnej i klasycznej; w obu kategoriach są przyznawane nagrody.

[edytuj] Telemark

Telemark jest stosowany szczególnie we narciarstwie wolnym i skialpinizmie. W praktyce jest to więc zupełnie inna, oddzielna dyscyplina narciarstwa, ponieważ aby ją uprawiać, konieczny jest odpowiedni sprzęt, różniący się od sprzętu biegowego.

[edytuj] Zobacz też

• Międzynarodowa Federacja Narciarska
• Polski Związek Narciarski
• Narciarstwo
• Narciarstwo klasyczne
• Skialpinizm
• Snowboarding
• Snowkite
• Skiboarding
• Monoskiing
• Narciarstwo telemarkowe
• Narciarstwo wodne
• Sport
• Sporty zimowe

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Federacja Biegów Narciarskich

Nowy argument za usunięciem mumii Lenina

W mauzoleum na Placu Czerwonym w Moskwie znajduje się już nie więcej niż 10 proc. ciała Lenina - powiedział deputowany Dumy Państwowej Rosji Władimir Miedinski, co - jego zdaniem - jest jeszcze jednym argumentem za usunięciem mumii z mauzoleum.

Wyświetlacze oszczędniejsze dzięki teleskopom

Dzięki nowemu mechanizmowi, nad którym pracują naukowcy z University of Washington i Microsoft Research, monitory i telewizory będą pobierać mniej mocy, nie tracąc nic z obecnego poziomu kontrastu i jasności.

"Księga gatunków obcych inwazyjnych w Polsce"

Bernikla kanadyjska, wagisz japoński, spichrzel surinamski, wodożytka nowozelandzka, pomrowiec budapeszteński - w sumie 302 gatunków zwierząt, w tym przede wszystkim stawonogów, mięczaków i strunowców zawiera "Księga gatunków obcych inwazyjnych w faunie Polski", opublikowana na stronie internetowej Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie. Prezentowane opracowanie jest pierwszą w Polsce próbą kompleksowego zbadania i scharakteryzowania zjawisk związanych z napływem na nasze tereny obcych...

Unikalny cmentarz ugrofiński

Archeolodzy odkryli w okolicach miasta Suzdal w Rosji unikalne miejsce pochówku członków plemienia Ugrofinów, pochodzące z początków I tysiąclecia n.e. - donosi serwis internetowy icRussia.

Soczewki kontaktowe z elektroniką

Opracowano prototyp nowoczesnych soczewek kontaktowych, w których wnętrzu zatopiony jest układ elektroniczny oraz diody LED. Jest to przysłowiowy "kamień milowy" dla dziedziny nauki, która zajmuje się miniaturyzacją układów scalonych, donosi "LaserFocusWorld".

Linki: Strona g��wna