Z Wikipedii

Współrzędne: 50°42' N 16°37' E50.7 16.6166667 (Bielawa)

Bielawa
Herb Bielawy Flaga Bielawy
Województwo	dolnośląskie
Powiat	dzierżoniowski
Gmina  - rodzaj	Bielawa miejska
Założono	XIII w.
Prawa miejskie	1924 r.
Burmistrz	Ryszard Dźwiniel (e-mail)
Powierzchnia	36,21 km²
Położenie	50° 42' N 16° 37' E
Wysokość	od 280 do 345 m n.p.m.
Liczba mieszkańców (2007)  - liczba ludności  - gęstość	31 106 859,0 os./km²
Strefa numeracyjna (do 2005)	74
Kod pocztowy	58-260 do 58-263
Tablice rejestracyjne	DDZ
Położenie na mapie Polski Bielawa
TERC10 (TERYT)	5020102011
SIMC10	0983818
Miasta partnerskie	Chatham - Kent Hronov Lingen
Urząd miejski3 pl. Wolności 1 58-260 Bielawa tel. 74 833-42-55; faks 74 833-58-38 (e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Bielawa (niem. Langenbielau) – miasto i gmina w województwie dolnośląskim, w powiecie dzierżoniowskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa wałbrzyskiego. Bielawa rozciąga się na długości 12 km wzdłuż potoku Bielawica, na powierzchni ponad 36 km², leży na wysokości 280 do 345 m n.p.m.

Według danych z 31 grudnia 2007^[1], miasto miało 31 106 mieszkańców.

Położone na Przedgórzu Sudeckim, w pobliżu Gór Sowich nad potokiem Bielawica. Na terenie miasta znajdują się Góra Parkowa (455 m n.p.m.) i Łysa Góra (365 m n.p.m.).

Spis treści 1 Nazwa miasta 2 Geografia 2.1 Góry 2.2 Struktura powierzchni 3 Demografia 4 Historia 5 Komunikacja 6 Gospodarka 7 Znane obiekty współczesne 8 Sport 9 Turystyka 10 Wydarzenia kulturalne 11 Osiedla 12 Edukacja 13 Kościoły 13.1 Katolicyzm 13.2 Protestantyzm 14 Bielawianie 15 Miasta partnerskie 16 Sąsiednie gminy 17 Przypisy 18 Zobacz też 19 Linki zewnętrzne

[edytuj] Nazwa miasta

Pierwsza udokumentowana forma nazwy miejscowości (Bela) pochodzi z 1288 r. i wskazuje na to, iż pierwotnie była ona nazywana "Białą". Potwierdza to także zapis z 1379 r. (zur Bele). Od XV w. występuje już przystosowana do wymowy niemieckiej forma "Belau" czy "Bielau" (Berlaw 1472, Bylaw 1511). Ostatecznie w XVI w. utrwala się przedrostek "lang" (niem. "długi"), nawiązujący do charakterystycznej rozciągłości geograficznej wsi (8 km) - Langenbilav 1665 r., Langenbielau 1758 r. Jednocześnie lokalnie funkcjonowała dialektowa forma forma Biele.

W 1945 r. władze polskie dokonały repolonizacji nazwy na Bielawa, choć forma ta nie ma prawdopodobnie oparcia historycznego.

[edytuj] Geografia

[edytuj] Góry

Bielawa położona jest u podnóża Gór Sowich. Najwyższym szczytem Bielawy jest Kalenica. Na południe od centrum miasta położona jest Góra Parkowa (455 m n.p.m.), a na niej znajduje się wieża widokowa i wyciąg narciarski. W granicach miasta znajduje się też Łysa Góra (365 m n.p.m.) - roztacza się stąd przepiękna panorama miasta z widokiem na Góry Sowie. Jest to również wspaniałe miejsce do uprawiania sportów lotniarskich - przed wojną z tej góry startowały szybowce.

[edytuj] Struktura powierzchni

Według danych z roku 2005⁶, Bielawa ma obszar 36,2 km², w tym:

• użytki rolne: 48,18%
• użytki leśne: 35,47%
• tereny mieszkaniowe: 4,67%
• drogi: 4,2%
• tereny przemysłowe: 1,87%
• tereny wypoczynkowe: 1,19%
• wody: 1,19%
• inne: 3,23%

Miasto stanowi 7,56% powierzchni powiatu.

[edytuj] Demografia

Dane z 31 grudnia 2005²:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	32 652	100	17 444	53	15 280	47
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	871		466,3		404,7

Według danych z roku 2002⁶, średni dochód na mieszkańca wynosił 1214,12 zł.

[edytuj] Historia

• 1288 – Pierwsza udokumentowana wzmianka o Bielawie
• 1428 – Husyci w Bielawie
• 1530 – Wskutek rozpowszechnienia się we wsi reformacji przejęcie kościoła katolickiego przez protestantów
• 1598 – Budowa zamku
• 1654 – (9.III) Nakaz zwrotu kościoła katolikom
• 1713-1714 – Zaraza
• 1720 – Pierwszy murowany dom mieszkalny w Bielawie
• 1741 – Początek panowania pruskiego
• 1742 – Założenie gminy ewangelickiej i pierwszej szkoły (ewangelickiej)
• 1743 – Otwarcie zboru ewangelickiego
• 1762 – Bitwa pod Fischerbergiem (Pilawą)
• 1801 – Urbarz bielawski
• 1804 – Wielka powódź i głód
• 1805 - Christian Dierig zakłada przedsiębiorstwo tkackie, które później rozwinie się w największą fabrykę włókienniczą na Śląsku (Christian Dierig AG)
• 1806-1808 – Okupacja francuska
• 1826 – Pierwsza apteka
• 1840 – Pierwsza placówka pocztowa
• 1842-1843 - Budowa szosy
• 1844 – (5.VI) Powstanie tkaczy
• 1847 – Wprowadzenie targów tygodniowych
• 1864 – Wprowadzenie oświetlenia gazowego
• 1872 – Otwarcie szpitala ewangelickiego
• 1876 – (15.XI) Otwarcie nowego kościoła katolickiego
• 1874 - Pierwsze zabiegi o uzyskanie praw miejskich
• 1877 – Powstanie pierwszej gazety Langenbielauer Anzeiger
• 1883 – Pierwsze światło elektryczne
• 1891 – (1.VI) Otwarcie linii kolejowej Dzierżoniów – Bielawa
• 1899 – (7.X) Pierwszy samochód w Bielawie
• 1900 – Otwarcie kolei sowiogórskiej
• 1900 – (15.X) Otwarcie Zawodowej Szkoły Włókienniczej
• 1901 – (30.IX) Otwarcie Szpitala św. Elżbiety
• 1902 – Uruchomienie rzeźni miejskiej
• 1907 – (7.VIII) Otwarcie szkoły średniej (gimnazjum)
• 1921 – Utworzenie Centralnej Gazowni
• 1924 – (1.V) Nadanie Bielawie praw miejskich
• 1925 – Otwarcie wieży widokowej na Górze Parkowej
• 1925 - Miasto zamieszkuje 12.129 protestantów i 5.596 katolików
• 1931 – (XII) Wydanie "Kroniki Bielawy" Fritza Hoenowa
• 1933 - Wytyczenie rynku (dziś Pl. Wolności)
• 1945 – (8.V) Zajęcie Bielawy przez wojska radzieckie
• 1945 – (10.V) Nacjonalizacja przez administrację polską i ponowne uruchomienie zakładów włókienniczych Christian Dierig AG pod nazwą Państwowa Fabryka Wyrobów Bawełnianych Nr 1 w Bielawie (tzw. Bielawska Jedynka), od 1950 jako Bielawskie Zakłady Przemysłu Bawełnianego im. II Armii Wojska Polskiego
• 1945 – (23.VI) Powołanie pierwszego polskiego burmistrza
• 1946 – (12.IV) Rozpoczęcie akcji przesiedlenia Niemców z Bielawy do Niemiec Zachodnich
• 1947 – Zaczęła ukazywać się gazeta "Krosno"
• 1977 - Likwidacja połączenia kolejowego ze Srebrną Górą, następnie fizyczna rozbiórka linii; zawieszenie połączenia osobowego z Dzierżoniowem
• 1995 – (I) Podpisanie umowy partnerskiej z niemieckim miastem Lingen
• 1996 – Podpisanie umowy o Współpracy i Przyjaźni z czeskim miastem Hronov
• 1999 – (IX) Otwarcie pływalni miejskiej "Aquarius"
• 2000 - zawieszenie towarowego połączenia kolejowego z Dzierżoniowem; ostatnie połączenie kolejowe Bielawy ze światem przestaje istnieć
• 2006 – (14.IV) Otwarcie obwodnicy

Zobacz też: zabytki Bielawy.

[edytuj] Komunikacja

Samochodowa - dawniej przejazd przez Bielawę był trudniejszy, jednak stał się łatwiejszy gdy w 2006 roku otwarto obwodnicę zajmującą ulicę Jana Pawła II i Władysława Sikorskiego w ciągu DW384. Dawniej by przejechać z jednego końca miasta na drugi trzeba było przejeżdzać 12 kilometrów długiego miasta, obwodnica skróciła tą drogę o połowę. Na terenie miasta znajduje się wiele parkingów i stacji paliw.

Autobusowa - komunikacją autobusową na ternie powiatu dzierżoniowskiego zajmuje się ZKM Bielawa (Zarząd Komunikacji Miejskiej w Bielawie). Autobusy dojeżdzają do wszystkich osiedli Bielawy oraz wiosek położonych pod nim. W Bielawie nie ma wyodrębnionego dworca PKS.

Kolejowa - dawniej miasto posiadało dwa czynne dworce kolejowe (Bielawa Wschodnia i Bielawa Zachodnia). Linia kolejowa z Dzierżoniowa kończyła się na tym drugim końcu. Stacje zostały zamknięte razem z linią gdy głównym przewoźnikiem do Dzierżoniowa stały się autobusy. Warto też zaznaczyć że Bielawa leżała na trasie kolei sowiogórskiej, a w samym mieście istniały dwa dworce tej właśnie kolei (Bielawa Zachodnia Dworzec Mały - w budynku Bielawy Zachodniej i Nowa Bielawa).

Bielawa posiada dwie stacje kolejowe:

• Bielawa Zachodnia - nieczynna już stacja położona w zachodniej części miasta, niedaleko fabryki Bielbaw.
• Bielawa Wschodnia - też nieczynna stacja położona przy skrzyżowaniu ulic Stefana Żeromskiego i Kolejową, niedaleko fabryki Bieltex.

Lotnicza - komunikacja lotnicza w tej okolicy jest słabo rozwinięta. Najbliższym czynnym lotniskiem jest Wrocław-Strachowice.

[edytuj] Gospodarka

Położenie geograficzne Bielawy w południowo-zachodniej części Polski sprawia, że bliżej jest np. do Pragi - ok. 250 km, Wiednia ok. 360 km, niż do Warszawy ok. 420 km. Odległość do Wrocławia (najbliższe lotnisko) wynosi ok. 67 km. Przejścia graniczne z Republiką Czeską w Tłumaczowie oddalone jest o ok.30 km, w Kudowie Słonem o 85 km., a z Niemcami w Zgorzelcu - 160 km. Przez miasto przebiega obwodnica miejska należąca do drogi wojewódzkiej nr DW384 Wrocław - Nowa Ruda - Tłumaczów. W regionie działa Komunikacja Miejska (autobusowa) obsługująca 13 okolicznych miejscowości, w których żyje ok.100 tys. mieszkańców.

U podnóża Łysej Góry w ciągu drogi wojewódzkiej nr DW384 przebiega obwodnica miejska, wokół której zlokalizowano tereny inwestycyjne dla małych i średnich przedsiębiorstw. Do zagospodarowania przewiduje się ok. 65 ha. uzbrojonych działek inwestycyjnych.

Rozwojowi miasta sprzyja specyficzne położenie w trójkącie miast, w skład którego wchodzą również Dzierżoniów i Pieszyce. Usytuowanie to stwarza możliwość łączenia ponadlokalnych funkcji komunikacji, oświaty, kultury. Połączenie to zwiększa potencjał gospodarczy regionu, a także sprzyja rozwojowi sektora usług w gminie.

Największe firmy w Bielawie to:Lincoln Electric Bester – producent spawarek oraz Ace Rico - producent półproduktów m.in. dla LG, Samsunga oraz firmy Dell. Do niedawna w Bielawie istniały firmy włókiennicze - Bielbaw oraz Bieltex które ogłosiły upadłość. W okresie swojej świetlności zatrudniały 10 tys pracowników. W Bielawie istnieje również kilkanaście średnich przedsiębiorstw specjalizujących się w budownictwie, kamieniarstwie, elektronice, produkcji okien, mebli, tarcicy, oprawek okularowych, pędzli i szczotek. Pozostałe podmioty gospodarcze to małe firmy rodzinne zatrudniające do kilku osób. Zajmują się one przeważnie handlem lub świadczeniem usług.

Bielawski Park przemysłowy

Władze Bielawy planują utworzenie parku przemysłowo technologiczego. Miasto na lokalizację parku wyznaczyło tereny znajdujące się wewnątrz nowej obwodnicy bielawskiej. Na jego terenie, na 24 hektarach, mają powstać zakłady przemysłowe, a pod działalność usługową zarezerwowano kolejnych 10 hektarów. W ramach parku powstanie Inkubator Przedsiębiorczości, który będzie funkcjonował przy ulicy Wolności.

Zobacz też: obwodnica Bielawy, Bielbaw.

[edytuj] Znane obiekty współczesne

Najbardziej znanymi obiektami są:

• Pływalnia Miejska "AQUARIUS"
• Ośrodek Wczasowo Wypoczynkowy "Sudety"

Zobacz też: zabytki Bielawy

[edytuj] Sport

W okresie powojennym powstał Klub Sportowy "Bielawianka", który już w zmienionej formie, działa do obecnych czasów z sekcjami: piłkarską, lekkoatletyczną, zapaśniczą i siatkarską. Od 2003 roku działa również ULKS Muflon zrzeszający młodzież z Bielawy i Dzierżoniowa, szkoląc ją w lekkiej atletyce, a także od roku 2006 w narciarstwie biegowym.

Od 1991 r. w Bielawie działa również koszykarski Klub Sportowy Ziemi Dzierżoniowskiej "LUZ". Drużyny młodzieżowe tego klub rywalizują w rozgrywkach organizowanych przez Dolnośląski Związek Koszykówki. Od 1998 r. organizowane są amatorskie rozgrywki koszykarskie pod nazwą Bielawska Liga Koszykówki. W rywalizacji bierze udział zarówno młodzież, jak dorośli, którzy chcą aktywnie spędzić wolny czas.

W mieście znajduje się boisko treningowe i stadion z trybunami, hala sportowa z nawierzchnią tartanową, sala treningowa oraz pływalnia "Aquarius" z basenem przygotowanym do rozgrywania zawodów pływackich. W roku 2001 powstało Miejskie Centrum Kultury Fizycznej, które ma za zadanie koordynować i wspomagać działalność rekreacyjno-sportową w mieście. Organizuje również imprezy sportowe oraz współpracuje z innymi organizatorami. Jedną z imprez są Mistrzostwa Dolnego Śląska w Toczeniu Opony Wielkogabarytowej.

[edytuj] Turystyka

Ta sekcja może zawierać twórczość własną lub niezweryfikowane dane. Pomóż Wikipedii, dodając przypisy.

W Bielawie można znaleźć doskonałe warunki do odpoczynku, zarówno biernego jak i aktywnego^{[potrzebne źródło]}. Doskonałe położenie, góry, las i woda (m.in. Zbiornik Sudety) to bielawskie atuty^{[styl do poprawy]}. Z Bielawy prowadzą szlaki turystyczne piesze i rowerowe w Góry Sowie w kierunku przełęczy Jugowskiej i dalej na Wielką Sowę. Obszar gminy to wspaniałe tereny turystyczne, stanowiące ogromną atrakcję dla licznie wypoczywających turystów^{[styl do poprawy]}. Latem mogą oni wędrować szlakami turystycznymi oraz wypoczywać nad zalewem przy Ośrodku Wypoczynkowym "Sudety". Zimą zaś mogą korzystać z terenów narciarskich oraz cieszyć się urokami śnieżnych krajobrazów. Do najważniejszych atrakcji architektonicznych Bielawy można zaliczyć: neogotycki kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, kościół katolicki pw. Bożego Ciała, Pałac Sandreckich, barokowe domy oraz krzyże pokutne.

[edytuj] Wydarzenia kulturalne

• Majówka – impreza folklorystyczna w Bielawie – maj
• StreetFighter Festival (SFF) – impreza motocyklowa w Bielawie – maj/czerwiec
• Dni Bielawy – czerwiec
• Tolk-Folk – festiwal Tolkiena w Bielawie – lipiec
• Sudeckie Lato – festyn sportowo-rekreacyjny w Bielawie – lipiec
• Regałowisko – koncert muzyki reggae w Bielawie – sierpień
• Darcie gumy Kormoran Grand Prix – zawody dla siłaczy w Bielawie – listopad

[edytuj] Osiedla

• Osiedle Włókniarzy
• Osiedle Konstytucji 3 maja
• Osiedle Centrum
• Osiedle Słoneczne
• Osiedle Podgórskie
• Osiedle Białe
• Nowa Bielawa
• Osiedle XXV-lecia
• Osiedle Europejskie
• Osiedle Południowe
• Kamieniczki
• Józefówek

[edytuj] Edukacja

Obecnie gmina Bielawa jest organem prowadzącym dla: 6 przedszkoli, 5 szkół podstawowych, 5 gimnazjów i Świetlicy Socjoterapeutycznej. Wszystkie gimnazja i szkoły podstawowe mają pracownie komputerowe z dostępem do internetu.

Ciekawe miejsce stanowi ekologiczny plac zabaw przy Przedszkolu Publicznym nr l „Parkowe Skrzaty” przy ul. Parkowej 5, który powstał dzięki realizacji międzynarodowego polsko-niemieckiego projektu ekologiczno-edukacyjnego.

W starannie wyremontowanym budynku z końca XIX wieku przy ul. Wolności 57 mieści się Powiatowe Centrum Kształcenia Praktycznego, z nowocześnie wyposażonymi pracowniami komputerowymi przeznaczonymi do szkoleń zawodowo-technicznych oraz z zakresu maszyn sterowanych CNC. Zajęcia w tych kierunkach organizuje Lokalna Akademia Informatyczna.

Na terenie Bielawy funkcjonują 2 szkoły średnie tj.: Zespół Szkół Ogólnokształcących i Zespół Szkół w Bielawie. Absolwenci tych szkół mogą kontynuować naukę w kilku policealnych szkołach znajdujących się również w Bielawie.

23 marca 2001 r. w Bielawie została otwarta dziesiąta w Europie, a pierwsza w kraju i Europie Wschodniej „Szkoła Słoneczna”. Było to wydarzenie na miarę XXI wieku. Szkoła kształci instalatorów solarnych urządzeń instalacji grzewczych: centralnego ogrzewania oraz ciepłej wody użytkowej, a także systemów fotovoltaicznych – współpracujących z siecią elektryczną i akumulatorami. W roku 2002 rozszerzono działalność „Szkoły Słonecznej” tworząc Centrum Energii Odnawialnej.

Od 1990 r. w mieście działa również Zespół Szkół Społecznych, który oprócz szkoły podstawowej i gimnazjum, prowadzi Szkołę Muzyczną I stopnia.

Inne placówki oświatowe w mieście to: Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy, Zespół Szkół Specjalnych, Poradnia Psychologiczno – Pedagogiczna

[edytuj] Kościoły

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

[edytuj] Katolicyzm

• Kościół Rzymskokatolicki

[edytuj] Protestantyzm

• Kościół Ewangelicko-Augsburski (filiał)
• Kościół Zielonoświątkowy

[edytuj] Bielawianie

• Eleni - piosenkarka
• Robert Skibniewski - koszykarz
• Tomasz Zabłocki - koszykarz
• Bartłomiej Świderski - aktor
• Jarosław Kuźniar - dziennikarz TVN24 (wcześniej również Radio Zet, Polskie Radio Wrocław, Radio Sudety)

[edytuj] Miasta partnerskie

• Lingen
• Hronov
• Chatham-Kent
• Burton

[edytuj] Sąsiednie gminy

Dzierżoniów, Dzierżoniów, Nowa Ruda, Pieszyce, Ząbkowice Śląskie.

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

• parafia Ducha Świętego
• parafia Miłosierdzia Bożego
• parafia Wniebowzięcia NMP

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi

• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

• Oficjalna strona internetowa Bielawy
• Zdjęcia Bielawy
• Strona Spółdzielni Mieszkaniowej w Bielawie

Gwiazdor NBA zainwestuje w piłkę nożną

Sześciokrotny uczestnik Meczu Gwiazd koszykarskiej ligi NBA Kanadyjczyk Steve Nash poinformował w piątek, że zamierza zainwestować w piłkarski zespół Vancouver Whitecaps, który w 2011 roku powinien zadebiutować w zawodowej lidze Major League Soccer.

Nie zmarnują końskiego nawozu

Hongkong przygotował, kosztem 27 mln dolarów (4,75 dol. USA), zakłady kompostowe dla zagospodarowania 20 ton nawozu końskiego, jaki pozostanie każdego dnia olimpijskich zawodów w jeździectwie (w tym także Paraolimpijskich).

TdF: sześć tysięcy kalorii w czasie jednego etapu

Do sześciu tysięcy kalorii spalają kolarze w trakcie jednego górskiego etapu wyścigu Tour de France, który w niedzielę kończy się w Paryżu.

Brazylia planuje zainwestować 2,5 miliarda dolarów w lotniska

Dwa i pół miliarda dolarów przeznacza organizator piłkarskich mistrzostw świata w 2014 roku Brazylia na modernizację i przebudowę osiemnastu lotnisk.

Tysiące Wietnamczyków chcą zobaczyć Brazylię

Tysiące Wietnamczyków stało kilka godzin w ulewnym deszczu, by kupić bilety na towarzyski mecz w Hanoi z olimpijską reprezentacją Brazylii w piłce nożnej, która przygotowuje się do igrzysk w Pekinie. Spotkanie odbędzie się pierwszego sierpnia.

Linki: Strona g��wna