Z Wikipedii

Bobby Fischer
PaÅ„stwo	Stany Zjednoczone  Islandia
Data i miejsce urodzenia	9 marca 1943 Chicago
Data i miejsce śmierci	17 stycznia 2008 Reykjavík
Tytuł szachowy	arcymistrz (1957)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Bobby Fischer, właśc. Robert James Fischer (ur. 9 marca 1943 w Chicago, zm. 17 stycznia 2008 w Reykjavíku) – amerykański szachista, mistrz świata w latach 1972-1975.

Spis treści 1 Cudowne dziecko 2 Boje z radziecką koalicją 3 Mecz stulecia 4 Ostatnie lata życia 5 Sukcesy turniejowe 6 Zwycięstwa w meczach 7 Bibliografia 8 Przypisy 9 Linki zewnętrzne

[edytuj] Cudowne dziecko

Fischer wychowywał się w domu bez ojca, ponieważ jego rodzice rozwiedli się, gdy miał dwa lata. Niektóre źródła twierdzą, iż jego biologicznym ojcem był węgierski fizyk Paul Nemenyi^[1]. Zasady gry w szachy poznał w wieku sześciu lat, czytając instrukcję dołączoną do kompletu szachów. Szachy zafascynowały go, próbował grać ze swoją starszą siostrą, lecz bardzo szybko okazało się, że jest ona zbyt słabym partnerem. Gdy miał trzynaście lat jego matka poprosiła znanego szachowego trenera Johna Collinsa, by wziął go pod opiekę. Collins trenował wcześniej znanych szachistów, takich jak William Lombardy i Robert Byrne. Fischer spędzał dużo czasu w domu Collinsa, który w pewnym sensie zastąpił mu ojca.

Pierwszym większym sukcesem Fischera było zwycięstwo w Mistrzostwach USA Juniorów w 1956. O młodym szachiście stało się głośno w Ameryce z powodu kilku błyskotliwych zwycięskich partii ze znanymi szachistami. Dwa lata później Fischer zdobył tytuł mistrza Stanów Zjednoczonych, co było równoznaczne z zakwalifikowaniem się do turnieju międzystrefowego FIDE. Turnieje międzystrefowe były (po turniejach strefowych) kolejną eliminacją mistrzostw świata. Sam udział w tym cyklu rozgrywek dawał szachiście rozgłos i prestiż. Niewielu dawało szansę piętnastoletniemu wówczas Fischerowi na sukces na tym szczeblu światowych rozgrywek, jednak Fischer zajął w turnieju międzystrefowym dzielone szóste miejsce i zakwalifikował się do turnieju pretendentów. To było już wielkie osiągnięcie, za ten sukces otrzymał tytuł arcymistrza. Był pierwszym młodocianym arcymistrzem w historii szachów. W wieku 19 lat Fischer po zajęciu czwartego miejsca w turnieju pretendentów awansował do ścisłej światowej czołówki. Rok później zdobył pierwszy tytuł mistrza USA niezwykłym wynikiem 11 wygranych partii na 11 rozegranych w turnieju (łącznie - do roku 1967 - w mistrzostwach kraju zwyciężył ośmiokrotnie)^[2]. Pomiędzy 1960 a 1970 czterokrotnie (za każdym razem na I szachownicy) uczestniczył w szachowych olimpiadach, zdobywając 5 medali: dwa srebrne wraz z drużyną (1960, 1966) oraz indywidualnie dwa srebrne (1966, 1970) oraz brązowy (1960)^[3].

[edytuj] Boje z radzieckÄ… koalicjÄ…

W turniejach pretendentów Fischer spotykał się z koalicją arcymistrzów radzieckich, którzy nadawali ton międzynarodowym rozgrywkom szachowym na najwyższych szczeblach. Lata sześćdziesiąte to pasmo sukcesów Fischera w międzynarodowych turniejach i nieudane próby pokonania radzieckich arcymistrzów w turniejach pretendentów. Fischer zarzucał im niesportową postawę. W turniejach pretendentów zazwyczaj występowało kilku szachistów z ZSRR, którzy przede wszystkim koncentrowali się na wyeliminowaniu konkurencji z innych krajów, remisując ze sobą bez walki. Analiza wyników i relacje świadków tamtych wydarzeń potwierdzają "zespołową" taktykę stosowaną w turniejach pretendentów m.in. przez Jefima Gellera, Paula Keresa i Tigrana Petrosjana. Na tym tle powstało wiele nieporozumień i konfliktów pomiędzy Fischerem a FIDE. Fischer postulował daleko idące zmiany w cyklu rozgrywek o szachową koronę. Jego postulaty spotykały się z ograniczonym zrozumieniem. Jako człowiekowi bezkompromisowemu trudno mu było się z tym pogodzić i już wtedy przyjaciele obawiali się, że z tego powodu porzuci szachy. Jednak pod jego naciskami FIDE zastąpiła turnieje pretendentów bezpośrednimi meczami systemem pucharowym.

W 1970 Fischer rozpoczął marsz po tytuł mistrza świata wygrywając w wielkim stylu turniej międzystrefowy. W kolejnych meczach pretendentów rozgromił kolejno arcymistrzów Marka Tajmanowa i Benta Larsena w stosunku 6 - 0. W ostatnim meczu były mistrz świata Tigran Petrosjan przerwał jego serię partii bez porażki, jednak Fischer wygrał i ten mecz w stosunku 6½ - 2½. Po raz pierwszy uzyskał tym samym prawo do gry w meczu o mistrzostwo świata. Jego przeciwnikiem był aktualny mistrz Borys Spasski^[4].

[edytuj] Mecz stulecia

Mecz stulecia odbył się w Reykjavíku, od lipca do września 1972, jednak do ostatniej chwili nie było wiadomo, czy w ogóle się odbędzie. Fischer stawiał coraz to nowe wymagania przed organizatorami, wycofywał się i wracał do negocjacji. Mecz początkowo obfitował w nieporozumienia i dalsze żądania Fischera, a jego fatalny, prosty błąd w pierwszej partii tylko podgrzał atmosferę. Na drugą partię Fischer nie przyszedł - poddał ją walkowerem i radziecka federacja szachowa zażądała od Spasskiego przerwania meczu. Ten nie zareagował, gdyż chciał wygrać mecz, w którym prowadził już dwoma punktami. Jednak Fischer stawił się na trzecią partię i ją wygrał. Ostatecznie zwyciężył w całym meczu w stosunku 12½ - 8½. Tym samym przerwał hegemonię radzieckich arcymistrzów i został szachistą numer jeden na świecie (po raz pierwszy w historii przekroczył granicę 2700 w rankingu Elo i to aż o 80 punktów).

Zwycięstwo Fischera w meczu stulecia było jednym z najgłośniejszych wydarzeń w całej historii szachów. W szczytowych latach zimnej wojny zostało wykorzystane przez amerykańską propagandę do pognębienia ZSRR, w którym porażka Spasskiego została przyjęta jak klęska narodowa. Niemniej, w wielkim stopniu przysłużyło się do ogromnego wzrostu zainteresowania szachami w USA. Amerykańska federacja szachowa odnotowała trzykrotny wzrost liczby członków.

Od chwili zdobycia mistrzostwa Å›wiata Fischer nie rozegraÅ‚ już ani jednej partii w oficjalnych rozgrywkach. Przed kolejnym meczem o mistrzostwo z Anatolijem Karpowem, który miaÅ‚ odbyć siÄ™ w 1975, Fischer przedstawiÅ‚ FIDE szczegółowÄ… listÄ™ warunków, na jakich mógÅ‚by przystÄ…pić do tego meczu. Nie wszystkie jego postulaty mogÅ‚y zostać speÅ‚nione, w zwiÄ…zku z czym Fischer odmówiÅ‚ przystÄ…pienia do meczu. FIDE uznaÅ‚a to za walkower i kolejnym mistrzem Å›wiata w 1975 zostaÅ‚ Karpow^[5]. Od tego czasu Fischer uciekÅ‚ od życia publicznego, przez dÅ‚ugi czas nie byÅ‚o nawet wiadomo, gdzie siÄ™ znajduje. Po dwudziestu latach, w 1992 roku wróciÅ‚ na chwilÄ™ na szachowÄ… arenÄ™, by rozegrać mecz z Borysem Spasskim w Czarnogórze, w JugosÅ‚awii. Mecz nazywany rewanżem za mecz stulecia, sponsorowany ogromnÄ… sumÄ… 5 milionów dolarów przez jugosÅ‚owiaÅ„skiego biznesmena, zakoÅ„czyÅ‚ siÄ™ zwyciÄ™stwem Fischera 10 - 5 (remisy nie byÅ‚y liczone^{[potrzebne ÅºródÅ‚o]})^[6].

[edytuj] Ostatnie lata życia

Rozgrywając mecz w 1992 roku mecz ze Spasskim w Jugosławii, Fischer złamał przepisy USA, które nałożyły na ten kraj sankcje gospodarcze z powodu toczącej się wojny w Bośni. Przepisy przewidywały karę do 10 lat więzienia za to przewinienie i dlatego amerykański arcymistrz nie powrócił do USA. W 2004 na wniosek prokuratora federalnego skierowanego do Japonii za pośrednictwem Departamentu Stanu USA zatrzymany został w Japonii, kolejne 9 miesięcy spędzając w areszcie. W marcu 2005 przyjął islandzkie obywatelstwo jednocześnie zrzekając się amerykańskiego, co spowodowało, że Japonia odmówiła deportacji do USA. Islandia nadała mu obywatelstwo m.in. ponieważ Fisher uważany był w Islandii za człowieka dzięki któremu Islandia znalazła sie na mapie świata w rezultacie meczu ze Spasskim z roku 1972. W następnych latach wielokrotnie krytykował władze USA^[7]. Zmarł 17 stycznia 2008 w wieku niespełna 65 lat w szpitalu w Reykjavíku, z powodu niewydolności nerek.

[edytuj] Sukcesy turniejowe

Rok	Miasto	Turniej	Miejsce
1956	Filadelfia	mistrzostwa USA juniorów	I
1957	San Francisco	US Junior	I
1957	Cleveland	US Open	I
1957	New Jersey	New Jersey Open	I
1957	Nowy Jork	mistrzostwa USA	I
1958	Nowy Jork	mistrzostwa USA	I
1958	Portoroż	turniej międzystrefowy	V-VI
1959	Nowy Jork	mistrzostwa USA	I
1959	Belgrad/Bled/Zagrzeb	turniej pretendentów	V-VI
1960	Mar del Plata	turniej międzynarodowy	I-II
1960	Reykjavik	turniej międzynarodowy	I
1960	Nowy Jork	mistrzostwa USA	I
1961	Bled	turniej międzynarodowy	II
1962	Sztokholm	turniej międzystrefowy	I
1962	Curacao	turniej pretendentów	IV
1962	Nowy Jork	mistrzostwa USA	I
1963	Bay City	Western Open	I
1963	Nowy Jork	New York State Open	I
1963	Nowy Jork	mistrzostwa USA	I
1965	Hawana	memoriał Jose Raula Capablanki	II-IV
1965	Nowy Jork	mistrzostwa USA	I
1966	Santa Monica	Piatigorsky Cup	II
1966	Nowy Jork	mistrzostwa USA	I
1967	Monako	turniej międzynarodowy	I
1967	Skopje	turniej międzynarodowy	I
1968	Natanja	turniej międzynarodowy	I
1968	Vinkovci	turniej międzynarodowy	I
1970	Rovinj/Zagrzeb	turniej międzynarodowy	I
1970	Buenos Aires	turniej międzynarodowy	I
1970	Palma de Mallorca	turniej międzystrefowy	I

Źródło: Bobby Fischer's Tournament and Match Record

[edytuj] Zwycięstwa w meczach

Rok	Miasto	Przeciwnik	Wynik
1957	Nowy Jork	Rodolfo Cardoso	6 - 2
1958	Belgrad	Milan Matulović	2½ - 1½
1971	Vancouver	Mark Tajmanow ćwierćfinał meczów pretendentów	6 - 0
1971	Denver	Bent Larsen półfinał meczów pretendentów	6 - 0
1971	Buenos Aires	Tigran Petrosjan finał meczów pretendentów	6½ - 2½
1972	Reykjavik	Borys Spasski mecz o mistrzostwo świata	12½ - 8½
1992	Sveti Stefan/Belgrad	Borys Spasski rewanż za mecz z 1972 roku	17½ - 12½

Źródło: Bobby Fischer's Tournament and Match Record

[edytuj] Bibliografia

• Bobby Fischer: My 60 Memorable Games, wydawnictwo Simon and Schuster, Nowy Jork, 1969
• Bobby Fischer, Donn Mosenfelder, Stuart Margulies: Bobby Fischer Teaches Chess, wydawnictwo Bantam Books, 1972
• Andy Soltis: Bobby Fischer Rediscovered, wydawnictwo Batsford, 2003;
• Irving Chernev: Twelve Great Chess Players and Their Best Games, wydawnictwo Dover, 1995;
• Reuben Fine: The World's Great Chess Games, wydawnictwo Dover, 1983

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• (en) Bobby Fischer – strona oficjalna
• (en) Bobby Fischer – strona nieoficjalna
• (en) Bobby Fischer – wybrane partie szachowe
• (pl) Bobby Fischer – rezultaty sportowe

Poprzedni Borys Spasski

Mistrz świata w szachach 1972 - 1975

Następny Anatolij Karpow

"Trudna decyzja" Ziobry po śmierci ojca

"Rzeczpospolita": Chcę zdjęcia klauzuli tajności, jaką nałożono na śledztwo w sprawie śmierci mojego ojca - ujawnia Zbigniew Ziobro.

Likwidacja agencji będzie polegała na zmianie nazwy

"Rzeczpospolita": Szumnie zapowiadana likwidacja Agencji Mienia Wojskowego będzie polegała na zmianie nazwy.

Sondaż: PO w górę, PiS w dół

"Rzeczpospolita": Według najnowszego sondażu GfK Polonia dla "Rzeczpospolitej", gdyby wybory odbyły się w lipcu, na PO zagłosowałoby 43 proc. Polaków.

Uniknęli śmierci i są bez jakiejkolwiek pomocy

"Nasz Dziennik": Nie dość, że 65. rocznica rzezi wołyńskiej upłynęła pod znakiem eufemistycznych określeń dokonanego na Kresach ludobójstwa, to potomkowie pomordowanych, którzy sami cudem uniknęli śmierci, do dziś pozostawieni są bez jakiejkolwiek pomocy ze strony instytucji państwowych.

Pytania do ministra ws. bezprawnej inwestycji w Bochni

"Dziennik Polski": - Dlaczego prokuratura nie podjęła działań zmierzających do wstrzymania bezprawnej inwestycji w Bochni? - zapytali ministra sprawiedliwości posłowie ziemi tarnowskiej Edward Czesak i Józef Rojek (obaj z PiS), dziwiąc się, że kontrowersyjna "Tankownia" działa w najlepsze.

Linki: Strona g³ówna