Bobowate
Z Wikipedii
| Bobowate | |
Nasiona bobu |
|
| Systematyka wg Reveala | |
| Domena | jądrowce |
| Królestwo | rośliny |
| Podkrólestwo | naczyniowe |
| Nadgromada | nasienne |
| Gromada | okrytonasienne |
| Klasa | Rosopsida |
| Rząd | bobowce |
| Rodzina | bobowate |
| Nazwa systematyczna | |
| Fabaceae | |
| Lindl., Intr. Nat. Syst. Bot., ed. 21836, 1789. | |
| Synonimy | |
| Papilionaceae Giseke, Prael. Ord. Nat. Pl.,1792, Leguminosae Juss. | |
Bobowate (Fabaceae Lindl.) - rodzina roślin należąca do rzędu bobowców (Fabales Bromhead). Dawniej nosiła nazwę motylkowate (Papilionaceae Giseke). Obejmuje w tropikach rośliny drzewiaste, w klimacie umiarkowanym - rośliny zielne oraz introdukowane drzewa, krzewy oraz rzadko pnącza. Motylkowate rosną na suchych, obfitujących w wapń glebach. Symbioza z bakteriami brodawkowymi umożliwia wykorzystanie azotu atmosferycznego.
Spis treści |
[edytuj] Charakterystyka
- Liście
- Osadzone na pędzie spiralnie, są nieparzystopierzaście pojedynczo złożone (np. robinia akacjowa), parzystopierzaście złożone (np. karagana), dłoniaste (np. łubin) lub trójlistkowe (np. koniczyna); występują też liście pojedyncze. U motylkowatych występują przylistki, które mogą być częścią asymilacyjną przy redukcji blaszki liściowej (np. groszek). Częścią asymilacyjną mogą być również osie pędów (np. żarnowiec i janowiec). Z przekształconych części liścia mogą tworzyć się wąsy czepne (np. groszek, groch lub wyka). Ciernie pochodzenia przylistkowego występują np. u robinii akacjowej, pochodzenia liściowego np. u traganka, pędowego np. u wilżyny.
- Kwiaty
- Są to tzw. kwiaty motylkowe o specyficznej budowie. Są grzbieciste, zebrane w grona. Działek kielicha jest 5, zrośniętych ze sobą. Płatki korony ustawione w układzie zstępującym (tzn. płatek górny nachodzi na boczne, a te z kolei na dwa dolne) nadają "motylkowaty" pokrój kwiatu. Płatki różnią się od siebie - płatek górny jest największy i jest nazywany żagielkiem, dwa boczne płatki ze względu na ich kształt są nazywane wiosełkami lub skrzydełkami a dwa dolne tworzą łódeczkę. Ewolucja kwiatu motylkowatych idzie w kierunku zrastania się płatków. U większości gatunków płatki są wolne z wyjątkiem dwóch tworzących łódeczkę, które są brzeżnie zrośnięte ze sobą na pewnym odcinku. U wyki zrośnięte są łódeczka i skrzydełka w środkowym odcinku tych płatków, natomiast ich nasady są wolne. Koniczyna ma wszystkie płatki zrośnięte ze sobą. Pręcików jest 10, ich nitki się ze sobą zrastają i tworzą rynienkę, do której ścieka nektar. Mogą być w ten sposób zrośnięte wszystkie pręciki, lub tylko 9, a jeden, górny jest wolny (np. u grochu: zdjęcie pręcików w kwiecie grochu, [1]). W rynience z nitek położony jest słupek o charakterystycznym kształcie - posiada długą, wąską zalążnię i zakrzywioną szyjkę słupka. Słupek zrasta się z jednego owocolistka. Drugi kierunek ewolucji prowadzi do silnej redukcji czterech płatków, pozostaje jedynie silnie rozrośnięty żagielek. Gatunków reprezentujących tę tendencję w naszej florze nie ma.
- Owoce
- Strąk, suchy, wielonasienny, pękający dwoma szwami. Odmianą tego owocu jest strąk przewęzisty rozpadający się na jednonasienne fragmenty (np. seradela) lub jednonasienny niepękający owoc - orzeszek (np. koniczyna). Zabiegi hodowlane pozwalają na wyselekcjonowanie strąków o zmięśniałej owocni - fasolka szparagowa. Groch i łubin są samopylne (samoczynnie w pąku następuje samozapylenie), koniczyna natomiast jest samosterylna (własny pyłek nie kiełkuje na znamieniu).
[edytuj] Systematyka
W zależności od przyjętej systematyki rodzinę tą dzieli się na 3 osobne rodziny (Mimosaceae - mimozowate, Caesalpiniaceae - brezylkowate i Fabaceae - bobowate) lub wyróżnia się tylko jedną dużą rodzinę bobowatych Fabaceae sensu lato - (syn. Papilionaceae, Leguminosae), ale za to podzieloną na trzy podrodziny (Faboideae, Mimosoideae i Caesalpinioideae).
- Pozycja w systemie Reveala
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Fabanae R. Dahlgren ex Reveal, rząd bobowce (Fabales Bromhead), rodzina bobowate (Fabaceae Lindl.)[1]. [2]
- Przedstawiciele flory Polski
(Wykaz obejmujący nie tylko rośliny dziko rosnące, ale również efemerofity i taksony tylko uprawiane)
|
|
- Inne rodzaje (wybór)
(Wykaz obejmujący tylko rodzaje opisane na Wikipedii)
- Anadenanthera
- Alhagi - bożodajnia
- Aspalathus - aspalat
- Cytisus
- Delonix - wianowłostka
- Desmodium
- Glycyrrhiza - lukrecja
- Haematoxylum - modrzejec
- Indigofera - indygowiec
- Mucuna - świerzbiec
- Saraca
- Senna
- Sophora - sofora
- Tamarindus - tamaryndowiec
- Tipuana
[edytuj] Zastosowanie
Rodzina o bardzo dużym znaczeniu użytkowym dla człowieka.
- Rośliny pastewne - np. koniczyna, lucerna, seradela.
- Nasiona roślin strączkowych są źródłem cennego białka (fasola, groch, soczewica, soja).
- Nawozy zielone - służą jako nawozy naturalne, wzbogacają glebę w azot.
- Rośliny oleiste - np. soja, orzech ziemny.
- Rośliny ozdobne - np. złotokap, glicynia, karagana, glediczja.
- Dostarczają cennego drewna, gum i garbników np. robinia.
- Rośliny lecznicze - np. lukrecja, nostrzyk.
Przypisy
- ↑ Reveal James L. System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999 Systematyka rodziny Fabaceae wg Reveala
- ↑ Reveal James L. System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999 Systematyka rodziny bobowate wg Reveala
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Leguminosae-Papilionoideae DC. [w:] Watson L. & M.J. Dallwitz. 1992. The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval na http://delta-intkey.com (en)
- Leguminosae-Mimosoideae Kunth [w:] Watson L. & M.J. Dallwitz. 1992. The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval na http://delta-intkey.com (en)
- Leguminosae-Caesalpinioideae Kunth [w:] Watson L. & M.J. Dallwitz. 1992. The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval na http://delta-intkey.com (en)
- Leguminosae Juss. [w:] Watson L. & M.J. Dallwitz. 1992. The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval na http://delta-intkey.com (en)
| Zapora na Jancy - ewakuacja 1,4 mln ludzi |
|
Chiny zakończyły ewakuację ostatniego miasta, które zniknie pod wodami zbiornika za Zaporą Trzech Przełomów na rzece Jangcy - poinformowały chińskie media.
|
| Nowy argument za usunięciem mumii Lenina |
|
W mauzoleum na Placu Czerwonym w Moskwie znajduje się już nie więcej niż 10 proc. ciała Lenina - powiedział deputowany Dumy Państwowej Rosji Władimir Miedinski, co - jego zdaniem - jest jeszcze jednym argumentem za usunięciem mumii z mauzoleum.
|
| Wyświetlacze oszczędniejsze dzięki teleskopom |
|
Dzięki nowemu mechanizmowi, nad którym pracują naukowcy z University of Washington i Microsoft Research, monitory i telewizory będą pobierać mniej mocy, nie tracąc nic z obecnego poziomu kontrastu i jasności.
|
| "Księga gatunków obcych inwazyjnych w Polsce" |
|
Bernikla kanadyjska, wagisz japoński, spichrzel surinamski, wodożytka nowozelandzka, pomrowiec budapeszteński - w sumie 302 gatunków zwierząt, w tym przede wszystkim stawonogów, mięczaków i strunowców zawiera "Księga gatunków obcych inwazyjnych w faunie Polski", opublikowana na stronie internetowej Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie. Prezentowane opracowanie jest pierwszą w Polsce próbą kompleksowego zbadania i scharakteryzowania zjawisk związanych z napływem na nasze tereny obcych...
|
| Unikalny cmentarz ugrofiński |
|
Archeolodzy odkryli w okolicach miasta Suzdal w Rosji unikalne miejsce pochówku członków plemienia Ugrofinów, pochodzące z początków I tysiąclecia n.e. - donosi serwis internetowy icRussia.
|