Bopomofo
Z Wikipedii
główne: • Bopomofo (ㄅㄆㄇㄈ) albo Zhuyin zimu (chińska) • Pinyin (拼音, chińska znakami łacińskimi) • Jaworski-Jabłoński (polska) • Wade-Giles (angielska) • Othmar-Lessing (niemiecka) • Vissière albo EFEO (francuska) • Palladiusz (Палладий, rosyjska cyrylicą) •
pomniejsze: • Gwoyeu Romatzyh (chińska literami łacińskimi) • Harbińska (polska) • Gawlikowski (polska) • Yale (amerykańska) • Haenisch (niemiecka) • Piasek (niemiecka) • włoska • esperancka • czeska • węgierska • chorwacka •
Bopomofo, zwany też Zhuyin zimu (czyli "system nauki poprawnej wymowy"), to bazowany na piśmie chińskim fonetyczny skrypt służący do zapisywania języka chińskiego, stosowany zwłaszcza do zapisu wymowy tzw. dialektów chińskich (języków róznych od standardowego mandaryńskiego) i języków niechińskich Chin. W sporym stopniu wyparty przez oparty na piśmie łacińskim pinyin. Stosowany bywa i uczony w szkołach po dziś dzień na Tajwanie.
Nie jest to system w pełni alfabetyczny. Dzieli on sylabę chińską (podstawową jednostkę morfologiczną języka chińskiego) na spółgłoskę inicjalną I (np. b, zh), półsamogłoskę medialną M (i, u lub ü) oraz tzw. final F, czyli resztę sylaby (np. a, ou, eng).
Sylaba może mieć postać F, M, MF, I, IF, IM, IMF. Niektórych dźwięków finalnych nie zapisuje się wcale - np. dźwięku zapisywanego w pinyin literą "i" po z, c, s, zh, ch, sh lub r (w transkrypcji Jaworskiego-Jabłońskiego - literą "y"), stąd możliwy zapis sylaby jako sam inicjał.
W systemie pełnym istnieją jeszcze znaki specjalne do zapisu tonów oraz znaki do zapisu dźwięków obcych językowi chińskiemu mandaryńskiemu, lecz występujące w językach mniejszości narodowych, np. V, NY (= ń), Em itp.
A oto niektóre z nich (z lewej strony zapis w transkrypcji pinyin):
- A - ㄚ
- O - ㄛ
- E - ㄜ
- Ê - ㄝ (uwaga: na ilustracji błędnie "EH")
- U - ㄨ
- Ai - ㄞ
- Ei - ㄟ
- Ao - ㄠ (uwaga: na ilustracji błędnie "AU")
- Ou - ㄡ
- An - ㄢ
- En - ㄣ
- B - ㄅ
- P - ㄆ
- M - ㄇ
- F - ㄈ
- D - ㄉ
- T - ㄊ
- N - ㄋ
- L - ㄌ
- G - ㄍ
- K - ㄎ
- H - ㄏ
- J - ㄐ
- Q - ㄑ
- X - ㄒ
- R - ㄖ
- Z - ㄗ
- C - ㄘ
- S - ㄙ
Alfabetyczne: Arabskie • Aramejskie • Braille'a • Cirth • Cyrylica • Dewanagari • Etiopskie • Fenickie • Głagolica • Gockie • Greckie • Gruzińskie • Hebrajskie • Łacińskie • Ormiańskie • Rowasz • Runiczne • Tengwar • Tifinagh
Sylabowe: Bopomofo • Czirokeskie • Dewanagari • Gurmukhi • Hangyl • Hiragana • Kanadyjskie • Katakana • Laotańskie • Sojombo • Tajskie • Tamilskie • Tybetańskie
Obrazkowe: Hieroglify • Pismo pierwotne
Chińskie: Pismo chińskie (tradycyjne i uproszczone) • Hancha • Kanji
Zobacz też: Alfabet • Systemy pisma CJK • Alfabet flagowy • Alfabet Morse'a
| Soczewki kontaktowe z elektroniką |
|
Opracowano prototyp nowoczesnych soczewek kontaktowych, w których wnętrzu zatopiony jest układ elektroniczny oraz diody LED. Jest to przysłowiowy "kamień milowy" dla dziedziny nauki, która zajmuje się miniaturyzacją układów scalonych, donosi "LaserFocusWorld".
|
| Groźny detoks |
|
Pewna Brytyjka doznała uszkodzeń mózgu po poddaniu się tzw. diecie "detoks", która wymagała picia dużych ilości płynów.
|
| Pod lodami Arktyki 90 mld baryłek ropy |
|
90 mld baryłek ropy i ilość gazu równa całym znanym jego zasobom w Rosji - na tyle oceniają amerykańscy eksperci rządowi zasoby Arktyki. Ich szacunki opisał w czwartek "Financial Times".
|
| Twoje piersi tego nie lubią! |
|
Kobiety, które noszą źle dobrane biustonosze, niszczą sobie piersi - alarmują naukowcy.
|
| Odkryto "pogromcę plemników" |
|
Mężczyźni, którzy codziennie spożywają produkty sojowe produkują mniej plemników, niż mężczyźni, którzy nie jedzą ich wcale - informuje pismo "Human Reproduction".
|