CERN
Z Wikipedii
CERN (fr. Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire, czyli Europejski Ośrodek Badań Jądrowych) to ośrodek naukowo-badawczy położony w Szwajcarii oraz Francji pomiędzy Jeziorem Genewskim a górskim pasmem Jury. Obecnie do CERN-u należy dwadzieścia państw.
Nobliści powiązani z CERN-em to Georges Charpak, Carlo Rubbia, Sam Ting, Burt Richter i Jack Steinberger.
CERN jest kolebką WWW. W 1989 roku Tim Berners-Lee pracując nad usprawnieniem wymiany informacji pomiędzy badaczami opracowującymi wyniki eksperymentów na LEP-ie stworzył język HTML oraz protokół HTTP.
Spis treści |
[edytuj] Historia CERN-u
Na spotkaniu w Paryżu w lutym 1952 przedstawiciele jedenastu państw europejskich podpisali umowę o utworzeniu Rady Europejskiej Badań Jądrowych, która miała przygotować plan budowy i organizacji laboratorium. Do państw założycielskich należały: Belgia, Dania, Francja, Grecja, Holandia, Jugosławia, RFN, Norwegia, Szwajcaria, Szwecja i Włochy; wkrótce chęć współuczestnictwa w projekcie wyraziła Wielka Brytania.
Chociaż nazwa nowo powstałej instytucji została zmieniona na Organisation Européenne pour la Recherche Nucléaire – Europejską Organizację Badań Jądrowych, skrót CERN pozostał. 29 września 1954 kraje członkowskie ratyfikowały paryską umowę. Pierwszym dyrektorem generalnym CERN-u został szwajcarski fizyk Felix Bloch.
W 1957 pierwszy skonstruowany w CERN-ie akcelerator – synchrocyklotron przyspieszający cząstki do energii 600 MeV pozwolił pierwszy raz zaobserwować rozpad pionu na elektron i neutrino. W 1973 zaobserwowano w CERN-ie prądy neutralne.
W 1976 ruszył akcelerator SPS (Super Proton Synchrotron) pozwalający przyspieszać protony do energii 300 GeV; dwa lata później po udoskonaleniu rozpędzał on już protony do energii 500 GeV. Równocześnie opracowano technikę stochastycznego chłodzenia, która pozwoliła na przyspieszenie intensywnej wiązki antyprotonów. Akcelerator SPS przekształcono w zderzacz proton-antyproton; w 1983 odkryto przewidziane teoretycznie bozony pośredniczące w odziaływaniach słabych W i Z.
W sierpniu 1989 ruszył akcelerator o nazwie Large Electron-Positron Collider (LEP). Dokładniej zbadano na nim bozony W+, W- i Zº; dowiedziono, że istnieją jedynie trzy rodziny cząstek elementarnych.
[edytuj] Wielki Zderzacz Hadronów
Niedługo uruchomiony zostanie akcelerator Large Hadron Collider (LHC), który przyspieszy przeciwbieżne wiązki proton-proton (14 TeV) i proton-jądro ołowiu (1150 TeV). Cząstki będą okrążały odziedziczony po LEP-ie tunel o długości dwudziestu siedmiu kilometrów 11 000 razy na sekundę. Tory cząstek zakrzywią schłodzone do 2 K elektromagnesy, przez które popłynie prąd o natężeniu 12 000 A.
Wielki Zderzacz Hadronów będzie miał wielką świetlność (liczbę cząstek w wiązce), dzięki czemu wzrośnie prawdopodobieństwo obserwacji interesujących zderzeń. Cztery ogromne detektory (największe wysokości sześciopiętrowego budynku) przy LHC: ATLAS (A Toroidal LHC AparatuS), CMS (Compact Muon Solenoid), ALICE (A Large Ion Collider Experiment), LHCb.
Fizycy mają nadzieję, że podczas eksperymentów na LHC zostanie zaobserwowana cząstka Higgsa.
[edytuj] Polska w CERN-ie
Od 1964 do 1991 Polska jako jedyny kraj bloku wschodniego miała w CERN-ie oficjalny status państwa-obserwatora. Pełnoprawnym członkiem tej organizacji państwo polskie stało się 1 lipca 1991 r.
Polscy fizycy są autorami lub współautorami jednej dziesiątej prac dotyczących badań prowadzonych w CERN-ie – uczestniczą między innymi w konstrukcji detektorów ALICE, ATLAS i CMS wchodzących w skład Zderzacza Hadronów – LHC.
[edytuj] Linki zewnętrzne
| ME w klasie Finn: srebrny medal wśród juniorów dla Piotra Kuli |
|
Rafał Szukiel (AZS UWM Olsztyn) zajął dziewiąte miejsce w żeglarskich mistrzostwach Europy w klasie Finn, które odbywały się u wybrzeży włoskiej miejscowości Scarlino koło Grosseto. W gronie juniorów srebrny medal zdobył Piotr Kula (BTŻ Biskupiec).
|
| Pronar pozostaje w LSK, Wisła nadal w 1. lidze |
|
W trzecim meczu barażowym o prawo gry w Lidze Siatkówki Kobiet Wisła Enion Kraków przegrała z Pronarem Zeto Astwa AZS Białystok 1:3. W serii do trzech wygranych 3-0 zwyciężył Pronar, który pozostaje w LSK.
|
| Ekstraklasa kobiet: "brąz" dla Zagłębia |
|
W trzecim meczu o brązowy medal mistrzostw Polski piłkarek ręcznych AZS Politechnika Koszalińska przegrała z Zagłębiem 26:27. Lubinianki wygrały rywalizację do trzech wygranych 3-0 i wywalczyły tym samym miejsce na najniższym stopniu podium.
|
| Kwalifikacje do IO: dwa zwycięstwa Partyki |
|
Natalia Partyka pokonała Słowenkę Martinę Safran 4:1 (11:4, 9:11, 11:5, 13:11 i 11:8) i Czeszkę Ivetę Vacenovską 4:3 (12:10, 11:2, 8:11, 9:11, 9:11, 11:9, 11:9) w kolejnych meczach światowych kwalifikacji olimpijskich w tenisie stołowym, które odbywają się w Budapeszcie.
|
| Ekstraklasa kobiet: Finepharm na 5. miejscu |
|
W rewanżowym meczu o 5. miejsce w lidze piłkarek ręcznych Finepharm Carlos Jelenia Góra zremisował 30:30 z Piotrcovią Piotrków Tryb. i - ponieważ wygrał pierwszy mecz 35:30 - zwyciężył w rywalizacji o tę pozycję.
|