Choroba Addisona
Z Wikipedii
| Pierwotna niewydolność kory nadnerczy | |
| hypofunctio corticis glandularum suprarenalium primaria morbus Addisoni |
|
| ICD-10 |
E27.1, E27.2[1]
|
Choroba Addisona, pierwotna niedoczynność kory nadnerczy (ang. adrenal hypofunction, adrenal insufficiency, Addison's disease) - schorzenie układu dokrewnego, zespół objawów spowodowanych przewlekłym niedoborem hormonów produkowanych przez korę nadnerczy.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Po raz pierwszy schorzenie zostało opisane przez brytyjskiego chirurga Thomasa Addisona w 1855 r. w pracy pt: "On the Constitutional and Local Effects of Disease of the Suprarenal Capsules". Dopiero w 1949 roku Edward Calvin Kendall zsyntetyzował kortyzon, umożliwiając w ten sposób skuteczne leczenie substytucyjne.
[edytuj] Epidemiologia
Częstość występowania wynosi 4-11 przypadków na 100 000 osób. Choroba Addisona może dotyczyć ludzi w każdym wieku, o różnej płci czy rasie, ale zwykle chorują dorośli w 3.-4. dekadzie życia. Choroba znacznie częściej dotyczy kobiet. Badania nie wykazały zależności pomiędzy częstością występowania choroby a rasą[2].
[edytuj] Etiopatogeneza
- Autoimmunologiczne zapalenie (70-90%), choroba ma zwiÄ…zek z antygenami HLA-DR3
- Gruźlica (15-30%)
- Inne choroby zakaźne
- Przerzuty nowotworowe i nowotwory pierwotne
- Zaburzenia metaboliczne
- Zaburzenia wrodzone:
- wrodzony przerost nadnerczy
- zespół Allgrove'a
- hipoplazja nadnerczy
- defekt receptora ACTH
- Uszkodzenie nadnerczy spowodowane lekami
- Stan po obustronnej adrenalektomii
- Skaza krwotoczna – wylewy krwi do nadnerczy (zespół Waterhouse'a-Friderichsena).
[edytuj] Objawy
- narastające osłabienie, skłonność do zasłabnięć (spowodowana hipotonią ortostatyczną albo hipoglikemią)
- osłabienie siły mięśniowej, męczliwość
- utrata apetytu
- spadek masy ciała
- nudności, wymioty
- drażliwość
- biegunka
- obniżenie nastroju
- niedociśnienie tętnicze, też hipotonia ortostatyczna
- przebarwienia skóry znane jako melasma suprarenale, szczególnie dotyczy okolic eksponowanych na słońce, a także łokci, linii zgięciowych dłoni, otoczek sutkowych i blizn
- hipoglikemia (szczególnie u dzieci)
- zaburzenia miesiÄ…czkowania, amenorrhoea
- tężyczka
- cierpnięcie kończyn
- eozynofilia
- poliuria.
- hipokaliemia
[edytuj] Diagnostyka
Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
[edytuj] Leczenie
Leczenie choroby Addisona polega na uzupełnianiu niedoborów hormonów produkowanych przez korę nadnerczy. Leki podaje się w określonych godzinach i dawkach symulując fizjologiczne, zależne od pory dnia, wydzielanie. W szczególnych sytuacjach, takich jak np. stres, operacja czy ciąża, istnieje konieczność odpowiedniego dostosowania dawki do zwiększonego zapotrzebowania.
W leczeniu stosuje siÄ™ substytucjÄ™ kortykosterydowÄ…, mineralokortykoidowÄ… i androgenowÄ….
[edytuj] Glikokortykosteroidy
Stosuje się hydrokortyzon w dawce 20-30 mg na dobę, w 2 lub 3 dawkach symulujących dobowy rytm wydzielania kortyzolu. Zazwyczaj 2/3 dawki, czyli 20 mg, podaje się w godzinach rannych, a pozostałą część (10 mg) około godziny 15 (przy trzech dawkach jest to odpowiednio 15 mg rano - 10 mg o 13.00 - 5 mg o 18.00).
W niektórych przypadkach istnieje konieczność zmniejszenia dawki. Dzieje się tak w przypadku wystąpienia na początku leczenia bezsenności czy zdenerwowania. Nadciśnienie tętnicze i cukrzyca również wymagają korekcji dawek (niekiedy konieczne jest zastąpienie hydrokortyzonu prednizolonem w odpowiednio przeliczonych dawkach). Natomiast u ludzi otyłych i przyjmujących leki przeciwdrgawkowe istnieje konieczność zintensyfikowania leczenia.
W sytuacjach stresowych zapotrzebowanie zwiększa się o dodatkowe 10-30 mg. W przypadku wymiotów czy biegunki sterydy należy podawać domięśniowo w dawce 50 mg bursztynianu hydrokortyzonu co 12 godzin.
Do sytuacji silnie stresowych należą operacja czy ciąża. Stosuje się wtedy duże dawki sterydów w ściśle określonym schemacie dawkowania.
| Doba | Dawka |
|---|---|
| -1 | 40 mg doustnie |
| 0 | 100 mg dożylnie w trakcie operacji potem 100 mg dożylnie co 8 godzin |
| 1 | 100 mg dożylnie co 8 godzin |
| 2 | 50 mg domięśniowo co 6 godzin (dodatkowo 100 dożylnie przy spadku ciśnienia) |
| 3 | 50 mg domięśniowo co 8 godzin (dodatkowo 100 dożylnie przy spadku ciśnienia) |
| 4 | 60 mg doustnie |
| 5 | 60 mg doustnie |
| 6 | 40 mg doustnie |
| 7 | 30 mg doustnie |
| Doba | Dawka |
|---|---|
| 0 | 100 mg domięśniowo przy rozpoczęciu porodu 50 mg domięśniowo co 6-8 godzin (dodatkowo 100 dożylnie przy spadku ciśnienia) |
| 1 | 50 mg domięśniowo co 6-8 godzin |
| 2 | 50 mg domięśniowo co 6-8 godzin |
| 3 | 60 mg doustnie |
| 4 | 60 mg doustnie |
| 5 | 40 mg doustnie |
| 6 | 40 mg doustnie |
| 7 | 30 mg doustnie |
W przypadku podawania hydrokortyzonu w dawkach większych niż 100 mg/dobę nie jest konieczne równoczesne podawanie mineralokortykoidów, gdyż w tak dużych dawkach hydrokortyzon wykazuje również działanie mineralokortykoidowe.
[edytuj] Mineralokortykoidy
Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
[edytuj] Rokowanie
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Bibliografia
- Andrzej Szczeklik (red.) Choroby wewnętrzne. Przyczyny, rozpoznanie i leczenie, tom I. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2005. ISBN 83-7430-031-0.
Przypisy
- ↑ przełom addisonoidalny
- ↑ Addison Disease
Przeczytaj też zastrzeżenia dotyczące pojęć medycznych w Wikipedii!
| Astronauci bez nadzoru dzięki... pająkom |
|
Pająki potrafią się szybko dostosować do stanu nieważkości - informują eksperci NASA. Dowiódł tego eksperyment na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.
|
| Nowe odkrycia w twierdzy Heroda |
|
W twierdzy króla Heroda, słynnym Herodionie na Pustyni Judzkiej niedaleko Betlejem, archeolodzy odkryli rzymski amfiteatr z freskami na ścianach - poinformował izraelski archeolog Ehud Netzer, prowadzący tam od 35 lat badania.
|
| Polacy nie odróżniają plazmy od LCD |
|
Wybierając telewizor, Polacy kierują się raczej marką niż technologią - mówił dr inż. Piotr Garbat z Politechniki Warszawskiej podczas konferencji prasowej poświęconej telewizyjnym preferencjom mieszkańców naszego kraju.
|
| Europeana - europejska biblioteka w internecie |
|
Rękopisy, książki, fotografie, mapy i arcydzieła europejskiego malarstwa znajdą się w internetowej bibliotece Europeana, której uroczysta inauguracja nastąpiła w czwartek w Brukseli.
|
| Greenpeace wysypał tony głów tuńczyka w Paryżu |
|
Pięć ton głów tuńczyka wysypali przed gmachem ministerstwa rolnictwa w Paryżu działacze organizacji Greenpeace, domagając się zaprzestania połowu tych ryb.
|