Z Wikipedii

Clement Richard Attlee Ur. 3 stycznia 1883 w Londynie Zm. 8 października 1967 w Londynie
Premier Wielkiej Brytanii
Okres urzędowania	od 27 lipca 1945 do 26 października 1951
Przynależność polityczna	Partia Pracy
Poprzednik	Winston Churchill
Następca	Winston Churchill

Clement Richard Attlee, 1. hrabia Attlee KG, CH (ur. 3 stycznia 1883 w Londynie, zm. 8 października 1967 tamże) - polityk brytyjski, który był premierem Wielkiej Brytanii w latach 1945-1951.

Od 1922 r. był deputowanym Partii Pracy, a od 1935 aż do 1955 r., kiedy przeszedł na polityczną emeryturę, jej przywódcą. W latach 1940-1945 był członkiem gabinetu wojennego Winstona Churchilla.

Reprezentował Wielką Brytanię na Konferencji Wielkiej Trójki w Poczdamie w 1945 r.

Za jego rządów rozpoczęła się nacjonalizacja niektórych gałęzi przemysłu oraz Banku Anglii i wprowadzono powszechną opiekę medyczną. Uważa się go za jednego z współtwórców NATO.

Churchill w ten sposób wyraził się o Clemencie Attlee: a modest little man with a lot to be modest about (skromny człowieczek, z wieloma rzeczami, co do których musi zachować skromność).

Spis treści 1 Wczesne lata życia i początki kariery politycznej 2 Lider Opozycji i wicepremier 3 Na czele rządu Jego Królewskiej Mości 4 Ostatnie lata 5 Gabinety Clementa Attlee'ego 5.1 Pierwszy gabinet, lipiec 1945 - luty 1950 5.2 Drugi gabinet, luty 1950 - październik 1951 6 Linki zewnętrzne 7 Bibliografia

[edytuj] Wczesne lata życia i początki kariery politycznej

Urodził się jako siódmy z ośmiorga dzieci Henryego Attlee, prawnika, i Ellen Watson. Wykształcenie odebrał w Northaw School w Haileybury oraz w University College na Uniwersytecie Oksfordzkim, gdzie w 1904 r. ukończył historię nowożytną. Następnie studiował prawo i w 1906 r. rozpoczął praktykę w korporacji. W latach 1907-1910 pracował jako manager w Haileybury House. W 1908 r. wstąpił do Niezależnej Partii Pracy. W 1913 r. został wykładowcą w London School of Economics.

Podczas I wojny światowej służył w pułku South Lancashire. Walczył na półwyspie Gallipoli oraz w Mezopotamii. Został ranny podczas bitwy pod El Hanna. Po rekonwalescencji w Anglii został w 1918 r. wysłany do Francji, gdzie spędził ostatnie miesiące wojny. Wojnę zakończył w stopniu majora. Po wojnie powrócił do pracy w London School of Economics, gdzie wykładał do 1923 r.

10 stycznia 1922 r. w Christ Church w Hampstead poślubił Violet Millar (20 listopada 1895 - 7 czerwca 1964), córkę Henryego Edwarda Millara. Clement i Violet mieli razem syna i trzy córki:

• Janet Helen Attlee (ur. 1923)
• Felicity Ann Attlee (1925 - 2007)
• Martin Richard Attlee (10 sierpnia 1927 - 27 lipca 1991), 2. hrabia Attlee
• Alison Elizabeth Attlee (ur. 1930)

W 1919 r. Attlee został burmistrzem okręgu miejskiego Stepney. W 1922 r. został wybrany do Izby Gmin jako reprezentant okręgu Limehouse. Od razu został parlamentarnym prywatnym sekretarzem lidera Partii Pray, Ramsaya MacDonalda. Kiedy Partia Pracy objęła na krótko rządy w 1924 r. Attlee został podsekretarzem stanu w ministerstwie wojny. W 1926 r. poparł strajk generalny. W 1927 r. został członkiem międzypartyjnej komisji Simona, który badała możliwość nadania autonomii Indiom.

Do rządu Attlee powrócił w 1930 r., kiedy to został Kanclerzem Księstwa Lancaster w drugim gabinecie MacDonalda. W 1931 r. został poczmistrzem generalnym. Kiedy MacDonald zawarł koalicję z Partią Konserwatywną i Partią Liberalną], Attlee znalazł się wśród tych deputowanych, którzy sprzeciwili się tej koalicji, opuścili rząd i przeszli do opozycji.

[edytuj] Lider Opozycji i wicepremier

Ponieważ w wyborach 1931 r. większość partyjnych liderów poniosła porażki w swoich okręgach, na czele opozycyjnej Partii Pracy stanęli nowi ludzie. Liderem został George Lansbury, a Attlee objał stanowisko wiceprzewodniczącego. Podobnie jak większość ówczesnych laburzystów Attlee sprzeciwiał się dozbrojeniu armii, jednak po dojściu Hitlera do władzy w 1933 r. stał się krytykiem rządowej polityki appeasementu.

W 1935 r. ze stanowiska lidera partii zrezygnował pacyfista Lansbury. Parlamentarna Partia Pracy wybrała Attlee'ego jako tymczasowego lidera. Właściwe wybory odbyły się po wyborach parlamentarnych 1935 r. Attlee pokonał w nich Herberta Morrisona i Arthura Greenwooda i został nowym liderem Partii Pracy oraz liderem Opozycji. W 1937 r. odwiedził w Hiszpanii brytyjski batalion walczący w Brygadach Międzynarodowych.

Attlee pozostał w opozycji po wybuchu II wojny światowej w 1939 r. Kiedy jednak premierem został w 1940 r. został Winston Churchill, Attlee i Partia Pracy weszli w skład rządu wojennego. Attlee otrzymał stanowisko Lorda Tajnej Pieczęci. W gabinecie wojennym piastował również funkcje wicepremiera (w latach 1942-1945), ministra ds. dominiów (w latach 1942-1943) i Lorda Przewodniczącego Rady (w latach 1943-1945).

Po zakończeniu wojny Partia Pracy wystąpiła z rządu wojennego. W kampanii wyborczej konsewatyści skupili się na ukazywaniu zagrożenia dla pokoju ze strony ZSRR, co sprawiło, że wyborcy uznali, że konserwatyści nie interesują się problemami wewnętrznymi kraju. Partia Pracy poszła do wyborów pod hasłami odbudowy gospodarki poprzez nacjonalizację przemysłu o największym znaczeniu dla państwa oraz rozbudowę systemu ubezpieczeń społecznych. Wybory w lipcu 1945 r. zakończyły się lawinowym zwycięstwem laburzystów. 27 lipca Attlee zastąpił Churchilla na stanowisku premiera.

[edytuj] Na czele rządu Jego Królewskiej Mości

Od razu po wygraniu wyborów Partia Pracy zaczęła wcielać swoje hasła w życie. W 1946 r. uchwalono National Health Service Act, który wszedł w życie w 1948 r. i który tworzył publiczną służbę zdrowia. Rozpoczęła się również nacjonalizacja takich gałęzi przemysłu jak przemysł węglowy, stalowy, transport, gazownictwo oraz telekomunikacja. Znacjonalizowano również Bank Anglii. Utworzono także system parków narodowych.

Rząd laburzystowski musiał także stawić czoła narastającym trudnościom ekonomicznym. Nacjonalizacja i rozbudowa systemu ubezpieczeń społecznych były znacznym obciązeniem dla budżetu państwa, nadszarpniętego wydatkami wojennymi, zniszczeniem przemysłu oraz spadkiem wartości eksportu (który w 1946 r. spadł do 1/3 wartości w 1938 r.). Z tego względu ważnym czynnikiem dla odbudowy kraju stanowiła pomoc amerykańska w ramach planu Marshalla.

W polityce zagranicznej gabinet skoncetrował się na czterech sprawach - powojennym urządzeniu Europy, zimnej wojnie, tworzeniem ONZ oraz dekolonizacją. Attlee tuż po objęciu urzędu premiera zastąpił Churchilla na konferencji Wielkiej Trójki w Poczdamie. W 1946 r. rząd brytyjski zawarł traktat handlowy ze Związkiem Radzieckim. Podporządkowanie przez ZSRR Europy Wschodniej sprawiło, że Attlee i jego minister spraw zagranicznych Ernest Bevin rozpoczęli działania na rzecz sojuszu państw zachodnich, który powstał ostatecznie w 1949 r. (NATO).

Za czasów Attlee'ego rozpoczął się proces rozpadu Imperium Brytyjskiego. W 1947 r. niepodległość odzyskała "perła Korony Brytyjskiej" - Indie, które zostały podzielone na część hinduską i muzułmańską (Pakistan). Przyznano również niepodległość Cejlonowi i Birmie. Wiele z nowoutworzonych państw utrzymało silne więzi z dawną metropolią, zostając członkami Wspólnoty Narodów. Wielka Brytania wycofała się również z mandatu palestyńskiego, gdzie rychło wybuchł konflikt izraelsko-arabski. Uniezależnienie się Egiptu zapoczątkowało wieloletni spór na temat statusu kanału sueskiego.

Wybory parlamentarne 1950 r. (Attlee startował w nich z okręgu Walthamstow West) ponownie wygrała Partia Pracy, jednak jej przewaga nad Partią Konserwatywną zmniejszyła się. Przyczyną tego były niepowodzenia gospodarcze oraz w polityce socjalnej, a także odejście z rządu części liderów. W 1950 r. Wielka Brytania zaangażowała się w wojnę koreańską. W 1951 r. Kanclerz Skarbu Hugh Gaitskell zaproponował budżet oszczędności na pokrycie wydatków wojennnych.

Budżet ten wywołał spór w łonie Partii Pracy. W proteście przeciwko jego przyjęciu zrezygnowało dwóch ministrów (Aneurin Bevan i Harold Wilson). Kryzys zmusił premiera do zarządzenia przedterminowych wyborów, które odbyły się w październiku 1951 r. Mimo iż większość głosów w skali kraju oddana została na laburzystów, dzięki ordynacji większościowej większość w Izbie Gmin uzyskali konserwatyści. Winston Churchill powrócił na stanowisko premiera.

[edytuj] Ostatnie lata

Attlee pozostał liderem Opozycji do grudnia 1955 r., kiedy to zrezygnował z miejsca w Izbie Gmin. 16 grudnia otrzymał parowskie tytuły hrabiego Attlee i wicehrabiego Prestwood i zasiadłw Izbie Lordów. Zmarł w 1967 r. na zapalenie płuc.

Po jego śmierci tytuł hrabiowski odziedziczył jego syn, Martin. Prochy byłego premiera pochowano w nawie opactwa westministerskiego.

[edytuj] Gabinety Clementa Attlee'ego

[edytuj] Pierwszy gabinet, lipiec 1945 - luty 1950

• premier, minister obrony: Clement Richard Attlee
• Lord Kanclerz: William Jowitt, 1. wicehrabia Jowitt
• Lord PrzewodniczÄ…cy Rady: Herbert Morrison
• Lord Tajnej PieczÄ™ci: Arthur Greenwood
• Kanclerz Skarbu: Hugh Dalton
• minister spraw zagranicznych: Ernest Bevin
• minister spraw wewnÄ™trznych: James Chuter Ede
• minister ds. kolonii: George Hall
• minister ds. dominiów: Chistopher Addison, 1. wicehrabia Addison
• minister ds. Indii i Birmy: Frederick Pethick-Lawrence, 1. baron Pethick-Lawrence
• pierwszy lord Admiralicji: Albert Alexander
• minister wojny: Jack Lawson
• minister lotnictwa: William Benn, 1. wicehrabia Stansgate
• minister edukacji: Ellen Wilkinson
• minister ds. Szkocji: Joseph Westwood
• minister rolnictwa i rybołówstwa: Tom Williams
• minister pracy i sÅ‚użby narodowej: George Isaacs
• minister zdrowia: Aneurin Bevan
• przewodniczÄ…cy ZarzÄ…du Handlu: Stafford Cripps
• minister paliwa i mocy: Manny Shinwell

Zmiany

• lipiec 1946 r. - Arthur Greenwood obejmuje stanowisko Paymaster-General, pozostajÄ…c jednoczeÅ›nie na swoim dotychczasowym stanowisku
• październik 1946 r. - Jack Lawson i lord Stansgate przestajÄ… być czÅ‚onkami gabinetu, Albert Alexander obejmuje stanowisko ministra bez teki, jego nastÄ™pcy na stanowisku pierwszego lorda Admiralicji nie wchodzÄ… w skÅ‚ad gabinetu, Arthur Creech Jones zastÄ™puje George'a Halla na stanowisku ministra ds. kolonii
• grudzieÅ„ 1946 r. - Albert Alexander zastÄ™puje Attlee'ego na stanowisku ministra obrony
• luty 1947 r. - George Tomlinson zastÄ™puje Ellen Wilikinson na stanowisku ministra edukacji
• marzec 1947 r. - Arthur Greenwood przestaje być Paymaster-General, pozostaje Lordem Tajnej PieczÄ™ci, jego nastÄ™pcy na stanowisku Paymastet-General nie wchodzÄ… w skÅ‚ad gabinetu
• kwiecieÅ„ 1947 r. - Greenwood zostaje ministrem bez teki, lord Inman zastÄ™puje Greenwooda na stanowisku Lorda Tajnej PieczÄ™ci, lord Listowel zastÄ™puje lorda Pethick-Lawrence'a na stanowisku ministra ds. Indii i Birmy
• lipiec 1947 r. - ministerstwo ds. dominiów zostaje przeksztaÅ‚cone w ministerstwo ds. Wspólnoty Narodów, lord Addison pozostaje na jego czele
• sierpieÅ„ 1947 r. - ministerstwo ds. Indii i Birmy zostaje przeksztaÅ‚cone w ministerstwo ds. Birmy, lord Listowel pozostaje na jego czele
• wrzesieÅ„ 1947 r. - Stafford Cripps obejmuje stanowisko ministra ds. ekonomicznych, Harold Wilson zastÄ™puje Crippsa na stanowisku przewodniczÄ…cego ZarzÄ…du Handlu, Arthur Greenwood odchodzi z gabinetu
• październik 1947 r. - lord Addison zastÄ™puje lorda Inmana na stanowisku Lorda Tajnej PieczÄ™ci, Philip Noel-Baker zastÄ™puje Addisona na stanowisku ministra ds. Wspólnoty Narodów, Arthur Woodburn zastÄ™puje Josepha Westwooda na stanowisku ministra ds. Szkocji, Manny Shinwell opuszcza gabinet
• listopad 1947 r. - Stafford Cripps zastÄ™puje Hugh Daltona na stanowisku Kanclerza Skarbu
• styczeÅ„ 1948 r. - urzÄ…d ministra ds. Birmy zostaje zlikwidowany
• maj 1948 r. - Hugh Dalton powraca do gabinetu jako Kanclerz KsiÄ™stwa Lancaster, lord Pakenham zostaje czÅ‚onkiem gabinetu jako minister lotnictwa cywilnego
• lipiec 1948 r. - lord Addison zostaje Paymaster-General
• kwiecieÅ„ 1949 r. - lord Addison przestaje być Paymaster-General, pozostajÄ…c na swoich pozostaÅ‚ych stanowiskach

[edytuj] Drugi gabinet, luty 1950 - październik 1951

• premier: Clement Richard Attlee
• Lord Kanclerz: William Jowitt, 1. wicehrabia Jowitt
• Lord PrzewodniczÄ…cy Rady: Herbert Morrison
• Lord Tajnej PieczÄ™ci: Christopher Addison, 1. wicehrabia Addison
• Kanclerz Skarbu: Stafford Cripps
• minister spraw zagranicznych: Ernest Bevin
• minister spraw wewnÄ™trznych: James Chuter Ede
• minister ds. kolonii: Jim Griffiths
• minister ds. Wspólnoty Narodów: Patrick Gordon Walker
• przewodniczÄ…cy ZarzÄ…du Handlu: Harold Wilson
• Kanclerz KsiÄ™stwa Lancaster: Albert Alexander, 1. wicehrabia Alexander of Hillsborough
• minister edukacji: George Tomlinson
• minister ds. Szkocji: Hector McNeil
• minister rolnictwa i rybołówstwa: Tom Williams
• minister pracy i sÅ‚użby narodowej: George Isaacs
• minister zdrowia: Aneurin Bevan
• minister obrony: Manny Shinwell
• minister budownictwa i samorzÄ…du lokalnego: Hugh Dalton

Zmiany

• październik 1950 r. - Hugh Gaitskell zastÄ™puje Stafforda Crippsa na stanowisku Kanclerza Skarbu
• styczeÅ„ 1951 r. - Aneurin Bevan zastÄ™puje George'a Isaacsa na stanowisku ministra pracy i sÅ‚użby narodowej, nastÄ™pcy Bevina na stanowisku ministra zdrowia nie wchodzÄ… w skÅ‚ad gabinetu
• marzec 1951 r. - Herbert Morrison zastÄ™puje Ernesta Bevina na stanowisku ministra spraw zagranicznych, lord Addison zastÄ™puje Morrisona na stanowisku Lorda PrzewodniczÄ…cego Rady, Bevin zastÄ™puje Addisona na stanowisku Lorda Tajnej PieczÄ™ci,
• kwiecieÅ„ 1951 r. - Richard Stokes zastÄ™puje Bevina na stanowisku Lorda Tajnej PieczÄ™ci, Alfred Robens zastÄ™puje Aneurina Bevana na stanowisku ministra pracy i sÅ‚użby narodowej, Hartley Shawcross zastÄ™puje Harolda Wilsona na stanowisku przewodniczÄ…cego ZarzÄ…du Handlu

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Clement Attlee na stronach 10 Downing Street

[edytuj] Bibliografia

• Biblioteka Gazety Wyborczej – Historia Powszechna, tom 19 (od II wojny Å›wiatowej do wojny o niepodlegÅ‚ość Wietnamu), str. 407-409 i 429-430, ISBN 978-84-9819-826-3
• Francis Beckett, Clem Attlee, 1997
• Trevor Burridge, Clement Attlee: A Political Biography, 1985
• Kenneth Harris, Attlee, 1982
• Roy Jenkins, Mr Attlee, 1948

Poprzednik nowa krecja

Hrabia Attlee 1955-1967

Następca Martin Attlee, 2. hrabia Attlee

Poprzednik George Lansbury

Lider Opozycji 1935-1940

Następca Hastings Lees-Smith

Poprzednik nowy urzÄ…d

Wicepremier Wielkiej Brytanii 1942-1945

Następca Herbert Morrison

Poprzednik Robert Gascoyne-Cecil, wicehrabia Cranborne

Minister ds. dominiów Wielkiej Brytanii 1942-1943

Następca Robert Gascoyne-Cecil, wicehrabia Cranborne

Poprzednik Arthur Greenwood

Lider Opozycji 1945

Następca Winston Churchill

Poprzednik Winston Churchill

Premier Wielkiej Brytanii 1945-1951

Następca Winston Churchill

Poprzednik Winston Churchill

Minister obrony Wielkiej Brytanii 1945-1946

Następca Albert Alexander

Poprzednik Winston Churchill

Lider Opozycji 1951-1955

Następca Hugh Gaitskell

Poprzednik Oswald Mosley

Kanclerz Księstwa Lancaster 1930-1931

Następca Arthur Ponsonby, 1. baron Ponsonby of Shulbrede

Poprzednik Hastings Lees-Smith

Poczmistrz generalny Wielkiej Brytanii 1931

Następca William Ormsby-Gore

Poprzednik Kingsley Wood

Lord Tajnej Pieczęci 1940-1942

Następca Stafford Cripps

Poprzednik John Anderson

Lord PrzewodniczÄ…cy Rady 1943-1945

Następca Frederick Marquis, 1. baron Woolton

Poprzednik George Lansbury

Lider Brytyjskiej Partii Pracy 1935-1955

Następca Hugh Gaitskell

Poprzednik John Robert Clynes

WiceprzewodniczÄ…cy Brytyjskiej Partii Pracy 1932-1935

Następca Arthur Greenwood

Lista leków refundowanych jednak pojutrze

Pojutrze minister zdrowia przedstawi zmiany na liście leków refundowanych. Wcześniej minister Ewa Kopacz zapowiadała, że konferencja w tej sprawie odbędzie się dzisiaj.

Kończy się jeden z procesów ws. seksafery w Samoobronie

Przed sądem okręgowym w Piotrkowie Trybunalskim kończy się proces Jacka P., oskarżonego w sprawie tak zwanej seksafery w Samoobronie.

Żołnierze wciąż w areszcie, dokumenty nie doszły

Nie ma jeszcze decyzji w sprawie zażalenia na piątkową decyzję sądu w sprawie aresztów dla żołnierzy podejrzanych o ostrzelanie afgańskiej wioski - poinformował Karol Frankowski z Naczelnej Prokuratury Wojskowej.

"Wielka, choć niedoceniona osoba"

Zasłużona i wielka osoba, choć niedoceniona przez czasy i wiek, w którym żyła - powiedział były prezydent Lech Wałęsa o zmarłej Irenie Sendler.

Niepublikowane zapiski Osieckiej na Targach Książek w Warszawie

Niepublikowane dotąd zapiski Agnieszki Osieckiej, nowe książki Marka Nowakowskiego, Józefa Hena, Ludwika Jerzego Kerna to niektóre propozycje wydawców na zbliżające się 53. Międzynarodowe Targi Książki w Warszawie.

Linki: Strona g³ówna