Z Wikipedii

Węglowodany (cukrowce, sacharydy) - organiczne związki chemiczne składające się z atomów węgla, wodoru i tlenu. Są to związki zawierające jednocześnie liczne grupy hydroksylowe, karbonylowe oraz czasami mostki półacetalowe. Ogólnym wzorem sumarycznym węglowodanów jest C_nH_2nO_n lub C_n(H₂O)_n (znane są jednak węglowodany niespełniające tego wzoru, np. deoksyryboza).

Ze względu na liczbę jednostek cukrowych w cząsteczce, węglowodany dzielą się na:

• cukry proste, inaczej monosacharydy (jednocukry)
• dwucukry, inaczej disacharydy
• trójcukry, inaczej trisacharydy
• penta-, heksa-, hepta- itd. sacharydy: oligosacharydy
• wielocukry czyli polisacharydy.

Spis treści 1 Monosacharydy 2 Cukry złożone 2.1 Disacharydy 2.2 Polisacharydy 3 Funkcje węglowodanów 4 Przyswajalność węglowodanów 5 Pochodne węglowodanów 6 Przykładowe wzory chemiczne

[edytuj] Monosacharydy

Cukry proste ze względu na ilość atomów węgla w pojedynczej cząsteczce dzielimy na:

• triozy o 3 atomach węgla, np. aldehyd glicerynowy
• tetrozy o 4 atomach węgla
• pentozy o 5 atomach węgla, np. ryboza, rybuloza
• heksozy o 6 atomach węgla, np. glukoza, galaktoza i fruktoza.

Większość biologicznie ważnych monosacharydów ma 5 lub 6 atomów węgla, choć w fizjologii komórek (fotosynteza, cykl Krebsa) znaczenie mają też monosacharydy 3- i 4-węglowe, a spotyka się też monosacharydy i ich pochodne o większej niż 6 liczbie atomów węgla.

Monosacharydy można także podzielić na:

• aldozy, w których występuje grupa aldehydowa (-CHO), np. deoksyryboza, ryboza, glukoza, galaktoza
• ketozy, w których występuje grupa ketonowa (=C=O), np. rybuloza, fruktoza.

Wszystkie monosacharydy posiadają właściwości redukcyjne, czyli dają pozytywny wynik prób zarówno Tollensa, jak i Trommera. Mówi się, że cukry są redukujące, gdyż:

• grupa aldehydowa w tych cukrach w reakcji z odczynnikiem redukuje go, natomiast sama ulega utlenieniu do grupy karboksylowej
• grupa ketonowa w tych cukrach ulega reakcji enolizacji tworząc epimery (dwie aldozy i jedną ketozę); aldozy w dalszej reakcji wykazują właściwości redukujące (są odczynnikiem redukującym w dalszej reakcji cukrów).

Prawie wszystkie monosacharydy są optycznie czynne. Zwykle tylko jeden z dwóch stereoizomerów jest biologicznie aktywny.

[edytuj] Cukry złożone

Cukry złożone powstają w wyniku połączenia dwóch lub więcej cząsteczek cukrów prostych, które są połączone z sobą grupami półacetalowymi, zwanymi w tym przypadku wiązaniami glikozydowymi, powstającymi na skutek kondensacji aldolowej. Hydroliza cukrów złożonych prowadzi do rozerwania wiązań glikozydowych. Przebiega ona jednak tym trudniej, im dłuższy jest łańcuch cukrowy i im bardziej jest on rozgałęziony.

Cząsteczki cukrów mogą się łączyć wiązaniami glikozydowymi na dwa sposoby:

• typ α – cząsteczki są zwrócone tą samą stroną do góry, np. w cząsteczkach maltozy i skrobi; ten typ wiązania warunkuje charakterystyczne wygięcie łańcucha polisacharydów
• typ β – cząsteczki są zwrócone raz jedną, raz drugą stroną do góry.

Polisacharydy w których dominują wiązania β (np. celuloza i celobioza) tworzą liniowe łańcuchy, które blisko do siebie przylegają i są powiązane licznymi wiązaniami wodorowymi, co powoduje, że stają się one nierozpuszczalne w wodzie i odporne mechanicznie. Natomiast skrobia, w której dominują wiązania α jest o wiele łatwiej rozpuszczalna i jej całkowita hydroliza jest możliwa dzięki kwasom i enzymom.

[edytuj] Disacharydy

Do dwucukrów zalicza się: sacharozę, laktozę, maltozę, celobiozę, rutynozę. Większość disacharydów (z wyjątkiem sacharozy) wykazuje właściwości redukcyjne.

[edytuj] Polisacharydy

Do polisacharydów zalicza się: skrobię, glikogen, celulozę, pektynę, chitynę, a także wiele pochodnych cukrów.

Łańcuchy polisacharydów dzieli się na:

• amylozy – łańcuch nie rozgałęziony, łatwo rozpuszczalny w wodzie
• amylopektyny – łańcuch silnie rozgałęziony (występują także wiązania 1,6 glikozydowe), nierozpuszczalny w wodzie.

Polisacharydy nie wykazują właściwości redukcyjnych. Wiąże się to z bardzo małą ilością wolnych grup funkcyjnych w długich łańcuchach cukrowych.

[edytuj] Funkcje węglowodanów

Węglowodany spełniają w organizmach następujące funkcje:

• zapasowe – podczas wieloetapowego spalania 1 g glukozy w komórkach wyzwala się 17,2 kJ energii. U roślin magazynem energii jest głównie skrobia i inulina, a u zwierząt oraz ludzi glikogen
• transportowa – u roślin transportową formą cukru jest sacharoza, a u zwierząt oraz ludzi glukoza
• budulcowa (celuloza, hemiceluloza)
• wchodzą w skład DNA i RNA, stanowią modyfikację niektórych białek.
• hamują krzepnięcie krwi - heparyna
• są materiałem energetycznym (fruktoza) i odżywczym (maltoza, laktoza, rafinoza).

[edytuj] Przyswajalność węglowodanów

Z żywieniowego punktu widzenia węglowodany można podzielić na przyswajalne przez człowieka (np. skrobia, fruktoza) oraz nieprzyswajalne tj. błonnik zwany włóknem pokarmowym. W skład błonnika wchodzą celuloza, pektyny oraz inne nietrawione przez człowieka związki mające korzystny wpływ na pracę układu pokarmowego. Termin cukry lub węglowodany jest potocznie utożsamiany z węglowodanami przyswajalnymi.

[edytuj] Pochodne węglowodanów

Pochodnymi węglowodanów nazywamy cukry, których grupy hydroksylowe monomerów zostały zastąpione przez inne grupy funkcyjne, np. chityna, pektyny i heparyna.

[edytuj] Przykładowe wzory chemiczne

glukoza

ryboza

Koniec tygodnia pod znakiem spadków na giełdach

Indeksy na giełdach w zachodniej Europie w piątek spadały na fali obaw, iż banki będą musiały dokonać większych odpisów, a ceny ropy blisko swoich rekordowych poziomów wpływają negatywnie na ceny akcji przewoźników lotniczych - podają analitycy.

Państwa wschodnioeuropejskie obawiają się obligatoryjnej redukcji CO2

Unijni ministrowie ds. środowiska obradowali w piątek pod Paryżem na temat planowanych redukcji emisji dwutlenku węgla. Państwa wschodnioeuropejskie obawiają się przewidywanych mechanizmów ograniczenia emisji - informuje Reuters.

Europejska Unia Nadawców do prezydenta ws. abonamentu

Nowelizacja polskiej ustawy abonamentowej stawia pod znakiem zapytania przyszłość mediów publicznych i możliwość wypełniania przez nie misji - napisał w liście do prezydenta Lecha Kaczyńskiego szef Europejskiej Unii Nadawców (EBU) Fritz Pleitgen.

ING TFI zmniejszyło udział w kapitale Hygieniki

Fundusze zarządzane przez ING TFI zmniejszyły swój udział w kapitale zakładowym Hygieniki do 4,20 proc. - poinformowała Hygienika w komunikacie. Przed zmniejszeniem zaangażowania ING TFI miało 5,05 proc. akcji Hygieniki.

Porozumienie w sprawie udziału w prywatyzacji Stoczni Stoczni Szczecińskiej Nowa

Norweska stocznia Ulstein i Mostostal Chojnice doszły do porozumienia w sprawie udziału w prywatyzacji Stoczni Stoczni Szczecińskiej Nowa.

Linki: Strona g��wna