Sztuka prekolumbijska
Z Wikipedii
| Historia architektury: |
| Architektura prekolumbijskiej Ameryki |
| sztuka Mezoameryki: • sztuka Olmeków • sztuka Tolteków • sztuka Azteków • sztuka Zapoteków i Mixteków • sztuka Totonaków • sztuka Majów kultury andyjskie: • sztuka Inków |
Przed dotarciem Krzysztofa Kolumba do Ameryki i podbojem tego kontynentu dokonanym przez hiszpańskich konkwistadorów była to ziemia zamieszkana przez autochtoniczne ludy, które wytworzyły własne cywilizacje. Najstarsze ślady pobytu człowieka na terenach Ameryki odnaleziono w Tepexpan i Tlapacoya w Meksyku oraz w jaskini Pikimachay koło Ayacucho. Są to ślady datowane na 20 tysięcy lat p.n.e. Zazwyczaj przyjmuje się, że pierwsi ludzie na tereny Ameryki przybyli z Azji, przez Cieśninę Beringa, około 25-30 tysięcy lat temu. Rozwój różnych kultur tego obszaru uważa się za niezależny od rozwoju kultur Eurazji. Jednak nasza wiedza o początkach i źródłach rozwoju nadal jest niewielka. Pewnym jest, że zapoczątkowała ją chwila przejścia z koczowniczego trybu życia na osiadły, podjęcie uprawy kukurydzy oraz ziemniaka (Peru). Najstarsze cywilizacje obszaru Ameryki związane są z rytmem uprawy kukurydzy. Kalendarz świąt, odprawianych rytuałów, składania ofiar opiekuńczym bogom, podporządkowane były różnym etapom wzrostu tej rośliny. Mity interpretowały rzeczywistość, wyjaśniały zdarzenia towarzyszące życiu człowieka. Sztuka obrazująca mity miała za zadanie stworzyć wyobrażenie bogów, potrzebne przedmioty kultu. Jej twórcami byli przedstawiciele stanu kapłańskiego. Dzieła tworzone były w izolacji, przy zachowaniu niezbędnych rytuałów. Tkwiła w nich magiczna siła symbolu, wyrażona przez kolor, użyty materiał (np. jadeit był kamieniem przynoszącym szczęście, z niego wykonywano symboliczne serce posągów; kolor czerwony należał do boga deszczu Tlaloca a czarny do Tezcatlipoki, użycie czarnego i czerwonego razem znaczyło wiedzę).
Dla opisania i uporządkowania kultur obszar przedkolumbijskiej Ameryki został podzielony przez naukowców na trzy regiony:
- północny, obejmujący Meksyk, Gwatemalę, Salwador i część Hondurasu, nazwany Mezoameryką
- środkowy, obejmujący Panamę, Nikaraguę, Kostarykę, Kolumbię i część Hondurasu (obszar ten jest najsłabiej poznany przez badaczy)
- południowy, obejmujący Ekwador, Peru, Chile, część Boliwii, nazwany obszarem andyjskim.
Każdy z tych obszarów cechują różnice pomiędzy organizacją życia społeczeństw, religią i sztuką. Różna jest też chronologia przyjmowana dla rozwoju sztuki tego terytorium. Przyjmuje się, że początki rozwoju sztuki prekolumbijskiej to II tysiąclecie p.n.e., a jej największy rozkwit to I tysiąclecie p.n.e. Wspólną cechą architektury tych obszarów było wznoszenie budowli o kształcie piramidy schodkowej oraz stawianie monumentalnych rzeźb z kamienia. Ceramika najszybciej rozwinęła się na terytorium środkowym. Tkactwo związane jest przede wszystkim z Peru i Mezoameryką.
Kultury te zostały zniszczone przez Europejczyków w pierwszej połowie XVI wieku, a ich elementy przetrwały jedynie w sztuce ludowej.
Zobacz też: sztuka Mezoameryki, kultury andyjskie, style architektoniczne.
| "Listkiewicz dotrzyma słowa i odejdzie" |
|
- Jestem przerażony tym, że powinny rozpocząć się rozgrywki ligowe, a my tak naprawdę wiemy tylko, jaką piłką będą grać zawodnicy. To jest niedopuszczalna sytuacja - powiedział w wywiadzie dla "Przeglądu Sportowego" minister sportu, Mirosław Drzewiecki.
|
| Co dalej z ekstraklasÄ…? Albo stracÄ… kluby, albo... liga nie ruszy |
|
Polski Związek Piłki Nożnej i Ekstraklasa SA już wiedzą, że jeżeli Trybunał Arbitrażowy przywróci do ekstraklasy Zagłębie i Koronę, to jedynym w miarę sensownym rozwiązaniem będzie poszerzenie ligi do 18 drużyn. Jednak kluby, które teraz mają miejsce w elicie będą musiały podzielić się z lubinianami i kielczanami pieniędzmi ze sprzedaży praw telewizyjnych, niektóre z nich stracą w ten sposób blisko milion złotych.
|
| Prasa: dostali w Rio, Polacy upokorzeni i rozbici |
|
Polska prasa w relacjach z meczu Ligi Światowej siatkarzy Polska - Serbia (0:3) podkreśla, że forma naszych zawodników pozostawia wiele do życzenia. A igrzyska coraz bliżej.
|
| Gwiazdor NBA zainwestuje w piłkę nożną |
|
Sześciokrotny uczestnik Meczu Gwiazd koszykarskiej ligi NBA Kanadyjczyk Steve Nash poinformował w piątek, że zamierza zainwestować w piłkarski zespół Vancouver Whitecaps, który w 2011 roku powinien zadebiutować w zawodowej lidze Major League Soccer.
|
| Nie zmarnują... końskiego nawozu |
|
Hongkong przygotował, kosztem 27 mln dolarów (4,75 dol. USA), zakłady kompostowe dla zagospodarowania 20 ton nawozu końskiego, jaki pozostanie każdego dnia olimpijskich zawodów w jeździectwie (w tym także Paraolimpijskich).
|