Czosnek
Z Wikipedii
| Czosnek | |
Morfologia czosnku (szczypiorek) |
|
| Systematyka wg Reveala | |
| Domena | jądrowce |
| Królestwo | rośliny |
| Podkrólestwo | naczyniowe |
| Nadgromada | nasienne |
| Gromada | okrytonasienne |
| Klasa | jednoliścienne |
| Rząd | amarylkowce |
| Rodzina | czosnkowate |
| Rodzaj | czosnek |
| Nazwa systematyczna | |
| Allium L. | |
Czosnek (Allium L.) – rodzaj roślin z rodziny czosnkowatych (w systemie Reveala), obejmujący około 700 gatunków. W stanie dzikim występuje na całej półkuli północnej, przede wszystkim w strefie umiarkowanej.
Spis treści |
[edytuj] Charakterystyka
- Łodyga
- Gatunki niskie dorastają 15 - 25 cm, a gat. silnie rosnące osiągają wysokość nawet 200 cm.
- Liście
- Odziomkowe, płaskie lub rurkowate. Równowąskie, szarozielone.
- Kwiatostan
- Baldach lub główka na szczycie bezlistnej łodygi.
- Kwiaty
- Promieniste, szypułkowe, drobne; płatki jednonerwowe. Pręciki w 2 okółkach po 3; ich nitki szydlaste lub w nasadzie rozszerzone i opatrzone dwoma ząbkami o różnych kształtach - od obłych do ostroszczeciniastych.
- Owoce
- W formie torebki. Nasiona czarne.
- Część podziemna
- W formie cebuli pokrytej delikatnymi, suchymi łuskami. Cebula, a także inne części rośliny (mniej) mają charakterystyczny i uważany za jedną z cech rodzajowych zapach.
[edytuj] Systematyka
- Pozycja w systemie Reveala
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa liliowe (Liliidae J.H. Schaffn.), nadrząd Lilianae Takht., rząd amarylkowce (Amaryllidales Bromhead), rodzina czosnkowate (Alliaceae J. Agardh), podrodzina Allioideae Herb., plemię Allieae Dumort., podplemię Alliinae Parl., rodzaj czosnek (Allium L.)[1]
- Gatunki flory Polski[2]
- czosnek grzebieniasty ( Allium carinatum L.) – w Polsce gatunek wymarły
- czosnek główkowaty (Allium sphaerocephalon L., syn. A. sphaerocephalum L.) – gatunek o niepewnym statusie we florze Polski
- czosnek kulisty (Allium rotundum L.) – efemerofit
- czosnek kątowaty (Allium angulosum L.)
- czosnek niedźwiedzi (Allium ursinum L.)
- czosnek siatkowaty (Allium victorialis L.)
- czosnek skalny (Allium montanum F. W. Schmidt)
- czosnek syberyjski (Allium sibiricum L.)
- czosnek sztywny (Allium strictum Schrad.) – w Polsce gatunek wymarły
- czosnek wężowy (Allium scorodoprasum L., syn. A. scordoprasum L.))
- czosnek winnicowy (Allium vineale L.)
- czosnek zielonawy (Allium oleraceum L.)
- Inne gatunki (wybór, głównie gatunki uprawiane[3])
- czosnek alfatuneński, cz. okazały (Allium aflatunense B. Fedtsch.) – roślina uprawna
- czosnek askaloński, cz szalotka (Allium ascalonicum L.) – roślina uprawna
- czosnek Barszczewskiego (Allium barszczewskii Lipsky)
- czosnek białawy, cz. Krzysztofa (Allium christophii Trautv., syn. A. albopilosum Wright)
- czosnek błękitny, cz. niebieski (Allium caeruleum Pall., syn. A. azureum Ledeb.) – roślina uprawna
- czosnek bulwiasty (Allium tuberosum Roxb.)
- czosnek cebula, cebula zwyczajna (Allium cepa L.) – roślina uprawna
- cebula kartoflanka, szalotka (Allium cepa var. aggregatum G. Don)
- cebula wielopiętrowa (Allium cepa var. proliferum Targioni Tozzetti)
- czosnek dęty, cebula siedmiolatka (Allium fistulosum L.) – roślina uprawna
- czosnek dziki, por (Allium ampeloprasum L.) – roślina uprawna
- czosnek dziwny (Allium paradoxum (M.Bieb.) G. Don)
- czosnek dżungarski (Allium urceolatum Reg.)
- czosnek kanadyjski (Allium canadense L.)
- czosnek karatawski (Allium karataviense Regel)
- czosnek kazachstański (Allium oreophilum C.A. Mey.)
- czosnek mlecznobiały (Allium galanthum Kar. et Kir.)
- czosnek modry (Allium cyaneum Reg.)
- czosnek nadobny (Allium pulchellum Don)
- czosnek narcyzowy (Allium narcissiflorum Vill.)
- czosnek neapolitański (Allium neapolitanum Cirillo)
- czosnek olbrzymi (Allium giganteum Regel) – roślina uprawna
- czosnek osobliwy (Allium nigrum L.)
- czosnek południowy, cz. złocisty (Allium moly L.)
- czosnek por, por (Allium ampeloprasum L.) – roślina uprawna
- czosnek pospolity, cz. zwyczajny (Allium sativum L.) – roślina uprawna
- czosnek purpurowy (Allium atropurpureum W. et K.)
- czosnek rokambuł, cz. wężowy, rokambuł (Allium ophioscorodon Don) – roślina uprawna
- czosnek sikkimski (Allium sikkimense Baker)
- czosnek sinawy (Allium senescens L.)
- czosnek szczypiorek, szczypiorek* (Allium schoenoprasum L.) – roślina uprawna
- czosnek turkiestański (Allium stipitatum Reg.)
- czosnek wielkolistny (Allium polyphyllum Kar. et Kir.)
- czosnek wonny (Allium odorum L.)
- czosnek wysoki (Allium altissimum Reg.)
- czosnek złocisty (Allium flavum L.)
- czosnek zwisły (Allium cernuum Roth.)
[edytuj] Zastosowanie
- Roślina uprawna: stosowana jako warzywo.
- Sposób uprawy: rozmnażanie poprzez oddzielanie cebul potomnych, a także z nasion.
- Roślina ozdobna: wiele gatunków wykorzystywanych jest do ozdabiania ogrodów. Gatunki silnie rosnące stosuje się do tworzenia grup ogrodowych i na kwiat cięty (czosnek olbrzymi), niskie sadzi się na rabatach oraz w ogrodach skalnych. Zasuszone rośliny nadają się także na suche bukiety (czosnek białawy).
- Wymagania i sposób uprawy: większość czosnków ozdobnych pochodzi ze zbiorowisk stepowych lub górskich, nieleśnych. Gleba lekka, piaszczysto-gliniasta, wapienna do obojętnej; stanowisko słoneczne, ciepłe, osłonięte (wystawa południowa, zachodnia). Głębokość sadzenia cebul standardowa (3-4 wysokości). Odrębne wymagania ma pochodzący z cienistych lasów czosnek niedźwiedzi. Rozmnażanie poprzez oddzielanie cebul potomnych, a także z nasion. Przed siewem korzystne przemrożenie; wtedy w temperaturze 10-15°C kiełkują szybko (maksimum 2 tygodnie); wskazany wysiew do pojemników, a następnie pikowanie kępkami lub po 2-3 siewki do doniczek.
[edytuj] Ciekawostki
- Kwiaty długo utrzymują się w wazonie, niektóre pachną miodem.
- Zapach czosnku jest wyczuwalny tylko bezpośrednio po ścięciu kwiatostanów.
- Czosnek ma działanie silnie antybakteryjne (działa podobnie do antybiotyku), a także hamuje namnażanie drożdżaków w układzie pokarmowym.
- Czosnek ma również działanie przeciwmiażdżycowe i przeciwrakowe.
- Według legend, czosnek wydziela zapach zabijający wampiry; dlatego w starożytności ludzie robili sobie łańcuchy z czosnku, by zabezpieczyć się przed złem.
Przypisy
- ↑ Reveal James L. System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999> Systematyka rodzaju Allium
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
- ↑ Ludmiła (red.) Karpowiczowa: Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973.
| Pakistańczycy ujawnili polską tajna misję |
Jego misja miała być tajna, ale przestała być, gdy wspomnieli o niej Pakistańczycy. Zenon Kuchciak, zwany infantylnie przez media polskim Jamesem Bondem, jest specjalnym wysłannikiem prezydenta do Pakistanu. Ma doprowadzić do uwolnienia porwanego polskiego inżyniera.
|
| Prezydent wpadł w turbulencje |
Prezydencki samolot znów dał się Lechowi Kaczyńskiemu we znaki. Po epizodzie z mongolskim mrozem TU-154 M tym razem wpadł w silne turbulencje i dwa razy podchodził do lądowania w Seulu.
|
| Incydent na lotnisku w Delhi |
Międzynarodowe lotnisko Indiry Gandhi w Delhi działa w piątek nad ranem (czasu lokalnego) normalnie, mimo wcześniejszych doniesień mediów, że doszło tu do strzelaniny. Podróżni usłyszeli "ostre dżwięki". Natychmiast wybuchł zamęt i przerażenie. Zaraz potem, powołując się na strony internetowe BBC, agencja Reuters poinformowała o zabiciu przez indyjskie siły specjalne sześciu uzbrojonych osób. Zaprzeczyła temu indyjska telewizja NDTV oraz policja, mówiąc o "drobnym incydencie". Korespondent IAR w indiach Krzysztof Renik mówi jednak na antenie TVN24, że padły dwie serie strzałów przed wejściem na lotnisko.
|
| Inicjatywa Steibach ma zielone światło |
Niemiecki parlament Bundestag przyjął ustawę otwierającą drogę dla utworzenia w Berlinie placówki poświęconej powojennym wysiedleniom Niemców z dawnych wschodnich terenów III Rzeszy. Przewiduje ona ustanowienie pod auspicjami Niemieckiego Muzeum Historycznego niesamodzielnej fundacji powierniczej "Ucieczka, Wypędzenie, Pojednanie", roboczo zwanej wcześniej "Widocznym Znakiem". Do rady fundacji wejść chce pomysłodawczyni Erika Steinbach.
|
| Kałasze nadal podbijają świat |
Rosja jest nadal światowym mocarstwem. Przynajmniej jeśli chodzi o produkcje broni. W porównaniu z 2007 rokiem, eksport rosyjskiej broni ma wzrosnąć o kolejne 12,5 proc. do ponad ośmiu miliardów dolarów - powiedział wicedyrektor rządowej i instytucji ds. współpracy wojskowo-technicznej z zagranicą (FSWTS) Wiaczesław Dzirkaln.
|
Jego misja miała być tajna, ale przestała być, gdy wspomnieli o niej Pakistańczycy. Zenon Kuchciak, zwany infantylnie przez media polskim Jamesem Bondem, jest specjalnym wysłannikiem prezydenta do Pakistanu. Ma doprowadzić do uwolnienia porwanego polskiego inżyniera.
Prezydencki samolot znów dał się Lechowi Kaczyńskiemu we znaki. Po epizodzie z mongolskim mrozem TU-154 M tym razem wpadł w silne turbulencje i dwa razy podchodził do lądowania w Seulu.
Międzynarodowe lotnisko Indiry Gandhi w Delhi działa w piątek nad ranem (czasu lokalnego) normalnie, mimo wcześniejszych doniesień mediów, że doszło tu do strzelaniny. Podróżni usłyszeli "ostre dżwięki". Natychmiast wybuchł zamęt i przerażenie. Zaraz potem, powołując się na strony internetowe BBC, agencja Reuters poinformowała o zabiciu przez indyjskie siły specjalne sześciu uzbrojonych osób. Zaprzeczyła temu indyjska telewizja NDTV oraz policja, mówiąc o "drobnym incydencie". Korespondent IAR w indiach Krzysztof Renik mówi jednak na antenie TVN24, że padły dwie serie strzałów przed wejściem na lotnisko.
Niemiecki parlament Bundestag przyjął ustawę otwierającą drogę dla utworzenia w Berlinie placówki poświęconej powojennym wysiedleniom Niemców z dawnych wschodnich terenów III Rzeszy. Przewiduje ona ustanowienie pod auspicjami Niemieckiego Muzeum Historycznego niesamodzielnej fundacji powierniczej "Ucieczka, Wypędzenie, Pojednanie", roboczo zwanej wcześniej "Widocznym Znakiem". Do rady fundacji wejść chce pomysłodawczyni Erika Steinbach.
Rosja jest nadal światowym mocarstwem. Przynajmniej jeśli chodzi o produkcje broni. W porównaniu z 2007 rokiem, eksport rosyjskiej broni ma wzrosnąć o kolejne 12,5 proc. do ponad ośmiu miliardów dolarów - powiedział wicedyrektor rządowej i instytucji ds. współpracy wojskowo-technicznej z zagranicą (FSWTS) Wiaczesław Dzirkaln.