Z Wikipedii

Dżinizm (sanskr. dżina - zwycięzca, pogromca), (uwaga: w niektórych tekstach pojawia się także forma dżajnizm bądź dżainizm, które są błędną kalką z angielskiego i nie powinno się ich używać; niektórzy używają formy dźinizm, która jest sprzeczna z zasadami polskiej ortografii) - nonteistyczny system filozoficzny i religijny który powstał w Indiach około VI wieku p.n.e. w reakcji na silnie zrytualizowany braminizm.

Za twórcę tej religii uważany jest Parśwa żyjący w VIII p.n.e., znacząco zreformował ją jednak Wardhamana Mahawira, który stworzył zbiór zasad regulujących życie wyznawców dżinizmu. Są to:

• ahinsa - powstrzymanie siÄ™ od zadawania cierpienia wszelkim istotom żywym
• asatja - powstrzymanie siÄ™ od kÅ‚amstwa
• asteja - powstrzymanie siÄ™ od kradzieży
• abrahmaćarja - powstrzymanie siÄ™ od cudzołóstwa (w przypadku mnichów i mniszek - powstrzymanie siÄ™ od wszelkich stosunków seksualnych)
• aparigraha - powstrzymanie siÄ™ od posiadania wÅ‚asnoÅ›ci zbÄ™dnych (w przypadku mnichów i mniszek - powstrzymanie siÄ™ od posiadania wszelkiej wÅ‚asnoÅ›ci)

Zasady te podkreślają wielki szacunek wyznawców dżinizmu dla wszystkich istot żywych. Dżiniści wierzą w możliwość wyrwania się z kręgu samsary - kołowrotu wcieleń, i osiągnięcia stanu wyzwolenia - mokszy. Droga do tego celu wiedzie poprzez "trzy klejnoty", czyli:

• należyte spojrzenie
• należyte poznanie
• należyte postÄ™powanie (co osiÄ…ga siÄ™ przestrzegajÄ…c 5 wyżej wymienionych zasad)

Liczbę wyznawców dżinizmu ocenia się na ok. 4,5- 5 mln (z czego 97-98% w Indiach)

Wyznawcy dżinizmu wierzą, że świat nigdy nie powstał, ani nigdy się nie skończy. Przechodzi on przez cykle wznoszące lub opadające, składające się z 4 wieków. Wyższy, "urdhva-loka", to świat niebiański, składający się z siedmiu niebios. Świat ziemski, "madhya-loka", to kraina potępiona, obejmująca siedem piekieł, piętrzących się jedno na drugim, niczym połączone ze sobą parasole.

Współcześnie istnieją 2 główne gałęzie dżinizmu:

• digambarowie
• Å›wetambarowie

W XVIII wieku, w związku z wpływami hinduizmu na dżinizm, powstał nowy odłam odrzucający kult wizerunków i głoszący potrzebę powrotu do pierwotnego dżinizmu. Zwani byli - Sthanakawasi (dhundhija , bawis ), a ich założycielem był Lumpaka (Lankasza) żyjący w XVI w n.e. Powstała także grupa w której naśladuje się niektóre sposoby oddawania czci, praktykowane przez hindusów - zwani są oni Murtipudżaka. W XVIII wieku wyodrębnił się także odłam Terapanthi (Ścieżka trzech) założony przez Bhikandżi, który starał się połączyć wszystkie dżinijskie ścieżki w jedną.

Spis treści 1 Teksty święte 2 Tirthakara (Tirthanakara) - ubóstwiani mistrzowie dżinijscy 3 Przedstawiciele i ich dzieła: 4 Dżinijskie miejsca święte 5 Bibliografia

[edytuj] Teksty święte

Zbiór religijnych ksiąg dżinizmu - "Agama" ("Siddhanta") składa się z ok. 45 tekstów dotyczących doktryny, rytuału, biografii świętych oraz różnorodnych dziedzin wiedzy świeckiej. Każda ze szkół posiada własny kanon pism i komentarzy. W V wieku n.e. na synodzie w Walabhi pod przewodnictwem swetambarów ustalono nowy (większość starych pism zaginęła), ostateczny kanon pism dżinijskich. Najważniejsze to:

• "Anga" - zbiór 12 tekstów/części, istota doktryny, za pomocÄ… legend wÄ…tków kosmologicznych i numerologicznych przedstawia siÄ™ podstawy doktryny.

"Acaranga" - dotyczy dyscypliny klasztornej,

"Suryagadanga" - refutacja argumentów heretyckich,

"Sthananga" - 10 tekstów doktrynalnych,

"Samavayanga" - rozwinięcie 10 tekstów doktrynalnych,

"Vyakhyaprajnapti" ("Bhagavati") - dialogi na temat dogmatów,

"Nayadhammakahao" - seria apologii i kazań,

"Upasakadasa" - biografie uczniów świeckich,

"Antakitadasa" - biografie świętych,

"Anuttara-Aupapatrika" - żywoty osób boskich,

"Praśnavyakarana" - opis błędów i zaniedbań,

"Vipakasutra" - konsekwencje dobrych i złych czynów,

"Dristvada" - tekst zagubiony.

• "Upanga" - uzupeÅ‚nienie doktryny, zbiór 12 tekstów/części o różnej wielkoÅ›ci i randze.

[edytuj] Tirthakara (Tirthanakara) - ubóstwiani mistrzowie dżinijscy

Według tradycji jest ich dwudziestu czterech - 22 uważanych za mitycznych, ostatni Mahawira-historyczny:

1. Adinatha (Riszabhadewa) - przedstawiany w kolorze żółtym, symbolizuje go byk,

2. Adżinatha - złoty, słoń,

3. Sambhawanatha - koń,

4. Abhinandana - złoty, małpa,

5. Sumatinatha - złoty lub żółty, ptak lub koło,

6. Padmaprabha - czerwony kwiat lotosu,

7. Suparswanatha - zielony, swastyka lub siedmiogłowa kobra,

8. Czandraprabha - biały, sierp księżyca,

9. Puszpadanta (Suwidhana) - biały, krokodyl lub krab,

10. Sithalanatha - żółty lub złoty, swastyka lub liść drzewa pippal,

11. Śrejamśanatha - żółty lub złoty, orzeł, daniel lub nosorożec,

12. Wasupudżja - czerwony, bawół wodny,

13. Wimalanatha -złoty lub żółty, dzik,

14. Ananatanatha - złoty, sokół lub niedźwiedź,

15. Dharmanatha - żółty, błyskawica,

16. Śantinatha - złoty lub żółty, daniel lub żółw,

17. Kunthanatha - złoty, koza,

18. Arthanatha - złoty lub żółty, ryba,

19. Mallinatha (według swetambarów kobieta) - niebieska lub złota, dzban na wodę,

20. Munisuwrata - ciemny, żółw,

21. Naminatha - złoty, niebieski lotos,

22. Neminatha (Arisztanemi) - czerwony lub ciemny, muszla,

23. Parswanatha (podobno VIII-VII w p.n.e.) - ciemnoniebieski, wąż lub siedmiogłowa kobra.

24. Tirthakara (złoty lub żółty, lew) - Wardhamana Mahawira (ok.VI - V w p.n.e.).

[edytuj] Przedstawiciele i ich dzieła:

• Umaswati (ok. I-III w n.e.) - zaliczany do swetambarów,

"Tattwarthadhigamasutra" ("Sutry dotyczące poznania sensu prawd") - dzieło uznane przez digambarów i swetambarów,

• Kundakunda (ok. III-IV w n.e.) - zaliczany do digambarów,

"Pawajanasara" ("Istota objawienia"),

"Pańczatthijasangaha" ("Zestawienie pięciu zbiorów bytu"),

"Samajasara" ("Rdzeń nauki"),

• Wamalasuri (VI w n.e.),

"Paumaczarija" ("Historia Padmy") - najstarszy dżinijski poemat epicki,

• Dżinasena (IX w n.e.),

"Pasvabhyudaya",

• Gunabhadra (IX w n.e.),

"Mahapurana",

• Hariczandra (IX w n.e.),

"Dharmasarmabhyudaya" ("Triumf obrońcy prawa") - tekst o 15 tirthakarze,

• Puszpadanta (X w n.e.),

"Mahapurana" - tekst o kosmologii,

• Ranna (X w n.e.),

"Ajita-purana",

"Gadayuddha",

• Czawunda Raja (XI-XII w n.e.),

"Cavundarayapurana" (historia 24 thirthakarów),

• Abhajadewa (XI-XII w n.e.),

"Tika",

• Haribhadra (XII w n.e.),

"Neminathacariu",

• Ramaczandra Suri (XII w n.e.),

"Hariscandra" ("Satyaharicandra"),

• Andajja (XIII w n.e.),

"Kabbikarakavya" (tekst o czystości duszy),

• Madhura (ok. XIV w n.e.),

"Dharmathapurana",

• Bhaskara (XV w n.e.),

"Jivandharacarita" (historia pobożnego księcia),

• Dewaczandra (Devachandra) (XIX w n.e.),

"Rajavali-kathe" (historia dżinizmu),

[edytuj] Dżinijskie miejsca święte

• Abu (w stanie Radzastan, Indie) - Å›wiÄ™ta góra sekty Swetambara. Kompleks Å›wiÄ…tyÅ„ zbudowany pomiÄ™dzy XI a XIII w n.e.
• Palitana (w stanie Gudżarat, Indie) - Å›wiÄ™te miasto Swetambarów, zamieszkiwane przez 19 kolejnych tirthankarów, znajduje siÄ™ tam 108 wiÄ™kszych Å›wiÄ…tyÅ„ i ok. 800 kaplic,
• Åšrawana Belgola (w stanie Karnaka, Indie) - Å›wiÄ™te miasto digambarów sÅ‚ynÄ…ce z 18-metrowego posÄ…gu z 981 r n.e. dżinijskiego Å›wiÄ™tego Bahubalina,
• Åšatrundżaja - Å›wiÄ™ta góra Swetambarów w pobliżu Palitanii,
• Girnar (w stanie Gudżarat, Indie) - Å›wiÄ™ta góra Swetambarów. Kompleks Å›wiÄ…tyÅ„ ku czci Neminathy, Å›wiÄ…tynie, pustelnie.
• Samed - Å›wiÄ™ta góra Swetambarów, miejsce osiÄ…gniÄ™cia nirwany przez pierwszego tirthankare Riszabhe,
• Asztapada - Å›wiÄ™ta góra Swetambarów.

Uzupełnienia ze strony http://www.religieifilozofie.prv.pl za zgodą autora

[edytuj] Bibliografia

• P. Balcerowicz, Dżinizm, Starożytna religia Indii, Warszawa, Wyd. Akademickie Dialog, 2003, ISBN 83-88938-31-2

ÅšWIAT 24/7

Schwytanie byłego przywódcy Serbów bośniackich Radovana Karadzicia, podróż Baracka Obamy na Bliski Wschód i do Europy oraz Komisja Europejska, która grozi USA w sprawie wiz - to najważniejsze zagraniczne tematy, o których pisaliśmy w ostatnim tygodniu w tvn24.pl.

Piraci porwali 8 obcokrajowców

W sobotni poranek piraci porwali 8 pracowników kompanii naftowej w delcie Nigru. W ciągu ostatnich 48 godzin już 16 naftowców znalazło się w rękach porywaczy.

Pijana kobieta wymusiła lądowanie samolotu

26-letnia pijana Brytyjka usiłowała wydostać się z lecącego na wysokości 10 tys. metrów samolotu. Próby otwarcia drzwi skończyły się awaryjnym lądowaniem.

Obama dziękuje Wielkiej Brytanii

Demokratyczny kandydat na prezydenta USA Barack Obama gości w sobotę w Londynie. Podczas rozmowy z Gordonem Brownem podkreślił "silne i trwałe związki" między USA i Wielką Brytanią.

Karadżić zmieniał tożsamość i podróżował po Europie

Ukrywający się przez 13 lat były przywódca bośniackich Serbów Radovan Karadżić, co najmniej sześć razy zmienił tożsamość, bywał we Włoszech pod fałszywym nazwiskiem - pisze w sobotę "Corriere della Sera", powołując się na nieoficjalne doniesienia.

Linki: Strona g³ówna