Język perski
Z Wikipedii
| فارسی (Fārsī) پارسی (Pārsī) |
|
| Obszar | Iran, Afganistan, Bahrajn, Tadżykistan i inne |
| Liczba mówiących | 62 miliony |
| Ranking | 29. |
| Klasyfikacja genetyczna | Języki indoeuropejskie Języki indoirańskie Języki irańskie Język perski |
| Pismo | arabski |
| Status oficjalny | |
| Język urzędowy | Iran, Afganistan, Tadżykistan |
| Regulowany przez | Farhangestān - Akademia Języka i Literatury Perskiej |
| Kody języka | |
| ISO 639-1 | fa |
| ISO 639-2 | per/fas |
| SIL | PRS |
| Występowanie | |
 |
|
| W Wikipedii | |
| Zobacz też: język, języki świata | |
Język perski (nowoperski, farsi, per. فارسی albo پارسی) - język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 50 mln mówiących, zamieszkujących głównie Iran (40 mln), Afganistan (7 mln) i Irak (200 tys.). Jest on jednocześnie lingua franca dla blisko 80 mln mieszkańców Środkowego Wschodu.
Do najważniejszych odmian języka perskiego, klasyfikowanych także jako odrębne języki, zalicza się: gilani, mazandarani, luri, bahtiari (Iran), hazaragi i aimak (Afganistan) oraz gurani (Irak). Natomiast tadżycki, również klasyfikowany jako odmiana perskiego lub odrębny język, uznany został za oficjalny język Tadżykistanu.
Język perski jako język urzędowy Iranu funkcjonuje pod nazwą farsi = 'język perski', a jako język urzędowy Afganistanu (obok języka paszto) - dari = 'język dworski' lub kabuli = 'język kabulski'. Kwestią dyskusyjną dla wielu językoznawców pozostaje status dari - czy jest to dialekt perskiego, czy też osobny, bardzo bliski perskiemu, język.
Rozwój języka perskiego można podzielić na trzy epoki:
- staroperska (VI-IV w. p.n.e.) - zabytki języka staroperskiego zapisane pismem klinowym,
- średnioperska (III w. p.n.e. - VIII w. n.e.) - epoka języka pahlawi,
- nowoperska (od IX w. n.e.) - z językiem perskim zapisywanym alfabetem arabskim - zwłaszcza w kaligrafii nastaligh i szakaste.
Nie można jednak przedstawić tego rozwoju w postaci prostej. Jest to raczej linia łamana, ponieważ ani średnioperski nie jest bezpośrednim kontynuantem staroperskiego; ani nowoperski nie kontynuuje w pełni średnioperskiego. Sytuacja ta jest wynikiem skomplikowanych zjawisk społeczno-kulturowo-politycznych.
Spis treści |
[edytuj] Fonetyka
Irański perski ma sześć samogłosek i dwadzieścia trzy spółgłoski.
[edytuj] Samogłoski
Samogłoski wykazuję duże zróżnicowanie między dialektami. Język staroperski miał fonemiczny iloczas, ale w języku współczesnym różnice długości przeszły w różnice jakości. Nie ma tonów, a akcent dynamiczny pada zawsze na ostatnią sylabę.
[edytuj] Spółgłoski
|
wargowe
|
zębowe |
zadziąsłowe
|
miękkopodniebienne |
krtaniowe |
|
| zwarte bezdźwięczne | |||||
| zwarte dźwięczne | |||||
| szczelinowe bezdźwięczne | |||||
| szczelinowe dźwięczne | |||||
| nosowe | |||||
| półotwarte |
[edytuj] Morfologia
indyjskie:
assamski • bengalski • bhili • bhodźpuri • bradź • dogri • domari • garhwali • gudźarati • hindi • hindustani • jakati • katchi • kaszmirski • khowar • kohistani • konkani • kumauni • lahnda • magahi • maithili • malediwski • mandeali • marathi • marwari • mitanni † • nepalski • orija • pali † • pashai • pendżabski • prakryty † • romski • sanskryt † • sanskryt klasyczny † • sindhi • shina • syngaleski • urdu • wedyjski †
irańskie:
awestyjski † • beludżi • kurdyjski • mazanderański • osetyjski • pahlawi † • paszto • perski • scytyjski † • zazaki
| Prezydent: mam niechęć do endecji |
|
"Rzeczpospolita": prezydent Lech Kaczyński mówi o zakończonej wizycie w Izraelu, wspólnej historii Polaków i Żydów, o antysemityzmie i antypolonizmie, polskiej polityce bliskowschodniej.
|
| Austriacy przypadkiem znaleźli kartotekę "katów Warszawy" |
|
"Rzeczpospolita": Muzeum Powstania Warszawskiego otrzymało z Austriackiego Czerwonego Krzyża kartotekę członków brygady specjalnej SS dowodzonej przez Oskara Dirlewangera.
|
| Policja szuka matki, która porwała swoje dziecko |
|
Szczecinscy policjanci poszukują matki z małym dzieckiem. Według niepotwierdzonych przez policję informacji - matka porwała dziewczynkę z ośrodka adopcyjnego. Miała ograniczone prawa rodzicielskie.
|
| Nieznani sprawcy włamali się do domu siostry Olewnika |
|
Nieznani sprawcy włamali się w nocy do domu Danuty Cieplińskiej-Olewnik w Płocku - poinformował pełnomocnik rodziny Olewników mecenas Ireneusz Wilk.
|
| Cimoszewicz: Kaczyńscy są jak Tatarzy - najechali na Polskę |
|
- Gdyby nie Kaczyńscy, nie wróciłbym do polityki. To tak, jakby Tatarzy najechali na nasz kraj. W takiej sytuacji każdy przyzwoity człowiek chwyta za miecz, by pogonić to towarzystwo - mówi w rozmowie z serwisem Newsweek.pl Włodzimierz Cimoszewicz.
|