Delaware
Z Wikipedii
| Delaware | |||||
|
|||||
| Przydomek: The First State Pierwszy stan |
|||||
 |
|||||
| Państwo |  Stany Zjednoczone |
||||
| Stolica | Dover | ||||
| Największe miasto | Wilmington | ||||
| Gubernator | Ruth Ann Minner | ||||
| Powierzchnia • ogółem |
na 49 miejscu 6 452 km² |
||||
| Populacja (2000) |
na 45 miejscu 783 600 |
||||
| Gęstość zaludnienia (2000) |
na 7 miejscu 154,87 /km² |
||||
Piramida wieku |
|||||
| Wejście do Unii • kolejność |
|||||
| Strefa czasowa | Eastern: UTC-5/-4 | ||||
| Szerokość geograficzna | 38°27'N – 39°50'N | ||||
| Długość geograficzna | 75°2'W – 75°47'W | ||||
| Szerokość Długość |
48 km 161 km ISOCode = US-DE m |
||||
| ISO 3166-2 | {{{ISOCode}}} | ||||
Delaware – stan w USA, na wschodnim wybrzeżu, na Nizinie Atlantyckiej, nad Zatoką Delaware. Na zachodzie i południu graniczy ze stanem Maryland, na północy ze stanem Pensylwania, a na wschodzie z New Jersey. Jeden z trzynastu stanów pierwotnych. Stan leży na obszarze Niziny Nadbrzeżnej i obok Florydy jest najniżej położonym stanem USA. Duża część ziem uprawnych leży poniżej 18 m n.p.m. Na południu tereny bardziej piaszczyste i mniej urodzajne. Drugi najmniejszy stan USA po Rhode Island. Pierwszy stan, który ratyfikował Konstytucję Stanów Zjednoczonych.
Spis treści |
[edytuj] Historia
- 1609 – na teren zajmowany dzisiaj przez stan dociera ekspedycja Henrego Hudsona, angielskiego żeglarza i odkrywcy
- po 1638 – powstaje pierwsze osiedle (zbudowane przez Szwedów) – Fort Christine (obecnie Wilmington)
- 1655 – kolonia przechodzi na własność Holendrów z Nowego Amsterdamu (dziś Nowy Jork)
- 1664 – obszar Delaware zostaje przyłączony do Prowincji Pensylwanii (kolonia staje się własnością Wielkiej Brytanii)
- 1703 – kolonia Delaware otrzymuje ograniczoną autonomię
- 1776 – kolonia zostaje przekształcona w stan po uzyskaniu niepodległości przez Stany Zjednoczone
- 1787 – na terenie stanu zostaje wprowadzony zakaz sprowadzania murzyńskich niewolników
- 7 grudnia 1787 – zgromadzenie stanowe ratyfikuje Konstytucję Stanów Zjednoczonych (kolonia staje się pierwszym stanem USA)
- 1861-1865 – stan Delaware uczestniczy w wojnie secesyjnej po stronie Unii
[edytuj] Geografia
Delaware jest drugim najmniejszym stanem USA.
Granice Delaware są wyznaczone przez granicę ze stanem Pensylwania od północy, rzekę Delaware i Ocean Atlantycki od wschodu, a od zachodu i południa przez stan Maryland. Niewielkie obszary stanu są też usytuowane za wschodnią stroną estuarium rzeki Delaware, i te obszary graniczą na lądzie z New Jersey. Określenie północnej granicy stanu jest nietypowe. Większość z niego to łuk o okręgu o promieniu 12 mil (19 km) i środku w kopule budynku sądu w New Castle i jest znany jako Twelve Mile Circle.
Stan Delaware, razem z hrabstwami wschodniego wybrzeża należącymi do Maryland i dwoma hrabstwami Wirginii, tworzą Półwysep Delmarva.
[edytuj] Hrabstwa Delaware
| Nazwa | Rok założenia | Stolica | Ludność | Powierzchnia (km²) | Nazwane od | Strona WWW |
| Kent | 1680 | Dover | 126 697 | 1103 | Hrabstwo Kent, Anglia | [1] |
| New Castle | 1664 | Wilmington | 500 265 | 1528 | Miasto New Castle | [2] |
| Hrabstwo Sussex | 1680 | Georgetown | 156 638 | 2429 | Hrabstwo Sussex, Anglia | [3] |
| SUMA | 783 600 | 5061 |
[edytuj] Edukacja i nauka
[edytuj] Uniwersytety
- University of Delaware (Newark, oddziały w: Dover, Wilmington, Lewes, Georgetown)
- Delaware State University (Dover, oddziały w: Wilmington, Georgetown)
- Wesley College (Dover)
- Drexel University (oddział w Wilmington)
- Widener University (szkoła prawa, zlokalizowana w Wilmington)
- Goldey-Beacom College (Pike Creek Valley, przedmieście Wilmington)
- Wilmington College (New Castle, oddziały w: Dover, Georgetown, Rehoboth Beach)
- Delaware Technical and Community College
[edytuj] Inne informacje
- Klimat: umiarkowany ciepły, na pograniczu z podzwrotnikowym morskim; opady roczne ok. 1140 mm, średnia dobowa temperatura powietrza (na północy stanu) od 30 st.C w lipcu do -5 st.C w zimie.
- Główne rzeki: Delaware
- Roślinność:
- Liczba parków stanowych: 13
- 5 największych miast: Wilmington, Dover, Newark, Milford, Seaford (rok 2000)
- Dewiza: Liberty and Independence (Wolność i niepodległość)
- Symbole: kurak błękitny, ostrokrzew amerykański, kwiat brzoskwini
- Przemysł i bogactwa naturalne:
- chemiczny (barwniki, nylon, wyroby petrochemiczne)
- rolnictwo: hodowla drobiu, uprawa soi, kukurydzy, fasoli i szparagów
- turystyka (liczne zabytki)
- Kanał Chesapeake i Delaware – główna arteria komunikacyjna, dostępna nawet dla statków oceanicznych
- SÅ‚awni ludzie: Annie Jump Cannon, Howard Pyle, Oliver Evans
| Stany |
Alabama • Alaska • Arizona • Arkansas • Connecticut • Dakota Południowa • Dakota Północna • Delaware • Floryda • Georgia • Hawaje • Idaho • Illinois • Indiana • Iowa • Kalifornia • Kansas • Karolina Południowa • Karolina Północna • Kentucky • Kolorado • Luizjana • Maine • Maryland • Massachusetts • Michigan • Minnesota • Missisipi • Missouri • Montana • Nebraska • Nevada • New Hampshire • New Jersey • Nowy Meksyk • Nowy Jork • Ohio • Oklahoma • Oregon • Pensylwania • Rhode Island • Tennessee • Teksas • Utah • Vermont • Wirginia • Wirginia Zachodnia • Waszyngton • Wisconsin • Wyoming |
|
| Terytoria zależne |
Baker • Guam • Howland • Jarvis • Johnston • Kingman • Mariany Północne • Midway • Navassa • Palmyra • Portoryko • Samoa Amerykańskie • Wake • Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych |
| Nowy argument za usunięciem mumii Lenina |
|
W mauzoleum na Placu Czerwonym w Moskwie znajduje się już nie więcej niż 10 proc. ciała Lenina - powiedział deputowany Dumy Państwowej Rosji Władimir Miedinski, co - jego zdaniem - jest jeszcze jednym argumentem za usunięciem mumii z mauzoleum.
|
| Wyświetlacze oszczędniejsze dzięki teleskopom |
|
Dzięki nowemu mechanizmowi, nad którym pracują naukowcy z University of Washington i Microsoft Research, monitory i telewizory będą pobierać mniej mocy, nie tracąc nic z obecnego poziomu kontrastu i jasności.
|
| "Księga gatunków obcych inwazyjnych w Polsce" |
|
Bernikla kanadyjska, wagisz japoński, spichrzel surinamski, wodożytka nowozelandzka, pomrowiec budapeszteński - w sumie 302 gatunków zwierząt, w tym przede wszystkim stawonogów, mięczaków i strunowców zawiera "Księga gatunków obcych inwazyjnych w faunie Polski", opublikowana na stronie internetowej Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie. Prezentowane opracowanie jest pierwszą w Polsce próbą kompleksowego zbadania i scharakteryzowania zjawisk związanych z napływem na nasze tereny obcych...
|
| Unikalny cmentarz ugrofiński |
|
Archeolodzy odkryli w okolicach miasta Suzdal w Rosji unikalne miejsce pochówku członków plemienia Ugrofinów, pochodzące z początków I tysiąclecia n.e. - donosi serwis internetowy icRussia.
|
| Soczewki kontaktowe z elektronikÄ… |
|
Opracowano prototyp nowoczesnych soczewek kontaktowych, w których wnętrzu zatopiony jest układ elektroniczny oraz diody LED. Jest to przysłowiowy "kamień milowy" dla dziedziny nauki, która zajmuje się miniaturyzacją układów scalonych, donosi "LaserFocusWorld".
|