Z Wikipedii

Współrzędne: 49°47'13" N 21°56'48" E49.7869444 21.9466667 (Domaradz (województwo podkarpackie))

Domaradz
Województwo	podkarpackie
Powiat	brzozowski
Gmina	Domaradz
Położenie	49° 47' 13'' N 21° 56' 48'' E
Liczba mieszkańców  • liczba ludności	3 100
Strefa numeracyjna (do 2005)	13
Kod pocztowy	36-230
Tablice rejestracyjne	RBR
Położenie na mapie Polski Domaradz
drewniany kościół
Strona internetowa wsi

Domaradz – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie brzozowskim, w gminie Domaradz. Przez wieś przebiega droga wojewódzka 886 do Rzeszowa i Sanoka. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Domaradz.

Pogórzański wiatrak z Domaradza przeniesiony do skansenu w Sanoku

[edytuj] Historia

Domaradz leży nad rzeką Stobnicą. Wieś wzmiankowana w 1349 roku, lokacja wsi nastąpiła na prawie niemieckim, niem. Domaretz (1359. Królowa węgierska Maria nadała biskupstwu w 1384 pięć włości: Brzozów, Cergową, Domaradz i Równe w ziemi sanockiej oraz Radymno w przemyskiej. Żyjący tu dziedzice Domaradzcy z Gryfitów ufundowali parafię w Lutczy, która jest wymieniona 24 stycznia 1442 roku. W 1589 r., miejscowość wspomniana jako włości biskupów przemyskich.

W 1624 roku miejscowość zniszczona w czasie napadów Tatarów. W 1656 roku Król Jan Kazimierz przejeżdża z Krosna z orszakiem w kierunku do Łańcuta. W 1657r. najazd wojsk węgierskich. 25 czerwca 1945r. oddział NSZ AK stoczył ostatni atak na tabory sowieckie koło Domaradza.

W Domaradzu urodził się Juliusz Kallay (1809 –1863) - organizator Gwardii Narodowej,Przewodniczący Rady Narodowej, powstaniec , filozof , lekarz i działacz społeczny.

Zabytki: drewniany kościół wzmiankowany 1510 - fundacji Kaspara, który złożył podpis z okazji fundacji kościoła parafialnego w Hoczwi, w okresie późniejszym kościół był przebudowywany; w nim barokowy ołtarz boczny z 1632 roku, chrzcielnica z pocz. XVI w., dzwon gotycki z 1524 roku.

Nieopodal, na południe od Domaradza, góra Chyb (432 m. n.p.m.).

[edytuj] Legendy domaradzkie

LEGENDA O ROKICIE ROZBÓJNIKU

Bardzo dawno temu, kiedy okolice Domaradza porośnięte były gęstymi lasami, w lesie zwanym "Rokitne"„ na stromym wzgórzu, wybudował sobie pewien szlachcic-banita drewniane obronne dworzyszcze. Z powodu trybu życia, jaki prowadził (polował w lasach, a poza tym napadał i rabował przeciągających tamtędy bogatych kupców), przezwany został "Diabłem Rokitą". Zrabowane klejnoty i towary oddawał biednym mieszkańcom okolicznym, którzy po pewnym czasie zwabieni łatwym zyskiem zaczęli wraz z nim uprawiać rabunek. Tym sposobem "Diabeł Rokita" zebrał wokół siebie liczny orszak kompanów, którzy stali się postrachem całej okolicy Pewnego razu został on jednak napadnięty podstępnie przez grasujących od czasu do czasu po tych okolicach Tatarów i w walce zginął wraz z towarzyszami. Tatarzy doszczętnie spalili dworzyszcze wraz z okolicznymi domami.

LEGENDA O "KOŚCIELISKU"

W Rokitnem, przy dworzyszczu, w którym mieszkał szlachcic-banita, stał niewielki kościół. Nikt tam jednak nie chodził. Szlachcic z kompanami trudnił się rozbojem i nie w głowie im były modlitwy Nabożeństwa odprawiał ksiądz w pustym kościele. Pewnego razu kościół zapadł się pod ziemię. Od czasu do czasu, w niedzielę, słychać było gdzieś spod ziemi się wydobywający głos dzwonów, które dalej zwoływały wiernych na modlitwę. Odtąd miejsce to nazywano "kościeliskiem". Postanowiono jednak wydobyć z ziemi dzwony, by choć w części czynem tym zmazać swoje winy. Nadludzkim wysiłkiem wydobyto je. Uradzono zawieźć dzwony do najbliższego kościoła. Droga wypadła przez Domaradz. W miejscu, gdzie obecnie stoi kościół, woły stanęły Żadna siła ludzka nie mogła ich ruszyć z miejsca. Postanowiono zatem wybudować tu kościół i dzwony zawiesić na jego wieży.

LEGENDA O POCHODZENIU NAZWY DOMARADZ

Król Kazimierz Wielki postanowił swemu wiernemu słudze podarować szmat ziemi i osadzić go na niej. Wysłał go, aby obejrzał wyznaczony dlań teren i szybko wracał zdać relację z podróży Sługa oczarowany był pięknem ziemi, która miała stać się jego własnością. Przemierzał nieprzebrane bory pełne wszelakiego zwierza, oglądał barcie pełne miodu i smolarzy przy wyrobie smoły. Okolica była piękna i bogata. Pełen dobrej myśli wrócił do swego pana i zdał sprawę z podróży Król widząc, że słudze podoba się wybrane dla niego miejsce, kazał sporządzić akt nadania. Brak w nim tylko było nazwy nowo powstającej osady Ani sekretarzowi królewskiemu, ani królowi nic stosownego nie przychodziło na myśl. Postanowiono z wyborem nazwy poczekać. Tymczasem sługa ruszył do swych nowych włości i zajął się ich zagospodarowaniem. Kiedy wystawił dla siebie okazałe dworzyszcze, wydał wspaniałą ucztę, na którą zaprosił swego dobrodzieja. Król nie odmówił prośbie wiernego sługi i zaszczycił dom jego swoją obecnością. Obejrzał okazałe i zasobne dworzyszcze i rzekł z uznaniem: "Widzimy, że doma radzisz sobie dobrze, przeto wolę naszą jest, by osada, która tu powstanie, Domaradzem się zwała".

Legendy przekazywane z ust do ust spisane przez Benedykta Gajewskiego Zobacz też: Domaradz, Domaradz, Domaradzice, Domaradzka Kuźnia, Domaradzyn, Pogórzanie wschodni

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi

• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

Ponieważ treść tego artykułu związanego z woj. podkarpackim ma formę zaledwie zalążkową, pomóż nam ją rozbudować, o ile dysponujesz odpowiednimi źródłami.
Prosimy, zapoznaj się najpierw z zasadami oraz zaleceniami edytowania Wikipedii.