Drzeworyt
Z Wikipedii
Drzeworyt to technika graficzna należąca do druku wypukłego. Drzeworytem nazywa się również odbitkę, uzyskaną tą techniką.
W technice tej używana jest deska, na którą nanosi się rysunek, a następnie przy pomocy specjalnych narzędzi wycina się tło, które na odbitce będzie białe. Pozostawione wypukłe miejsca będą drukowały. Klocek pokrywa się farbą drukarską i odbija na papierze.
[edytuj] Rodzaje drzeworytu
Drzeworyt w zależności od przygotowanego klocka i sposobu wycinania dzieli się na:
- drzeworyt wzdłużny (langowy) - używana jest deska cięta wzdłuż pnia, w efekcie czego słoje i włókna biegną równolegle do krawędzi deski; tło wycinane jest dłutami i nożami w miękkim drewnie (lipa, jabłoń, świerk),
- drzeworyt poprzeczny (sztorcowy) - używana jest deska cięta w poprzek pnia, składająca się z posklejanych małych klocków. Całość klocka cięta jest rylcem w twardym drewnie (bukszpan, dzika grusza).
Inne rodzaje drzeworytu:
- drzeworyt groszkowy (śrutowy) - powstał w XV wieku, stosowany na terenie Niemiec i Niderlandów; formę uzyskuje się przy pomocy puncy dającej efekt tekstury
- drzeworyt tonowy (białoryt) - powstaje na zasadzie negatywu - druk odbywa się białą farbą na czarnym tle, stosowany np. przez Altdorfera
- drzeworyt faksymilowy - używany do tworzenia szczegółowych reprodukcji, szczególnie rysunków, gdyż dawał efekt swobodnych linii
- chiaroscuro (drzeworyt światłocieniowy) - pojawił się w XVI w. we Włoszech i Niemczech; uzyskuje się go z dwóch matryc (czarny kontur linearny to jedna płyta, druga to obszary światła - druk szrafirunkowy jasną farbą) oraz barwionego papieru (który jest trzecim walorem - półcieniem)
[edytuj] Historia
Drzeworyt jest uznawany za najstarszą (obok kamieniorytu) technikę graficzną. Powstał w starożytności, był m.in. używany do druku (stemple) tkanin, najstarszym zachowanym okazem są tkaniny koptyjskie z VI w. W Europie w powszechne użycie wszedł w XIV wieku. Najstarszy datowany drzeworyt europejski pochodzi z 1424 roku i został odnaleziony w austriackim klasztorze Buxhein. Przez wynalezieniem czcionki drukarskiej w technice drzeworytniczej odbijano w średniowieczu całe książki - w tym samym klocku wycinano zarówno tekst, jak i ilustracje (były to tzw. książki blokowe lub ksylograficzne).
W 2 połowie XV wieku w drzeworycie pojawia się cieniowanie przy pomocy szrafowania; wcześniej zaznaczano tylko kontury, bez uwzględnienia światła i cienia. Początkowo drzeworyty kolorowano ręcznie, od XVI w. wprowadzono kolor mechanicznie poprzez zastosowanie kilku matryc. Pod koniec XV i na początku XVI wieku tworzą wybitni drzeworytnicy: Albrecht Dürer, Lucas Cranach Starszy, Albrecht Altdorfer, Hans Burgkmair. W technice tej wykonywane są ilustracje, kalendarze, karty do gry i inne druki o charakterze użytkowym. Z czasem drzeworyt ustępuje miedziorytowi, który pozwala na lepsze ukazanie szczegółów.
Drzeworyt, stosowany do końca XVIII wieku, to tzw. drzeworyt wzdłużny. Wraz z wynalezieniem drzeworytu sztorcowego przez Thomasa Bewicka około 1790 roku technika drzeworytnicza odrodziła się. Drzeworyt sztorcowy pozwolił bowiem rytować we wszystkich kierunkach (wzdłużny, ze względu na budowę deski, posiadał w tym względzie pewne ograniczenia) i uzyskać bardziej malarskie efekty. Drzeworyt poprzeczny jest także bardziej precyzyjny, gdyż umożliwia osiągnięcie cieńszej kreski. W XIX wieku był powszechnie stosowany jako technika ilustracyjna dla prasy, ponieważ można go drukować razem z tekstem z jednego składu, co dawało mu przewagę nad innymi technikami (w Polsce m.in. Tygodnik Ilustrowany, Kłosy), a także jako drzeworyt reprodukcyjny, odtwarzający dzieła malarskie. Na przełomie XIX i XX wieku drzeworyt ustąpił innym technikom, ale nadal był wykorzystywany (i jest także dziś) przez artystów, np. Emila Nolde, Paula Gaugin, Edvarda Muncha, Pawła Stellera, Władysława Skoczylasa
W Chinach technika znana jest od V wieku, stamtąd przeszła do Japonii (Ukiyo-e).
[edytuj] Bibliografia
- J. Werner Podstawy technologii malarstwa i grafiki, Warszawa-Kraków 1981
- Słownik terminologiczny sztuk pięknych Warszawa 2006
| Pierwsza ofiara powodzi na Podkarpaciu |
|
35-letni mieszkaniec Jabłonki w powiecie brzozowskim jest prawdopodobnie pierwszą ofiarą powodzi na Podkarpaciu. Ciało Grzegorza P. wyłowiono po południu z potoku Dydnianka, który wpada do Sanu.
|
| Szymanek-Deresz proponuje ponadpartyjne prace nad ustawÄ… medialnÄ… |
|
Jolanta Szymanek-Deresz (SLD) oceniła - dzień po tym jak Sejm podtrzymał weto prezydenta do ustawy medialnej - że obecnie jest dobry moment, aby rozpocząć prace nad ustawą medialną w układzie ponadpartyjnym, z uwzględnieniem postulatów Sojuszu.
|
| "Niektóre wyroki ws. dziennikarzy mają charakter przypadkowy" |
|
Zdaniem medioznawcy, profesora Wiesława Godzica, niektóre wyroki zapadające w Polsce w sprawach dotyczących dziennikarzy mają charakter przypadkowy, i są efektem braku wiedzy sędziów o zasadach działania wolnych mediów.
|
| Szef SLD: "palikotyzacja" PO z siłą huraganu |
|
- Szef klubu PO, Zbigniew Chlebowski najwyraźniej bierze przykład ze swojego kolegi, posła Janusza Palikota (...). W polityce jednak warto zachować umiar i nie licytować się z posłem Palikotem - pisze na swoim blogu w Onet.pl Grzegorz Napieralski, przewodniczący Sojuszu Lewicy Demokratycznej.
|
| "On jak śpi, to kłamie; PO nie rozmawia z hipokrytą" |
|
- Jak Å›mie pan Napieralski mówić, że nie dajÄ… (SLD - red.) partyjnej legitymacji telewizji publicznej, a obecna telewizja, która jest PiS-owskim komitetem wyborczym - mówiÄ™ o publicystyce - miejscami przypomina publicystykÄ™ stanu wojennego - jest caÅ‚kowicie jednostronna, PiS-owska, zakÅ‚amana – oburzaÅ‚ siÄ™ w TVN24 Stefan NiesioÅ‚owski.
|