Warszawa Centralna
Z Wikipedii
Współrzędne: 52°13'43" N 21°0'12" E
| Warszawa Centralna | |
 Warszawa Centralna |
|
| Dane podstawowe | |
| Liczba peronów | 4 |
| Liczba krawędzi peronowych | 8 |
| Kasy | czynne |
| Oznaczenie Kurs'90 | 242 |
| Przejście nadziemne | czynne |
| Przejście podziemne | czynne |
| Historia | |
| Data budowy | 1975 |
| Linie przechodzÄ…ce przez stacjÄ™ | |
| Linia 1. Warszawa Centralna - Katowice | |
| Linia 2. Warszawa Centralna - Terespol | |
| Położenie | |
 Położenie stacji na mapie Warszawy |
|
| strona kolej.one.pl | |
 Galeria zdjęć na Wikimedia Commons |
|
Warszawa Centralna – największy i najważniejszy dworzec kolejowy w Warszawie. Znajduje się w Śródmieściu, przy al. Jerozolimskich 54, u zbiegu z al. Jana Pawła II, nad tunelem średnicowym, łączącym dworzec z sąsiednimi stacjami Warszawa Wschodnia i Warszawa Zachodnia. Wg kategoryzacji PKP, dworzec ma kategorię najwyższą, A.
Spis treści |
[edytuj] Dane ogólne
Dworzec stanowi centralny punkt warszawskiej linii średnicowej. Połączony jest przejściami podziemnymi z dwiema stacjami o znaczeniu lokalnym: dworcem Warszawa Śródmieście obsługującym pociągi podmiejskie i miejskie spółek Koleje Mazowieckie i Szybka Kolej Miejska oraz dworcem Warszawa Śródmieście WKD, stanowiącym końcowy przystanek Warszawskiej Kolei Dojazdowej.
Tuż obok Dworca Centralnego powstał w 2007 kompleks Złote Tarasy, którego najwyższa część góruje nad budynkiem dworca.
Miejsce to stanowi również jeden z najważniejszych punktów na mapie warszawskiej komunikacji miejskiej. Zespół przystankowy "Dw. Centralny" obejmuje m.in. 4 przystanki tramwajowe oraz 16 autobusowych zlokalizowanych ze wszystkich stron dworca zwłaszcza od strony kompleksu "Złote Tarasy", PKiN oraz hotelu Marriott. Aktualna informacja szczegółowa rozmieszczenia przystanków zawarta jest na stronie ZTM.
[edytuj] Historia
Do 1944 najważniejszym dworcem Warszawy był Dworzec Główny, który został zniszczony przez Niemców po powstaniu warszawskim. Lokalizacja nowego centralnego dworca kolejowego dla stolicy w obecnym miejscu została wyznaczona przez Biuro Odbudowy Stolicy już w 1946. Przez kolejne ćwierćwiecze powstało kilka koncepcji układu i budynku dworca - wszystkie autorstwa architekta Arseniusza Romanowicza - jednak na przeszkodzie ich realizacji bezustannie stawały względy finansowe, zaś funkcję tymczasowego dworca pełniła Warszawa Główna Osobowa. Na wyznaczonym miejscu wybudowano w latach 1952-1954 tymczasowy dworzec dla pociągów podmiejskich, usytuowany w wykopie i obsługiwany przez drewniane pawilony zaadaptowane z dawnych kas wyścigów konnych. Funkcjonował on do czasu otwarcia dworca Warszawa Śródmieście w 1963, a następnie miał zostać wyburzony. Z braku alternatywy ponownie otwarto go jednak po wybudowaniu drugiej pary torów na warszawskiej linii średnicowej, tym razem w celu obsługi pociągów dalekobieżnych przejeżdżających przez centrum miasta.
Czas prowizorki skończył się w 1972, kiedy to na fali propagandy sukcesu podjęto w końcu decyzję o budowie nowoczesnego dworca dalekobieżnego. Ukończono go 5 grudnia 1975 i wkrótce potem przejął on obsługę większości pociągów dalekobieżnych w Warszawskim Węźle Kolejowym[1][2][3]. Powstał wg projektu Arseniusza Romanowicza przy współpracy Piotra Szymaniaka, przy czym w trakcie budowy projekt był wielokrotnie zmieniany, co odbiło się nie tylko na jakości robót, ale także na funkcjonalności dworca. Zrezygnowano m.in. z betonowych estakad dla pieszych prowadzących do pobliskich wieżowców Hotel Marriott i Oxford Tower. Budowę prowadzono błyskawicznie w związku z planowaną wizytą Leonida Breżniewa. Budynek nie miał odbioru technicznego przed oficjalnym otwarciem, z powodu decyzji ówczesnego Komitetu Centralnego PZPR, i praktycznie przez następne kilkanaście lat był nieustannie remontowany.
Jak na swoje czasy i dotychczasowy kształt warszawskich dworców, budynek miał duże walory funkcjonalne i estetyczne, choć nadawane mu przez ówczesną propagandę miano "najnowocześniejszego dworca w Europie" było mocno na wyrost. Dworzec posiada cztery perony znajdujące się pod ziemią, o długości 300 metrów każdy. Główna hala dworcowa wykonana jest ze stali i szkła, a jej nowatorska konstrukcja zyskała sobie uznanie w oczach ówczesnych architektów. Potężny postmodernistyczny dach do dzisiaj zaskakuje swoimi futurystycznymi kształtami i stosunkowo dobrym stanem kontrastując ze zdewastowaną resztą budynku oraz ponurymi peronami. Podczas budowy stropy, drzwi automatyczne i elewacje z blachy sprowadzono ze Szwajcarii, schody ruchome z Paryża i Brukseli zaś elektroniczne zegary z Włoch. Budynek krytykowany jest przez wielu za swą "forteczność" i związane z tym wszelkie niedogodności komunikacyjne.
Pomimo zewnętrznej lekkości dachu wnętrze Dworca Centralnego kryje w sobie znaczne utrudnienia komunikacyjne dla pasażerów. Różnica kondygnacji wynosi aż 2 piętra z hali głównej na perony. Podstawą komunikacji są wielkie schody. Schody ruchome oraz ruchome chodniki są wąskie i często wyłączane z powodów technicznych oraz oszczędnościowych. Jedyna winda (towarowa) jest dostępna tylko dla pracowników PKP. Architekt nie pomyślał o niepełnosprawnych. Od niedawna mają oni do dyspozycji jedną, wadliwą elektryczną platformę uruchamianą na syrenę, która ma przywołać pracownika dworca. Perony są nierównomiernie oświetlone na niebiesko a miejscami ukryte w mroku. Barwy większości materiałów we wnętrzach nie odbijają światła. Zaletą stacji jest komisariat Policji wraz z centrum monitoringu. Dworzec, obecnie zaniedbany tak jak wszystkie dworce kolejowe w Warszawie, stanowi kuriozum dla turystów z Europy zachodniej. Władze Warszawy rozważają możliwość modernizacji (projekt architekta Bogdana Polaka),[4] [5] budowy w tym miejscu nowego dworca. Modernizacja Dworca Centralnego zostanie rozpoczęta nie wcześniej niż w 2012. Wynika to z planów PKP dot. modernizowania w pierwszej kolejności innych przystanków i dworców kolejowych w tym stacji Warszawa Zachodnia i Warszawa Wschodnia (aktualnie zdewastowanej, w złym stanie technicznym). Remont generalny ma zostać wykonany przy okazji modernizacji drugiej części tunelu średnicowego, zaplanowanej na 2009.[6]
[edytuj] Dworzec w filmie i sztuce teatralnej
- Podczas budowy Dworca Centralnego utrwalono wiele scen, ukazywanych później w serialu Czterdziestolatek opowiadającym o życiu rodziny inż. Stefana Karwowskiego, który pracował przy budowie dworca.
- Krzysztof Kieślowski zrealizował tu w 1980 swój film dokumentalny Dworzec.
- Warszawski Dworzec Centralny będący miejscem schronienia bezdomnego, który okazuje się niespodziewanie doktorem filozofii utrwalono z udziałem czołówki najwybitniejszych polskich aktorów w filmie z 1993 pt. Komedia małżeńska.
- Warszawski Dworzec Centralny posłużył za scenerię kręconych w 1989 scen uzupełniających film Andrzeja Żuławskiego "Na Srebrnym Globie".
- Na Dworcu Centralnym utrwalono sceny ukazane w filmie z 1996 pt. ZÅ‚ote Runo.
- Grzegorz Jarzyna przemienił antresolę dworcową w teatr. Publiczność i pasażerowie oglądali Zaryzykuj wszystko George'a F. Walkera. Premiera spektaklu odbyła się 4 listopada 2003, w 2007 przedstawienie zostało przeniesione do siedziby TR Warszawa, na Marszałkowską.
- W ramach projektu "Solidarność, Solidarność" Filip Bajon zrealizował w 2005 m.in. na Dworcu Centralnym 9 minutowy film Benzyna. Dzieło w opowiada o przygodzie młodych ludzi z kanistrem benzyny w historycznym sierpniu 1980.
- Piotr Cieplak z zespołem Teatru Montownia zrealizował w przestrzeni Dworca Centralnego spektakl "Historia o narodzeniu Pana Jezusa na Dworcu Centralnym" autorstwa Wojciecha Tomczyka. Przedstawienie miało premierę 26 grudnia 2003, tego dnia zagrano też drugi spektakl, po czym zdjęto sztukę z afisza.
- Dworzec Centralny był jednym z miejsc akcji filmu Janusza Majewskiego wg scenariusza Jerzego Pilcha z 2006 pt Miłość w przejściu podziemnym.
- Zarówno hala Dworca Centralnego, jak i jego perony były miejscem akcji niektórych scen popularnego serialu Magda M. oraz filmu Nigdy w życiu.
[edytuj] Podczas budowy
- Na budowie pracowali także żołnierze Ludowego Wojska Polskiego.
- Wg anonimowych relacji niektórych robotników znaleziono podobno ciekawe przedmioty z czasów przedwojennych oraz wojny. Nigdy nie obwieszczono tego publicznie.
- Nawiązywano kontakty handlowe z Zachodem. Stanowiło to awangardę Bloku Wschodniego w czasach podporządkowania się ZSRR.
- Ciekawostką jest fakt, iż teoretycznie nie było żadnych ograniczeń finansowych a jedynie ścisłe ograniczenia czasowe dotyczące zakończenia budowy w związku z wizytą Breżniewa na zjeździe KC PZPR. Wiele rzeczy zaprojektowano i wybudowano w szkodliwym pośpiechu. Niedopracowano między innymi dachu, który przeciekał od czasu otwarcia dworca a nawet po wielokrotnych remontach. Pośpiesznie i nieszczelnie wykonano także wiele instalacji wodnych i kanalizacyjnych. Budowę dworca sfinansowano m.in. dzięki gigantycznym kredytom od zachodnich państw kapitalistycznych. Kredyty zaciągnięto dzięki staraniom przywódcy PRL Edwardowi Gierkowi.
[edytuj] Ciekawostki zwiÄ…zane z pierwszym okresem funkcjonowania dworca
 |
Ta sekcja może zawierać informacje trywialne, plotkarskie i tym samym niepotrzebne w artykule encyklopedycznym. Staraj się integrować ciekawostki z główną treścią artykułu. Po oczyszczeniu tej sekcji możesz usunąć szablon. Potrzebę wpisania ciekawostek możesz omówić w dyskusji artykułu. |
- Zwycięski tytuł Mister Warszawy `75 w konkursie architektury.
- Na dworcu urządzano pokazy mody (zgodnie z tradycją w niemal każdym nowootwartym budynku w Śródmieściu urządzano pokazy polskich dyktatorów mody PRL).
- Większość korytarzy była jasna i przestronna aż do czasu wybudowania budek ze sklepikami i barami oraz reklamami.
- Zainstalowano pierwsze w Polsce chodniki ruchome na pochylniach i pierwsze w Polsce schody ruchome nie pochodzące z ZSRR (amerykańskie z Francji).
- Na stacji czekały na podróżnych wózki na bagaże, aby - tak jak chciał architekt - nikt nie musiał już dźwigać ciężkich toreb i waliz (oprócz dwu-kondygnacyjnych schodów prowadzących na perony).
- Na zachodzie zakupiono nowoczesne, małe, jednoosobowe pojazdy do czyszczenia i odkurzania posadzek w całym budynku.
- Dzieci z okolicznych kamienic i bloków chętnie przybiegały w niedzielne popołudnia na lśniący od nowości i pachnący czystością dworzec aby sprawdzić jak działa mechanizm reagujący na ciężar ludzkiego ciała w obszarze przed wejściem i wyjściem uruchamiający automatyczne drzwi oraz duży, radziecki, barwny telewizor na antresoli. Fascynację samoczynnie otwierającymi się szklanymi drzwiami uwieczniono w pierwszym odcinku legendarnego serialu 07 zgłoś się z 1976 p.t. "Major opóźnia akcję".
- Zbudowano specjalny salon dla VIPów. Pierwszym gościem był Leonid Breżniew. W 2007 w salonie PKP Intercity urządziła pierwszą w Polsce zamkniętą poczekalnię na dworcu kolejowym dla posiadaczy biletów pierwszej klasy na pociągi PKP Intercity pod nazwą "Strefa VIP".
- Przez kilkanaście miesięcy PKP zatrudniały hostessy ubrane w bordowe mundurki. Informowały one ciekawskich o cenach biletów a nawet repertuarach warszawskich teatrów. Postać hostessy z Dworca Centralnego uwieczniła Irena Kwiatkowska jako Kobieta Pracująca w pełnometrażowym odcinku Czterdziestolatka pt. "Motylem jestem, czyli romans 40-latka".
- Na środku dworcowego przejścia podziemnego pod skrzyżowaniem Al. Jerozolimskich z ul. Chałubińskiego stała biało-czerwona marmurowa fontanna w kształcie prostokątnym. Urządzenie sprowadzono z Włoch. Do fontanny goście przyjeżdżający do stolicy wrzucali monety, żeby tu kiedyś powrócić. W latach 90. XX fontanna znikła. Pojawiły się tam sklepy, którymi zabudowano znaczną część podziemi w kompleksie dworca. Tradycja wrzucania monet i sama fontanna zostały uwiecznione w filmie Brunet wieczorową porą w scenie z udziałem Jana Himilsbacha i dziecka mówiącego głosem Himilsbacha.
- W innym miejscu tego samego przejścia, w latach 80-tych pojawił się pierwszy w Warszawie i przez całą dekadę bodajże jedyny w kraju automat sprzedający słodycze, przekąski i napoje. Urządzenie znajdowało się mniej więcej w tym miejscu, gdzie obecnie swą siedzibę ma McDonalds.
[edytuj] Inne ciekawostki
- W 2007 Ilona Karwińska - brytyjski fotograf polskiego pochodzenia zapowiedziała zorganizowanie w maju br. Londynie wystawy najciekawszych polskich neonów z epoki PRL. W skład wystawy "Polish Neon" w galerii Capital Culture wchodzi fotografia gigantycznego neonu "WARSZAWA" z Warszawskiego Dworca Centralnego. Zdjęcie ukazuje przy okazji część charakterystycznej konstrukcji dworca.
[edytuj] Przyszłość
- Przed Euro 2012 planowana jest także poprawa wyglądu Dworca Centralnego. Pod uwagę jest poważnie brana budowa nowego Dworca Centralnego. Jest ona jednak uzależniona od kilku czynników, m.in. wyników zleconej przez PKP ekspertyzy, mającej ocenić podłoże obecnego dworca[7].
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Warszawa Centralna w ogólnopolskiej bazie kolejowej
- Plan schematyczny stacji Warszawa Centralna
- Dworzec Warszawa Centralna z satelity
- interaktywna mapa instytucji i organizacji kolejowych w Warszawie
- Budowa Dworca Centralnego - cz. 1. - film na YouTube
- Budowa Dworca Centralnego - cz. 2. - film na YouTube
Przypisy
- ↑ Fotografia nowego dworca zimą 1975. (Public domain), [1].
- ↑ Fotografia wejścia do nowego dworca zimą 1975. (Public domain), [2].
- ↑ Fotografia barwna Dworca Centralnego w dniu uroczystego otwarcia, [3].
- ↑ Projekt modernizacji dworca Warszawa Centralna architekta Bogdana Polaka, zmodernizowana fasada: [4].
- ↑ Projekt modernizacji dworca Warszawa Centralna architekta Bogdana Polaka, wnętrze: [5].
- ↑ Krzysztof Śmietana, Centralny remont na Euro. Gazeta Wyborcza - Stołeczna, środa 23 maja 2007
- ↑ Strona PKP
| Warszawa Centralna | ||
| Linia 1. Warszawa Centralna - Katowice | ||
 |
odległość: 3,082 km
|
|
| Linia 2. Warszawa Centralna - Terespol | ||
|
odległość: 3,908 km
|
|
![[1]](http://img223.imageshack.us/img223/5753/1975wdcdy8.jpg){kind=link}
![[2]](http://img301.imageshack.us/img301/4742/bbbqt8.jpg){kind=link}
![[3]](http://img296.imageshack.us/img296/7666/newnm8.jpg){kind=link}
![[4]](http://www.muratorplus.pl/images/epstein_PKP_noc_tekst.jpg){kind=link}
![[5]](http://img19.imageshack.us/img19/914/z3154a888ps2.jpg){kind=link}
Główne dworce: W-wa Centralna • W-wa Zachodnia • W-wa Wschodnia • W-wa Gdańska • W-wa Wileńska
Kolej Obwodowa: W-wa Wola • W-wa Kasprzaka • W-wa Koło • W-wa Zoo
Linia Średnicowa: W-wa Ochota • W-wa Śródmieście • W-wa Powiśle • W-wa Stadion
WKD: W-wa Śródmieście WKD • W-wa Ochota WKD • W-wa Zachodnia WKD • W-wa Reduta Ordona • W-wa Al. Jerozolimskie WKD • W-wa Raków • W-wa Salomea
Kolej Nadwiślańska: W-wa Choszczówka • W-wa Płudy • W-wa Żerań • W-wa Toruńska • W-wa Praga • W-wa Olszynka Grochowska • W-wa Gocławek • W-wa Wawer • W-wa Anin • W-wa Międzylesie • W-wa Radość • W-wa Miedzeszyn • W-wa Falenica
Inne: W-wa Gołąbki • W-wa Ursus • W-wa Ursus Płn. • W-wa Włochy • W-wa Al. Jerozolimskie • W-wa Rakowiec • W-wa Służewiec • W-wa Okęcie • W-wa Dawidy • W-wa Jeziorki • W-wa Rembertów • W-wa Wesoła • W-wa Wola Grzybowska
| Chcesz dostać grant, wydaj miliard |
|
Znamy szczegóły systemu wspierania największych inwestycji. To granty oferowane firmom w postaci programów wieloletnich. Rząd uruchomił ich już 35 za 861 mln zł. W zamian inwestorzy wydali w Polsce 11 mld zł i stworzyli 34 tys. miejsc pracy - informuje "Puls Biznesu".
|
| Cena miedzi w górę po osłabieniu dolara |
|
Cena miedzi wzrosła w Londynie i w Szanghaju z powodu osłabienia się dolara i dzięki nadziejom, że rosnący popyt w Chinach zrównoważy malejące zakupy metalu w innych częściach świata.
|
| Garaż studentowi za 300 zł wynajmę |
|
Za 300 zł miesięcznie krakowski student może zamieszkać w garażu. Czeka też na niego drewniana szopa i blaszany barak. Nic dziwnego, że młodzi ludzie, przeglądając oferty wynajmu mieszkań, na przemian łapią się za głowę lub za kieszeń - czytamy w "Gazecie Wyborczej".
|
| Turcy cypryjscy planujÄ… podmorski wodociÄ…g z Turcji |
|
Planuje się budowę podmorskiego wodociągu, który zaopatrzy w wodę z Turcji nękany suszą północny Cypr - poinformował w środę w Nikozji przedstawiciel Republiki Tureckiej Cypru Północnego.
|
| Kto taniej zbuduje metro |
|
"Życie Warszawy" przypomina, że władze miasta mają dziś ogłosić decyzję w sprawie nowego przetargu na drugą linię metra. Ratusz postawi jednak koncernom warunek: dość zawyżania cen.
|