Efekt uboczny
Z Wikipedii
Efekt uboczny, skutek uboczny, działanie niepożądane - jest to dodatkowy, inny od oczekiwanego, efekt działania medycznego, głównie terapii. Większość działań ubocznych jest niepożądanych, a nawet niebezpiecznych.
Działania niepożądane leków są bardzo różne i zależą od wielu czynników. W zasadzie nie istnieją leki całkowicie pozbawione tego typu działań. O przydatności leku w terapii konkretnego schorzenia decyduje bilans korzyści i strat wywoływanych przez ten lek. Istnienie działań niepożądanych leków jest jednym z głównych motorów przemysłu farmaceutycznego, napędzającym go do opracowywania nowych specyfików.
Spis treści |
[edytuj] Klasyfikacja kliniczna działań niepożądanych
[edytuj] Typ A
Działania uboczne, które można przewidzieć – wynikają z mechanizmu działania farmakologicznego. Ich nasilenie zależy od zastosowanej dawki. Ustępują po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu leku. Przykłady:
- Kaszel po lekach obniżających ciśnienie krwi z grupy I-ACE
- krwawienia po przedawkowaniu leków przeciwzakrzepowych
Do działań niepożądanych z grupy A zalicza się także działania wynikające z interakcji leków, które da się przewidzeć, np. efekty uboczne spowodowane zwiększeniem się steżenia jakiegoś leku w surowicy, na skutek jego wypierania z połączeń z białkami przez zastosowaną jednocześnie Aspirynę. Działania tego typu stanowią ok. 70-80% wszystkich obserwowanych działań ubocznych leków.
[edytuj] Typ B
Działania uboczne nieprzewidywalne, niezależne od podanej dawki leku. Działania te nie wynikają z mechanizmy działania farmakologicznego. Często są wynikiem reakcji immunologicznej (uczulenia) na lek. Przykłady:
- uszkodzenia szpiku kostnego po zastosowaniu chloramfenikolu
- zespół Stevesna-Johnsona po sulfonamidach
Działania tego typu stanowią ok 20% wszystkich obserwowanych działań niepożądanych leków i często są przyczyną wycofania leku z obrotu, lub ograniczeń w jego stosowaniu.
[edytuj] Typ C
Działania uboczne występujące po długotrwałym stosowaniu leku (najczęściej w terapii chorób przewlekłych). Mechanizm ich powstawania najczęściej jest znany i wynika z właściwości farmakologicznych leku. Przykłady:
- uszkodzenie wątroby po przewlekłym stosowaniu paracetamolu
- choroba wrzodowa po przewlekłym stosowaniu NLPZ-tów
[edytuj] Typ D
Działania uboczne pojawiające się po długim czasie od zastosowania leku, niezależnie od tego jak długo stosowany był sam lek. Przykłady:
[edytuj] Typ E
Działanie niepożądane występujące po nagłym odstawieniu leku. Zykle jest to po prostu zaostrzenie choroby, następujące po zaniechaniu terapii. Leki wykazujące działania niepożądane typu E powodują zwiększenie (zaostrzenie) objawów choroby po odstawieniu leku ponad poziom na którym te objawy by były, gdyby leku w ogóle nie zastosowano. Przykłady:
- zwiększenie poziomu gastryny prowadzące do wyrzutu kwasu solnego w żołądku po odstawieniu antagonistów receptorów H2 w żołądku (leków hamujących wydzielanie kwasu solnego)
Tego typu działaniom niepożądanym leków łatwo zapobiec – wystarczy odstawiać leki powoli, stopniowo zmniejszając dawkę.
[edytuj] Zobacz też
Przeczytaj też zastrzeżenia dotyczące pojęć medycznych na Wikipedii!
Wikiprojekt: Nauki medyczne • Portal: Nauki medyczne
| Brytyjskie szpitale i uniwersytety kolejnymi ofiarami kryzysu |
|
Londyńska prasa pisze o kryzysie islandzkich banków, w których Brytyjczycy ulokowali swoje oszczędności.
|
| Lepiej nie kłamać w CV |
|
Pracodawcy coraz częściej sprawdzają kandydatów do pracy. Prześwietlają ich dotychczasowe zatrudnienie, referencje zawodowe, a nawet przeprowadzają wywiad środowiskowy - podaje "Rzeczpospolita".
|
| Co o kryzysie finansów piszą weekendowe gazety |
|
Na czołowych stronach wiodących polskich dzienników dominują informacje o rozlewającym się w świecie kryzysie finansów.
|
| Gwiazdowski: nie warto pompować miliardów w banki |
|
Robert Gwiazdowski, prawnik, ekonomista i ekspert Centrum im. Adama Smitha, w wywiadzie dla "Naszego Dziennika" odnosi się m.in. do zapowiadanego przez polski rząd podwyższenia gwarancji na depozyty bankowe z obecnych 22,5 tys. euro do 50 tys. euro.
|
| Ile jeszcze potrwa kryzys? |
|
Jak długo potrwa jeszcze kryzys finansowy w świecie? - Na tak postawione pytanie "Gazety Wyborczej" 36 proc. badanych odpowiedziało, że "wiele lat", 14 proc., że "rok", 26 proc., że "kilka miesięcy", a 11 proc., że "kilka tygodni lub mniej".
|