Z Wikipedii

Egipt w XIX wieku. Po wyparciu w 1801 r. Francuzów, Egipt wrócił pod zwierzchnictwo sułtana tureckiego. W jego imieniu bezpośrednią władzę w Kairze sprawował pasza Mohammed Ali, który, po stłumieniu buntu Mameluków, stał się w 1808 r. niepodzielnym władcą Egiptu. Przeprowadził wtedy szerokie reformy agrarne, podatkowe, administracyjne oraz zapoczątkował budowę wielkich manufaktur i fabryk państwowych, w tym głównie włókienniczych, ale także łuszczarni ryżu, cukrowni, stoczni, hut szkła. Rozbudowano system kanałów nawadniających pola uprawne, uzyskując wyższe plony płodów rolnych, których podstawę stanowiły pszenica, ryż, kukurydza, jęczmień, proso, rośliny strączkowe, trzcina cukrowa, bawełna, cebula, czosnek. Równocześnie z unowocześnieniem gospodarki rozrosły się miasta, rozwinięte zostało szkolnictwo świeckie, rozpoczęto budowę linii kolejowych, zmodernizowano wojska lądowe i marynarkę wojenną.

Po 1831 r. Mohammed Ali rozpoczął ekspansję zewnętrzną, zajmując tureckie Palestynę, Liban i Syrię. Doprowadziło to do długotrwałej wojny turecko-egipskiej, zakończonej w 1841 r. klęską Egiptu, który uzależniony został wówczas gospodarczo, poprzez pożyczki kapitałowe i nierównoprawne traktaty handlowe, od Wielkiej Brytanii. W 1869 r. uruchomiony został Kanał Sueski, łączący Morze Śródziemne z Oceanem Indyjskim, a będący największą inwestycją wodną XIX w. Wybudowany został przez francuskiego finansistę Ferdynanda Lessepsa przy wykorzystaniu przymusowej, katorżniczej pracy dziesiątków tysięcy chłopów egipskich. Mówiono, że został zbudowany na kościach fellahów.

Egipt nie był w stanie spłacić zaciągniętych pożyczek zagranicznych, w tym głównie na budowę Kanału Sueskiego. Wysoko oprocentowane długi wciąż narastały, zaś majątek narodowy, to jest zakłady przemysłowe, grunty rolne, koleje, banki, także akcje Kanału Sueskiego, zostały sukcesywnie przejęte przez zagraniczny kapitał, głównie brytyjski. Natomiast po buncie wojska i narodowym powstaniu w 1882 r. desanty wojsk brytyjskich zajęły Aleksandrię, Kanał Sueski, następnie Kair i cały Egipt, ustanawiając w nim protektorat Wielkiej Brytanii. Brytyjczycy przede wszystkim wykorzystali urodzajne, nawadniane grunty wzdłuż Nilu, zakładając intratne dla siebie plantacje bawełny na 40 procentach areału rolnego Egiptu, zresztą ze szkodą dla produkcji żywności dla samego Egiptu. Lecz największe zyski przynosiła im eksploatacja Kanału Sueskiego, który stał się ich wyłączną własnością.

Zobacz też:

• Historia Afryki
• Afryka