Z Wikipedii

MBDA Exocet
Dane podstawowe
Państwo	Francja
Producent	MBDA
Typ	woda-woda, powietrze-woda, głębina wodna-woda
Przeznaczenie	przeciwokrętowy średniego zasięgu
Historia
Data konstrukcji	1971
Lata produkcji	1975 - obecnie
Używana w latach	1975 - obecnie
Dane techniczne
Długość	4700 mm (AM39)
Åšrednica	350 mm
Rozpiętość	1100 mm
Napęd	Condor silnik startowy - 2 sek. Helios silnik marszowy - 150 sek.
Prędkość	0,93 Macha (315 m/s)
Naprowadzanie	bezwładnościowe i aktywne radarowe
Masa	670 kg (AM39)
Masa głowicy	165 kg
Typ głowicy	kumulacyjna, burząca
Zasięg	42 km (MM38), 70 km (AM39, MM40)
Użytkownicy
Argentyna, Brazylia, Egipt, Francja, Irak, Katar, Kuwejt, Libia, Oman, Pakistan, Peru, Singapur, ZEA

Start pocisku MM38 Exocet z naziemnej wyrzutni kontenerowej

Exocet (fr. latająca ryba) — francuski przeciwokrętowy pocisk rakietowy budowany w wersjach do wystrzeliwania z okrętów nawodnych (klasy woda-woda), podwodnych, samolotów, śmigłowców (klasy powietrze-woda) i wyrzutni brzegowych. Do dzisiaj wystrzelono kilkaset sztuk tego pocisku podczas różnych konfliktów zbrojnych.

[edytuj] Historia

Prace nad projektem pocisku przeciwokrętowego Exocet przeznaczonego do atakowania dużych jednostek nawodnych rozpoczęto w 1967 roku w koncernie Aerospatiale. W 1971 odbył się pierwszy start pocisku, a w 1972 rozpoczęto prace nad resztą komponentów systemu rakietowego. Pierwszą wersją, która weszła do służby w Marynarce Wojennej Francji w 1975 roku był pocisk Exocet MM38 wystrzeliwany z wyrzutni okrętowych lub nadbrzeżnych (hermetycznych kontenerów aluminiowych), o zasięgu 42 km. Projekt wersji Exocet AM39 przystosowanej do przenoszenia przez śmigłowce i samoloty rozpoczęto w 1975, a wprowadzono ją do uzbrojenia w 1979 roku. Wersja ta ma zasięg 50-70 km, w zależności od wysokości odpalenia. W 1981 rozpoczęto produkcję ulepszonego pocisku woda-woda MM40, o zwiększonym do 70 km zasięgu i składanych skrzydłach, startującego z mniejszych kontenerów o przekroju rurowym. Później opracowano także wersję wystrzeliwaną z okrętów podwodnych SM39, która ma postać wodoszczelnego kontenera z pociskiem, wystrzeliwanego z będącego w zanurzeniu okrętu podwodnego. Po wzniesieniu się nad powierzchnię wody, kontener otwiera się uwalniając pocisk rakietowy.

[edytuj] Opis konstrukcji

Exocet jest pociskiem rakietowym typu wystrzel i zapomnij, charakteryzującym się bardzo niskim pułapem lotu, od około 2 do 10 metrów (w zależności od stanu morza) i dużym zasięgiem około 70 km. Napęd Exoceta stanowią dwa silniki rakietowe na paliwo stałe, z których pierwszy, startowy, działający przez 2 sekundy ma nadać pociskowi prędkość początkową, a drugi, marszowy, działający przez 110-150 sekund służy do kontynuowania lotu. System naprowadzający składa się z bezwładnościowego systemu nawigacyjnego kierującego pocisk przez większą część lotu i system radarowy samonaprowadzający go na cel w ostatniej fazie lotu. Taki sposób naprowadzania ma na celu zminimalizowanie prawdopodobieństwa wykrycia pocisku przez detektory promieniowania radarowego. Z kolei konstrukcja pocisku zoptymalizowana w taki sposób, aby jego echo radarowe było niskie, wpływa na trudność jego wykrycia przez aktywne systemy radarowe przeciwnika. Pocisk MM38 mógł atakować cele znajdujące się pod kątem 30° w stosunku do osi wyrzutni, MM40 - 90°, MM40 Bloc 2 - 105°.

Produkowano pociski Exocet w następujących wersjach:

• MM38 — pocisk wystrzeliwany z powierzchni z wyrzutni okrÄ™towych
• AM39 — pocisk wystrzeliwany z samolotów i Å›migÅ‚owców
• SM39 — pocisk do wystrzeliwania z okrÄ™tów podwodnych bÄ™dÄ…cych w zanurzeniu
• MM40 — pocisk do wystrzeliwania z powierzchni do niszczenia celów nawodnych i baterii nabrzeżnych. Obecnie produkowana w dwóch wersjach rozwojowych
  • MM40 Bloc 2 — pocisk o zmniejszonej sygnaturze radarowej, później aktywujÄ…cym siÄ™ radarowym systemem naprowadzajÄ…cym i możliwoÅ›ciÄ… lotu na bardzo niskim puÅ‚apie (1-3 m) w celu utrudnienia wykrycia. Dodatkowo wyposażony w bardziej zaawansowane systemy elektroniczne zwiÄ™kszajÄ…ce dokÅ‚adność trafienia oraz systemy przeciwdziaÅ‚ania systemom walki elektronicznej przeciwnika.
  • MM40 Bloc 3 — głównÄ… zaletÄ… tej wersji pocisku jest zwiÄ™kszenie jego zasiÄ™gu do 180 km, poprzez zastosowanie odrzutowego silnika marszowego. Start pocisku odbywa siÄ™ przy pomocy silnika rakietowego odrzucanego po zakoÅ„czeniu pracy, a nastÄ™pnie uruchamia siÄ™ silnik marszowy. KadÅ‚ub pocisku w tej wersji zostaÅ‚ zoptymalizowany w celu zmniejszenia echa radarowego i emisji promieniowania cieplnego. Systemy nawigacyjne wzbogacono o system GPS umożliwiajÄ…cy atakowanie celów znajdujÄ…cych siÄ™ na wybrzeżu i nowy radar naprowadzajÄ…cy pocisk w ostatniej fazie lotu, charakteryzujÄ…cy siÄ™ niskÄ… czuÅ‚oÅ›ciÄ… na zakłócenia. Pocisk wersji Block 3 zostaÅ‚ również wyposażony w nowÄ… efektywniejszÄ… gÅ‚owicÄ™. Planuje siÄ™ wprowadzenie tej wersji pocisku do uzbrojenia w 2007 roku.

Obecnie francuski pocisk przeciwokrętowy Exocet jest używany przez 33 kraje, a głównym jego konkurentem jest amerykański AGM-84 Harpoon.

[edytuj] Użycie bojowe pocisków Exocet

[edytuj] Wojna o Falklandy-Malwiny

Najsłynniejszym konfliktem zbrojnym w którym użyto pocisków Exocet była wojna o Falklandy-Malwiny w 1982 roku, podczas której Marynarka Wojenna Argentyny użyła tych pocisków przeciwko okrętom brytyjskim. W dniu 4 maja wystrzelone z argentyńskich samolotów Super Etendard pociski zniszczyły brytyjski niszczyciel rakietowy HMS Sheffield, a 25 maja transportowiec Atlantic Conveyor. Ponadto 12 czerwca wystrzelone z improwizowanej wyrzutni nabrzeżnej pociski Exocet MM38 ciężko uszkodziły niszczyciel HMS Glamorgan.

Sprzeczne informacje dotyczą ostrzelanego 30 maja przez wojska argentyńskie lotniskowca HMS Invincible, który zdaniem strony brytyjskiej nie został jednak trafiony.

Oba zniszczone okręty brytyjskie zostały trafione pociskami Exocet które nie wybuchły. Przyczyną pożaru i w konsekwencji zatonięcia było niedopalone paliwo rakietowe, które spowodowało rozprzestrzenianie się ognia.

[edytuj] Wojna iracko-irańska

USS Stark trafiony pociskami Exocet

Podczas konfliktu iracko-irańskiego lotnictwo irackie wystrzeliło około 200 pocisków Exocet z różnym skutkiem. Celem ataków były zarówno okręty irańskie, jak i cywilne jednostki pływające, w tym tankowce. Stopień zniszczeń trafionych jednostek także był różny ze względu na znaczny procent pocisków, które nie eksplodowały. Według firmy Aerospatiale, w latach 1981-1984 zatopiono nimi 27 statków i 16 ciężko uszkodzono, do 1988 zatopiono dalszych 10 statków i 78 uszkodzono^[1]

17 maja 1987 roku pilot irackiego samolotu Mirage F1 ostrzelał przez pomyłkę amerykańską fregatę rakietową klasy Oliver Hazard Perry USS Stark, biorąc ją za irański tankowiec. Oba wystrzelone pociski trafiły w cel, ale tylko jeden eksplodował. Okręt amerykański został ciężko uszkodzony, ale nie zatonął i dotarł o własnych siłach najpierw do portu w Bahrajnie, a później do stoczni remontowej w Stanach Zjednoczonych.

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

• Maksymilian Dura: Exocet - skuteczność czy reklama? w: nowa Technika Wojskowa 2/95