Familok
Z Wikipedii
|
|
|
Familok - początkowo gwarowe, dziś już jednak wpisane w polszczyznę określenie budynków wielorodzinnych przeznaczonych dla pracowników przemysłu ciężkiego, przede wszystkim górników, budowanych na przełomie XIX i XX wieku w miastach Górnego Śląska.
Spis treści |
[edytuj] Cechy charakterystyczne familoków
Cechy charakterystyczne tego typu budynków: budowany z cegły, dwie lub trzy kondygnacje, brak kanalizacji. Wspólny wodociąg lokalizowany na półpiętrze klatki schodowej (śl. ausgus). Typowe mieszkanie składało się z kuchni i pokoju, czasami spiżarni zwanej komorą i miało około 35 m². Życie codzienne koncentrowało się w kuchni. Pokój (śl. izba) pełnił funkcje sypialni i reprezentacyjne. Mieszkanie było zamieszkiwane przez 6 do 8 osób. Familoki miały też wspólne ubikacje (śl. haziel) dla mieszkańców jednej klatki schodowej zlokalizowane na podwórzu oraz indywidualne komórki przypisane do każdego mieszkania. W układzie urbanistycznym rozmieszczone są wzdłuż kilku przecznic, przeznaczone były przede wszystkim dla rodzin górników i hutników (stąd gwarowe określenie familok), którzy zatrudniani byli w pobliskich przedsiębiorstwach. Cechą wyróżniającą familoków były też pomalowane przez mieszkańców futryny okien i zewnętrzne parapety, a czasami także inne elementy zewnętrznej elewacji na jaskrawy czerwony kolor.
Mimo iż różnice między familokami a innymi kamienicami budowanymi dla pracowników w tamtym okresie nie są zbyt znaczne, to jednak na początku XX wieku cechował je wyższy standard mieszkalny, ze względu na wodociąg. Ich obecność na terenie miast Górnego Śląska także odcisnęła się piętnem na lokalnej kulturze, w której miejsce familoka było szczególnie cenione i często opisywane w literaturze, w szczególności we wspomnieniach jego mieszkańców, przyczyniając się do kształtowania się społeczności lokalnych osób w nich zamieszkujących, wyodrębniając ją jako specyficzną na obszarze miast, gdzie były budowane. Opis familoka i życia w nim znajdziemy w powieści "Cholonek, czyli dobry Pan Bóg z gliny" autorstwa Janoscha (Horsta Eckerta) niemieckojęzycznego pisarza urodzonego w Zabrzu.
[edytuj] Familoki dzisiaj
Obecnie dzielnice familoków, jak np. Nikiszowiec w Katowicach, Kaufhaus w Rudzie Śląskiej czy Biskupice w Zabrzu są niejednokrotnie miejscami dotkniętymi patologią społeczną względem innych dzielnic miejskich, czego przyczyną stała się głównie restrukturyzacja górnictwa i masowe zwolnienia z kopalń.
Jednak ze względu na swoje znaczenie historyczne w niektórych miastach są obejmowane opieką konserwatorską i poddawane renowacji np. Nikiszowiec w Katowicach, Kolonia Zgorzelec w Bytomiu lub familoki w Rudzie Śląskiej oraz rewitalizacji.
[edytuj] Zobacz też:
[edytuj] Linki zewnętrzne
| "Wielka strata, ogromne nieszczęście" |
 Z całego świata spływają kondolencje po śmierci patriarchy Aleksego II. Z tego powodu m.in. prezydent Dmitrij Miedwiediew odwołał wizytę we Włoszech.
|
| "Rosjanie! Wycofajcie wojska" |
 O bezwarunkowe wycofanie wojsk z separatystycznego Naddniestrza zaapelował do Rosji szef dyplomacji Mołdawii Andrei Stratan. - Wycofanie rosyjskich sił wraz z uzbrojeniem powinno być całościowe, bezwarunkowe i odbyć się w sposób przejrzysty - powiedział podczas dorocznego spotkania Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE) w Helsinkach.
|
| Prezydent wpadł w turbulencje |
 Prezydencki samolot znów dał się Lechowi Kaczyńskiemu we znaki. Po epizodzie z mongolskim mrozem TU-154 M tym razem wpadł w silne turbulencje i dwa razy podchodził do lądowania w Seulu.
|
| Chińczycy: nie kupujcie francuskich produktów |
 Na forach internetowych aż kipi od złości chińskich nacjonalistów. Protestując przeciwko planowanemu spotkaniu francuskiego prezydenta z Dalajlamą w ten weekend w Gdańsku, nawołują do bojkotowania francuskich produktów.
|
| Patriarcha Moskwy nie żyje |
 Aleksy II, zwierzchnik rosyjskiej Cerkwi prawosławnej od ponad 18 lat, zmarł w piątek rano. Nieznane są przyczyny śmierci duchownego.
|