Z Wikipedii

Farba drukowa UV zwana też farbą drukową (drukarską) fotoutwardzalną (ultrafioletową, nadfioletową) to rodzaj farby drukowej, w której za pomocą promieniowania ultrafioletowego (UV) inicjuje się fotopolimeryzację, prowadzącą do utrwalania się farby.

Farby drukowe UV powstały w latach dziewięćdziesiątych XX wieku i od tego czasu notuje się ich coraz większy udział procentowy w farbach graficznych. Znajdują one zastosowanie we fleksografii, sitodruku, offsecie, typooffsecie, druku cyfrowym. Wyróżniamy farby drukowe UV rodnikowe i kationowe.

Skład farb drukowych UV rodnikowych

• Fotoinicjatory - (5-15% masy), inicjujÄ… polimeryzacjÄ™: w wyniku promieniowania UV tworzÄ… siÄ™ rodniki, które inicjujÄ… polimeryzacjÄ™. Jako fotopolimerów używa sie np. 2-hydroksy-2-metylo-1-fenylo-1-propanol, aminoketony, hydroksyketony i inne. Zakazano używania szkodliwych fotoinicjatorów, np. wycofano ITX (2-izopropyleno-tioksanton).
• sensybilizatory - przechwytujÄ… promieniowanie UV i przekazujÄ… je fotoinicjatorom. Sensybilizatorem jest np. benzofeon.
• monomery i oligomery - (65% masy), stanowiÄ… polimeryzujÄ…ce spoiwo farby drukowej. MogÄ… to być akrylany poliestrowe (dobrze zwilżajÄ… pigmenty), akrylany epoksydowe (wysoka reaktywność, duża twardość po utrwaleniu), akrylany poliuretanowe (odporność na warunki zewnÄ™trzne), aminoakrylany (odporne na inhibicjÄ™ tlenowÄ…)
• bawidÅ‚o - (14-20% masy), pigmenty i barwniki
• Å›rodki pomocnicze - (2-5% masy), Å›rodki przeciw pienieniu, Å›rodki zwiÄ™kszajÄ…ce żywotność farby, Å›rodki poprawiajÄ…ce zwilżalność, woski zwiÄ™kszajÄ…ce poÅ‚ysk, poÅ›lizg i odporność na Å›cieranie, Å›rodki poprawiajÄ…ce adhezjÄ™ do podÅ‚oża drukowego, Å›rodki zapobiegajÄ…ce pyleniu farby
  

Skład farb drukowych UV kationowych

• Fotoinicjatory - (5-15% masy), inicjujÄ… polimeryzacjÄ™: w wyniku promieniowania UV tworzÄ… siÄ™ aniony i kationy, a te ostatnie inicjujÄ… polimeryzacjÄ™. Jako fotopolimerów używa sie np. fosforan trifenylo-sulfonowo-heksafluorowy.
• sensybilizatory - przechwytujÄ… promieniowanie UV i przekazujÄ… je fotoinicjatorom. Sensybilizatorem jest np. benzofeon.
• monomery i oligomery - (65% masy), stanowiÄ… polimeryzujÄ…ce spoiwo farby drukowej. SÄ… to ciekÅ‚e cykloalifatyczne żywice epoksydowe a także zwiÄ…zki z grupami wodorotlenowymi.
• bawidÅ‚o - (14-20% masy), pigmenty i barwniki
• Å›rodki pomocnicze - (2-5% masy), Å›rodki przeciw pienieniu, Å›rodki zwiÄ™kszajÄ…ce żywotność farby, Å›rodki poprawiajÄ…ce zwilżalność, woski zwiÄ™kszajÄ…ce poÅ‚ysk, poÅ›lizg i odporność na Å›cieranie, Å›rodki poprawiajÄ…ce adhezjÄ™ do podÅ‚oża drukowego, Å›rodki zapobiegajÄ…ce pyleniu farby
  

Różnice pomiędzy farbami rodnikowymi a kationowymi

• polimeryzacja
  

Polimeryzacja farb rodnikowych dokonuje się w czasie działania promieniowania UV. Natomiast polimeryzacja farb kationowych następuje w czasie działania promieniowania UV i przez do 24 godzin po jego ustąpieniu (reakcja ciemniowa)

• zapach
  

Farby rodnikowe mogą wydzielać zapach, co we wcześniejszych jej wersjach wykluczało ich zastosowanie w przemyśle spożywczym (zapach mógł przedostawać się do produktów spożywczych). Farby kationowe po utrwaleniu są bezzapachowe.

• prÄ™dkość drukowania
  

Farby rodnikowe cechuje szybkie utrwalanie się. Farby kationowe wymagają dłuższego czasu przebywania pod lampami UV, co spowalnia prędkość druku. Pełne ich utrwalenie następuje po 24 godzinach i wymaga ono dodatkowo ciepła.

• cena
  

Farby kationowe są z reguły farbami znacznie droższymi od rodnikowych (o ok. 80%).

• adhezja
  

Farby rodnikowe cechuje mniejsze przyleganie do podłoża niż farb kationowych, co jest wynikiem większej kurczliwości tych pierwszych (do 10%) niż tych drugich (do 3%).

• inhibitory
  

Inhibitorem w procesie utrwalania się farb rodnikowych jest tlen. Utrwalanie farb kationowych spowalnia woda (np. wilgoć podłoża drukowego), a także zasadowe składniki podłoża drukowego.

[edytuj] Bibliografia

Farby fotoutwardzalne (UV) Hubert Czihon, w: Åšwiat Druku 2/2008 i Åšwiat Druku 4/2008