Z Wikipedii

Ten artykuł dotyczy fortyfikacji. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Twierdza Wisłoujście w Gdańsku

Twierdza, forteca – ufortyfikowane miasto, gród, klasztor. Czasem jest to samodzielna budowla o charakterze obronnym.

W twierdzy na stałe przebywała załoga. W starożytności rolę twierdzy pełniły umocnienia otoczone murem obronnym zbudowanym na planie wieloboku z basztami na załamaniach wieloboku. W skład takich umocnień wchodziła też cytadela (która też mogła być samodzielną twierdzą). W okresie średniowiecza twierdza to najczęściej zamek rycerski, ufortyfikowany klasztor lub gród. W tym okresie ważną rolę nadal odgrywały mury obronne, baszty i fosy. W XVI wieku, po wprowadzeniu nowych typów artylerii mury zastąpione zostały wałami ziemnymi a baszty bastionami. Tak powstały twierdze o narysie bastionowym. Dalszy rozwój to narys kleszczowy i poligonalny. W XIX wieku budowano twierdze fortowe, w których ciężar obrony spadał na pierścień (lub pierścienie) przystosowanych do samodzielnej obrony dzieł – fortów, wysuniętych przed jądro twierdzy, które zazwyczaj stanowiła stara cytadela. Forty stanowiły dzieła ceglano-ziemne, a w późniejszym okresie (od końca XIX wieku) betonowo-ziemne. Rozwój artylerii i obserwacji powodował pojawienie się (najpierw w fortyfikacji niemieckiej) dążenia do rozproszenia obiektów fortecznych na większej powierzchni, i rezygnowanie z dotychczas obowiązujących zasad regularnego narysu dzieła fortyfikacyjnego. Przewidywana siła ostrzału nieprzyjacielskiego powodowała proces ukrywania broni i obserwacji własnej w schronach betonowych i za elementami pancernymi, rozmieszczonymi na terenie fortu. Rozwój technik walki pokazał w okresie I wojny światowej zarówno wady fortyfikacji stałej, jak i jej zalety. Efektem analizy doświadczeń pierwszowojennych były nowoczesne dzieła fortyfikacyjne powstałe w okresie międzywojennym: rejony umocnione, grupy warowne czy nowe typy lekkich umocnień polowych. Stare twierdze ujawniły swoją przydatność również w latach II wojny światowej, wykazując duże możliwości w zakresie hamowania manewru nieprzyjaciela i osłony obrońców (walki o Modlin w 1939 roku, Brześć w 1941 roku). Po roku 1945, wobec rozwoju broni jądrowej oraz nowoczesnych technik bombardowania lotniczego i artyleryjskiego zarzucono budowę umocnień, przeznaczając istniejące bądź budowane wówczas do celów takich jak ochrona przeciwlotnicza ludności, mieszczenie stanowisk dowodzenia czy magazynów.

Określenie "twierdza" stosowane jest także w odniesieniu do więzienia, które znajdowało się na terenie twierdzy.

[edytuj] Twierdze w Polsce

• Twierdza Boyen w Giżycku
• Twierdza Brzeg
• Twierdza Brzeska
• Twierdza Dęblin (Iwangorod)
• Twierdza Głogów (Festung Glogau)
• Twierdza Grudziądz
• Jasna Góra (Częstochowa)
• Twierdza Kłodzka
• Twierdza Kołobrzeg (Festung Kolberg)
• Twierdza Kostrzyn
• Twierdza Koźle (Festung Cosel)
• Twierdza Kraków (Festung Krakau)
• Twierdza Łomża
• Twierdza Modlin (Nowogeorgijewsk)
• Twierdza Nysa (Festung Neisse)
• Twierdza Osowiec
• Twierdza Poznań (Festung Posen)
• Twierdza Przemyśl
• Twierdza Srebrna Góra
• Twierdza Szczecin (Festung Stettin)
• Twierdza Świnoujście (Festung Swinemünde)
• Twierdza Toruń (Festung Thorn)
• Twierdza Warszawa
• Twierdza Wisłoujście
• Twierdza Wrocław (Festung Breslau)
• Twierdza Zamość

[edytuj] Zobacz też

• dzieło fortyfikacyjne
• Kreml
• przegląd zagadnień z zakresu architektury

"Gruzińska napaść przypomina 11 września"

Światowej sławy rosyjski dyrygent Walerij Gergiew dał koncert w stolicy Południowej Osetii. - Chcę na własne oczy zobaczyć zniszczone miasto, pragnę także oddać hołd poległym - tłumaczył zebranym na głównym placu mieszkańcom Cchinwali. W jego wystąpieniu nie zabrakło ostrych sformułowań pod adresem Gruzji.

W Polsce powstaną bezludne pustynie?

Jeszcze sto lat temu ludność Europy stanowiła 15 procent światowej populacji. Do 2050 roku udział ten zmniejszy się aż trzykrotnie. Na "Starym Kontynencie" ubędzie aż 52 miliony ludzi, co stawia nas w obliczu kryzysu demograficznego, którego skutki mogą być tragiczne. Na naszym kontynencie powstaną bezludne pustynie.

Biura McCaina ewakuowane

Biura kampanii prezydenckiej senatora Johna McCaina w Kolorado i w New Hampshire zostały ewakuowane w czwartek po tym jak trafiły tam listy z groźbami i niezidentyfikowanym jeszcze białym proszkiem. Sprawę wyjaśniają amerykańskie służby.

Bush: Rosja powinna jak najszybciej wyjść z Gruzji

- Rosja nie dotrzymuje zobowiązań, na jakie sama się zgodziła - powiedział rzecznik Białego Domu Gordon Johndroe. Prezydent Bush domaga się wycofania rosyjskich sił z Gruzji "teraz". Wieczorem minister obrony Rosji zapowiedział, że czołgi wyjadą z Gruzji do piątku wieczorem.

Królowej do szejka jeszcze daleko

Brytyjczycy, którzy oskarżają swoją monarchinię o rozrzutność tracą poważny argument - królowa Elżbieta wypada blado na liście 15 posiadaczy fortun dziedzicznych. Największym majątkiem może się poszczycić król Tajlandii Rama IX - wynika z listy miesięcznika "Forbes".