Z Wikipedii

Frédéric Mistral

Wyróżnienie:	Laureat Literackiej Nagrody Nobla
Rok przyznania:	1904
Poprzedni laureat:	Bjørnstjerne Bjørnson
Następca:	Henryk Sienkiewicz
Data urodzin:	8 września 1830
Data śmierci:	25 marca 1914
Kraj:	Prowansja
Język w którym tworzył:	oksytański

Frédéric Mistral (ur. 8 września 1830 w Maillane koło Arles, zm. 25 marca 1914 tamże) – francuski poeta, filolog, leksykograf i patriota, tworzący w języku oksytańskim. Zapamiętany zwłaszcza jako autor eposów (Mirèio) oraz poematów narracyjnych ściśle związanych z życiem wiejskim rodzimej Prowansji; w swojej poezji nawiązywał do twórczości prowansalskich bardów średniowiecznych, sam siebie nazywał z kolei pokornym uczniem Homera (pokorni écolier du grand Homère)^[1][2]. Przedstawiciel nurtu w literaturze francuskiej XIX wieku znanego jako félibrige lub félibres, który przewodził ruchowi odnowy języka i literatury prowansalskiej.

Frédéric Mistral jest laureatem Literackiej Nagrody Nobla za rok 1904 (otrzymał ją wspólnie z hiszpańskim dramaturgiem Josém Echegarayem y Eizaguirrem). Z uzasadnienia komisji noblowskiej, otrzymał ją za świeżość i oryginalność utworów poetyckich, oddających prawdziwie ducha narodu^[3].

Autor słownika prowansalsko-francuskiego, Lou Tresor dóu Félibrige 1878-1886.

Spis treści 1 Życie 2 Twórczość 3 Frédéric Mistral w Polsce 4 Dzieła 5 Bibliografia 6 Zobacz też 7 Linki zewnętrzne 8 Przypisy

[edytuj] Życie

Frédéric Mistral urodził się 8 września 1830 w Maillane (Bouches-du-Rhône), w bogatej rodzinie (François Mistrala i Adélaide Poulinet), spokrewnionej z najstarszymi rodami w Prowansji. Do 9 roku życia nie chodził do szkoły, ucząc się w domu.

Po zdaniu egzaminu maturalnego w Nîmes, w latach 1848-1851 studiował prawo na uniwersytecie w Aix-en-Provence. W czasie studiów poznał historię Prowansji jako niezależnego organizmu państwowego i stał się piewcą jej wolności i propagatorem języka prowansalskiego (oksytańskiego, langue d'oc) - "pierwszego języka literackiego cywilizowanej Europy". Po uzyskaniu niezależności finansowej od rodziny postanowił poświęcić się działaniom na rzecz odrodzenia Prowansji - kultywowaniu jej tradycyjnego języka i upowszechnianiu historii. Za swój cel uważał odrodzenie "rasy" prowansalskiej, przez którą rozumiał "naród związany poprzez język, zakorzeniony w kraju i historii".

Po studiach wrócił do Maillane, gdzie aktywnie działał na rzecz odrodzenia języka oksytańskiego - w 1854 r.wraz z sześcioma poetami prowansalskimi (Jóusè Roumaniho,Teodor Aubanel, Ansèume Matiéu,Jan Brunet, Anfos Tavan,Pau Giera) utworzył związek "Félibrige". Związek ten działa do dziś i jest jedną z niewielu organizacji kulturalnych obecnych w 32 departamentach, w których używa się języka oksytańskiego. W 1904 r. wspólnie z José Echegaray'em otrzymał literacką Nagrodę Nobla. Nagrodę pieniężną przeznaczył na utworzenie Muzeum w Arles Museum Arlaten. Był twórcą utworów poetyckich w języku oksytańskim, z których jednym z ważniejszych był wydany w 1859 Mirèio (Mireille), na którego kanwie Charles Gunod skomponował w 1863 r. operę. Ważnym dziełem w jego dorobku był słownik oksytańsko-francuski Lou Tresor dóu Felibrige 1878-1886.

Ożenił się z Marią-Louise Rivière, nie miał dzieci. Zmarł 25 marca 1914 w Maillane.

[edytuj] Twórczość

Twórczość Frédérica Mistrala, mająca ambicję wskrzeszenia kultury języka D'òc, wyrastała bezpośrednio z tradycji liryki wędrownych trubadurów prowansalskich. Ważny jest tu kontekst historyczny. Język oksytański uznawany był za "pierwszy język cywilizowanej Europy"; od końca X wieku kwitła w nim bogata i zróżnicowana twórczość literacka, zwłaszcza w postaci sielanek, ballad rycerskich, serenad miłosnych oraz wierszowanych kronik historycznych. Po zdobyciu Tuluzy przez północnych barbarzyńców w 1328 ówczesny papież, Filip VI Walezjusz, kazał spalić cały dobytek literacki ludowej twórczości Prowansji. Zamiar ten kontynowali również następcy Filipa VI Walezjusza. Bezpośrednim tego powodem było oskarżenie liryki trubadurów o herezję oraz nakaz używania jedynie języka łacińskiego. Średniowieczna liryka napisana w języku oksytańskim pozostała więc zamknięta na dalszy rozwój, stając się swoistym reliktem kulturowym.

Stały Sekretarz Szwedzkiej Akademii Nagrody Nobla, Carl David af Wirsén, w swojej prezentacji z 1904 tak sacharakteryzował twórczość Frédérica Mistrala:

„

Rytm jego wiersza posiada w sobie piękno i harmonię, a jego artystyczne walory wygrywają w każdym calu. Mistrala inspiruje przy tym nie tyle psychologia, co raczej natura. Autor nakreśla człowieka samego w sobie jako dziecko natury.

”

Rozgłos i uznanie krytyki literackiej przyniósł Mistralowi jego debiut liryczny, złożony z ośmiu części i kulkunastu pieśni (catos) epos Mirejo (Mirèio, 1859). Po części sukces ten zawdzięczał autor wstawiennictwu romantycznego poety Alphonse'a de Lamartine'a. Mirejo stanowił szczyt literackiego kunsztu Mistrala; współcześnie utwór ten klasyfikuje się do arcydzieł literatury francuskiej^[4].

[edytuj] Frédéric Mistral w Polsce

Frédéric Mistral jest w Polsce stosunkowo mało znany. Przekładów doczekały się zaledwie dwa utwory, z których tylko jeden wydany został w formie książkowej. Oba utwory figurują jako pierwsze i jedyne wydania w przekładzie polskim.

• Mirejo. Sielski poemat prowansalski, Kraków 1964
• Magali, w: Poeci nobliści 1901-1994, Warszawa 1994

Autorem przekładu obu utworów jest Czesław Jastrzębiec-Kozłowski, tłumacz min. twórczości Lwa Tołstoja oraz Fiodora Dostojewskiego.

Poeta nie doczekał się również w Polsce monografii ani szerszego omówienia twórczości.

[edytuj] Dzieła

• Mireio (1859)
• Calendau (1867)
• Złote wyspy (1875)
• Nerto (1884)
• Królowa Joanna (1890)
• Poemat Rodanu (1897)
• Pamiętniki i opowieści. Moje początki (1906)
• Zbiór oliwek (1912)

[edytuj] Bibliografia

• Charles Alfred Downer, Frédéric Mistral: Poet and Leader in Provence, Charleston 2007, ISBN 143-4608-22-0

[edytuj] Zobacz też

• Prowansja
• literatura francuska.

[edytuj] Linki zewnętrzne

• tekst poematu Magali w języku polskim
• pełny tekst francuskiego wydanie poematu Mirèio pt. Mirelle

Przypisy

To jest tylko zalążek artykułu związanego z literaturą. Jeśli możesz, rozbuduj go.

Nowy argument za usunięciem mumii Lenina

W mauzoleum na Placu Czerwonym w Moskwie znajduje się już nie więcej niż 10 proc. ciała Lenina - powiedział deputowany Dumy Państwowej Rosji Władimir Miedinski, co - jego zdaniem - jest jeszcze jednym argumentem za usunięciem mumii z mauzoleum.

Wyświetlacze oszczędniejsze dzięki teleskopom

Dzięki nowemu mechanizmowi, nad którym pracują naukowcy z University of Washington i Microsoft Research, monitory i telewizory będą pobierać mniej mocy, nie tracąc nic z obecnego poziomu kontrastu i jasności.

"Księga gatunków obcych inwazyjnych w Polsce"

Bernikla kanadyjska, wagisz japoński, spichrzel surinamski, wodożytka nowozelandzka, pomrowiec budapeszteński - w sumie 302 gatunków zwierząt, w tym przede wszystkim stawonogów, mięczaków i strunowców zawiera "Księga gatunków obcych inwazyjnych w faunie Polski", opublikowana na stronie internetowej Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie. Prezentowane opracowanie jest pierwszą w Polsce próbą kompleksowego zbadania i scharakteryzowania zjawisk związanych z napływem na nasze tereny obcych...

Unikalny cmentarz ugrofiński

Archeolodzy odkryli w okolicach miasta Suzdal w Rosji unikalne miejsce pochówku członków plemienia Ugrofinów, pochodzące z początków I tysiąclecia n.e. - donosi serwis internetowy icRussia.

Soczewki kontaktowe z elektroniką

Opracowano prototyp nowoczesnych soczewek kontaktowych, w których wnętrzu zatopiony jest układ elektroniczny oraz diody LED. Jest to przysłowiowy "kamień milowy" dla dziedziny nauki, która zajmuje się miniaturyzacją układów scalonych, donosi "LaserFocusWorld".

Linki: Strona g��wna